II OZ 28/25

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Roman Ciąglewicz /spr./ po rozpoznaniu w dniu 5 lutego 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 27 września 2024 r., sygn. akt II SA/Gd 817/24 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi M. P. na decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia 10 czerwca 2024 r., nr WOP.7721.96.2023.HB w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Uzasadnienie. M. P. (dalej: Skarżący) we wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skardze na decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z 10 czerwca 2024 r. w przedmiocie nakazu rozbiórki, zawarł wniosek o wstrzymanie zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że wobec oczywiście nieprawidłowego rozstrzygnięcia podjętego zarówno przez organ pierwszej jak i drugiej instancji, bardzo możliwe jest, że decyzja organu nadzoru budowlanego zostanie przez Sąd uchylona. Wobec powyższego, w związku ze znacznym prawdopodobieństwem stwierdzenia przez Sąd braku podstaw do wydania nakazu rozbiórki w przedmiotowej sprawie, zostanie spełniona przesłanka istnienia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody, wynikająca z wykonania nałożonego obowiązku. Ponadto wskazano, powołując się na orzecznictwo sądowe, że ewentualna szkoda poniesiona wskutek rozbiórki obiektu wiąże się przede wszystkim z utratą nakładów finansowych poniesionych na jego realizację, a także z poniesieniem nakładów finansowych w celu wykonania nałożonego obowiązku. Zdaniem Skarżącego, rozbiórka każdego obiektu budowlanego, niezależnie od jego wielkości wartości materialnej, z samej istoty tej czynności, może spowodować trudne do odwrócenia skutki, czy też stworzyć niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody. Postanowieniem z dnia 27 września 2024 r., sygn. akt II SA/Gd 817/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Sąd uznał, że wniosek nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż skarżący nie wskazał na indywidualne okoliczności potwierdzające ryzyko wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowanie trudnych do odwrócenia skutków. Tym samym nie uprawdopodobniono, aby wystąpiła którakolwiek z przesłanek wymienionych w art. 61 § 3 P.p.s.a. Ogólnikowość uzasadnienia wniosku o wstrzymanie nie pozwala Sądowi na zweryfikowanie, czy w istocie w przypadku wykonania zaskarżonej decyzji zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, a ciężar wykazania występowania tych przesłanek spoczywa na stronie ubiegającej się o przyznanie ochrony tymczasowej. Sąd zauważył przy tym, że wykonanie rozbiórki z reguły wiąże się z niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody bądź trudnych do odwrócenia skutków. Nie oznacza to jednak, że w każdym przypadku decyzja o nakazie rozbiórki podlega wstrzymaniu, bez konieczności uzasadnienia wniosku w tym zakresie (por. postanowienie NSA z 14 maja 2014 r., sygn. akt II OZ 456/14). W związku z powyższym, skoro skarżący w złożonym wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji nie wykazał, że w sprawie zachodzi realna możliwość zaistnienia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, brak było podstaw do udzielenia ochrony tymczasowej i wydania orzeczenia zgodnego z wnioskiem. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł skarżący. Postanowienie zaskarżył w całości. Zarzucił naruszenie: 1. art. 61 § 3 P.p.s.a., poprzez niezasadne uznanie, iż powołane przez Skarżącego konsekwencje "wykonania" decyzji nie uprawniają do oceny, że wykonanie decyzji może skutkować wystąpieniem trudnych do odwrócenia skutków w związku z prowadzonym postępowaniem legalizacyjnym, w konsekwencji niezasadne wydanie postanowienia o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, 2. Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z przepisem art. 197 § 2 P.p.s.a. w zw. z przepisem art. 6 oraz art. 8 Kodeks postępowania administracyjnego poprzez oddalenie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, mimo iż Skarżący uprawdopodobnił przesłanki wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Skarżący wniósł o uchylenie w całości postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 27 września 2024 r. i przekazanie sprawy ww. Sądowi do ponownego rozpoznania, zasądzenie na rzecz Skarżącego kosztów postępowania zażaleniowego, w tym kosztów zastępstw procesowego według norm przepisanych Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Na podstawie art. 61 § 3 P.p.s.a. sąd może wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania zaskarżanego aktu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Obowiązek wykazania, że zachodzą warunki uzasadniające wstrzymanie wykonania określonego aktu ciąży na stronie składającej wniosek w trybie powołanego przepisu. Uzasadnienie wniosku powinno zaś odnosić się do konkretnych okoliczności. Nie jest wystarczające powtórzenie we wniosku treści przepisu. Rzeczą Sądu jest zbadanie, czy argumenty przedstawione przez stronę przemawiają - lub nie - za wydaniem postanowienia o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu. Przy takim badaniu wniosku i argumentów strony Sąd może dodatkowo rozważyć z urzędu, czy nie zachodzą inne okoliczności uzasadniające wniosek. Wskazany wyżej przepis zobowiązuje stronę do podania przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności. Ciężar uprawdopodobnienia spoczywa na stronie, która wywodzi skutki prawne ze swych twierdzeń. Możliwość wstrzymania wykonania zaskarżonego orzeczenia na podstawie art. 61 § 3 P.p.s.a. nie oznacza, iż sąd jest zobligowany w każdym przypadku – niezależnie od okoliczności sprawy – uwzględnić wniosek strony skarżącej. Wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności tylko częściowo jest oparty na zasadzie skargowości. Zasada ta obowiązuje jedynie w zakresie wszczęcia postępowania sądowoadministracyjnego w sprawie wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności. Obowiązek kierowania się zasadą skargowości kończy się jednak na etapie wszczęcia postępowania w sprawie wstrzymania wykonania. W dalszej części postępowaniem w tym przedmiocie rządzi zasada oficjalności, z którą wiążą się określone obowiązki sądu. Na etapie rozpoznawania wniosku sąd winien wziąć pod rozwagę również te okoliczności, które nie zostały powołane przez stronę. Niemniej jednak przyjęcie takiego poglądu nie może prowadzić do całkowitego zwolnienia strony z podania jakichkolwiek okoliczności mających uzasadniać wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji i w konsekwencji do przerzucania w całości ciężaru wskazania tych przesłanek na sąd administracyjny. Na stronie składającej wniosek w trybie art. 61 § 3 P.p.s.a. ciąży obowiązek wykazania, że zachodzą warunki uzasadniające wstrzymanie określonego aktu. Uzasadnienie wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności. Rzeczą sądu jest zbadanie, czy argumenty przedstawione przez stronę przemawiają (lub nie) za wydaniem postanowienia o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu. Przy takim badaniu wniosku i argumentów strony sąd winien dodatkowo rozważyć z urzędu, czy nie zachodzą inne okoliczności uzasadniające wniosek. Wskazać także należy na prezentowane w orzecznictwie stanowisko wskazujące, że skarżący jest zobligowany do wnikliwego przedstawienia argumentów i materiałów pozwalających sądowi na wszechstronną analizę przesłanek skorzystania z art. 61 § 3 P.p.s.a. (por. postanowienie NSA z 6 lutego 2009 r., sygn. akt II FZ 39/09). Sąd może wówczas sięgać do informacji wynikających z akt sprawy, nie może jednak zastępować strony w poszukiwaniu racji przemawiających za wstrzymaniem wykonania zaskarżonego aktu. Zauważyć trzeba także prezentowany w orzecznictwie pogląd, według którego, nakaz rozbiórki przed zakończeniem sprawy sądowoadministracyjnej, ze swej istoty wiąże się z potencjalnym niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W sprawach rozbiórki, trwałe skutki wykonania decyzji administracyjnych są w zasadzie nieuniknione. Co do zasady bowiem wykonanie rozbiórki obiektu budowlanego pociąga za sobą trudne do odwrócenia skutki, bowiem najczęściej prowadzi do zniszczenia co najmniej części użytych do jego budowy materiałów budowlanych. Wykonanie rozbiórki może pociągnąć za sobą także niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody w związku z koniecznością jego odbudowy, jeżeli okazałoby się, że w wyniku uwzględnienia skargi decyzja nakładająca obowiązek rozbiórki zostałaby uchylona. Wówczas udzielona ochrona sądowa może okazać się iluzoryczna (por. postanowienie NSA z dnia 19 września 2012 r., sygn. akt II OZ 785/12). Kwestię tę należy rozważyć jednak w indywidualnych okolicznościach sprawy. Mając powyższe na uwadze, należy podzielić stanowisko Sądu pierwszej instancji, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodzą okoliczności uzasadniające wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Skarżący nie wykazał wystąpienia przesłanek określonych w art. 61 § 3 P.p.s.a., nie wskazał bowiem na indywidualne okoliczności potwierdzające ryzyko wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków ani nie udokumentował konkretnych okoliczności, które mogłyby spowodować możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Odnosząc się, niezależnie od powyższych uwag, do argumentacji skarżącego dotyczącej niebezpieczeństwa wyrządzenia zaskarżoną decyzją znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, stwierdzić należy, że skarżący nie sprecyzował rozmiaru tej szkody. Twierdzenia w tym zakresie nie zostały poparte stosownymi dokumentami, w tym dotyczącymi sytuacji finansowej skarżącego. Dopiero takie informacje umożliwiają Sądowi, ocenę, czy istotnie wykonanie zaskarżonego aktu będzie wiązało się z wyrządzeniem szkody majątkowej, która będzie znaczna w kontekście ogólnej sytuacji finansowej wnioskującej o wstrzymanie wykonania aktu. Brak zobrazowania tej sytuacji powoduje, że niemożliwe jest dokonanie oceny, czy wykonanie decyzji w tej konkretnej sytuacji może się wiązać z ryzykiem wystąpienia przesłanek, o których mowa w art. 61 § 3 P.p.s.a. Ogólnikowe twierdzenia strony, pozbawione szerszego uzasadnienia i niepoparte stosownymi dokumentami, nie mogą natomiast stanowić podstawy do orzeczenia przez Sąd o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu. Okoliczności odnoszące się do tej sytuacji nie zostały we wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji, ani w zażaleniu skonkretyzowane. Nawet zatem uwzględniając możliwość reformatoryjnego orzekania przez Naczelny Sąd Administracyjny, należy stwierdzić, że skarżący również w zażaleniu nie wykazał zaistnienia przesłanki wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, w sposób wymagany przepisem art. 61 § 3 P.p.s.a. Reasumując, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarżący zarówno we wniosku o wstrzymanie zaskarżenia zaskarżonej decyzji, jak i w zażaleniu nie uprawdopodobnił dostatecznie, że wykonanie zaskarżonej decyzji wywoła skutki trudne do odwrócenia, czy też narazi skarżącego na znaczną szkodę. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., orzekł, jak w sentencji.