III OW 42/24

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Ewa Kwiecińska (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Teresa Zyglewska Sędzia del. WSA Mariusz Kotulski po rozpoznaniu w dniu 7 listopada 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Samorządowym Kolegium Odwoławczym a Radą Miasta Stołecznego Warszawy w przedmiocie wskazania organu właściwego w sprawie rozpoznania ponaglenia postanawia: 1. odrzucić wniosek; 2. zwrócić Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w Warszawie ze środków budżetowych Naczelnego Sądu Administracyjnego uiszczony wpis sądowy od wniosku w wysokości 100 (sto) złotych. UZASADNIENIE Wnioskiem z dnia 2 lipca 2024 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie zwróciło się o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy nim a Radą Miasta Stołecznego Warszawy w sprawie rozpoznania ponaglenia M. U. na bezczynność Prezydenta m.st. Warszawy. We wniosku SKO w Warszawie zwróciło się o wskazanie Rady m.st. Warszawy jako organu właściwego w sprawie. Zaistniały spór powstał w związku z wniesionym do SKO w Warszawie za pośrednictwem Prezydenta m.st. Warszawy pismem M.U. z dnia 17 kwietnia 2024 r. zatytułowanym "Ponaglenie". W treści tego pisma M. U. wskazuje, że sprawa dotyczy naruszenia art. 237 § 1 k.p.a. wynikającego z braku odpowiedzi na skierowaną do Prezydenta m.st. Warszawy skargę dotyczącą dyskryminującego wobec niego działania pracownika Urzędu Miasta dokonanego z naruszeniem art. 32 i art. 60 Konstytucji RP. M. U. podnosi również, że 11 stycznia 2024 r. złożył ustną skargę do protokołu w siedzibie Urzędu m.st. Warszawy, którą uzupełnił pismem z 13 stycznia 2024 r. i na którą do dnia złożenia ponaglenia nie otrzymał odpowiedzi sporządzonej "w formie urzędowego dokumentu", a zamiast tego otrzymał odpowiedź w postaci "niepodpisanej elektronicznej kserówki". Ponadto wskazuje na bezprawne działania pracowników ochrony i wydane polecenie niewpuszczania go do budynku Urzędu Miasta położonego przy Placu Bankowym 2. We wniosku o rozstrzygnięcie sporu o właściwość SKO w Warszawie wskazało, że – w jego cenie - sprawa dotyczy bezczynności Prezydenta m.st. Warszawy w sprawie dotyczącej rozpatrzenia skargi z dnia 11 stycznia 2024 r. na pracowników Urzędu m.st. Warszawy. Organ podkreślił, że sprawa M. U. dotyczy niewykonania budżetu obywatelskiego na rok 2019 (działanie nr 1719 pn. Nie! – dla smogu – altana solarna w każdym parku Warszawy). W uzasadnieniu wniosku SKO w Warszawie wskazało na treść art. 37 § 1 i 2 i 3 k.p.a., art. 36 § 1 k.p.a. oraz art. 35 k.p.a., wyjaśniając, iż kwestią sporną w niniejszej sprawie jest, czy właściwym do rozpoznania ponaglenia na nierozpoznanie skargi w terminie jest Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie, jako organ wyższego stopnia nad Prezydentem m.st. Warszawy, właściwym do rozpoznania skargi, czy też Rada Miasta Stołecznego Warszawy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie stanęło na stanowisku, iż w sprawach dotyczących rozpoznania ponaglenia na nierozpatrzenie w terminie skargi, nie mają zastosowania ogólne przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczące określania organu wyższego stopnia. Zdaniem SKO w Warszawie, zgodnie z przepisem art. 17 pkt 1 k.p.a. organem wyższego stopnia wobec Prezydenta m.st. Warszawy jest Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie. Należy jednak mieć na uwadze, że stosowanie przepisu art. 17 k.p.a. ogranicza się do spraw w normowanych przez Kodeks postępowania administracyjnego, tj. do spraw wymienionych w przepisie art. 1 k.p.a. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że przepis ten nie obejmuje postępowania skargowego, ujętego w przepisie art. 2 k.p.a., zgodnie z którym Kodeks postępowania administracyjnego normuje ponadto postępowanie w sprawie skarg i wniosków (Dział VIII) przed organami państwowymi, organami jednostek samorządu terytorialnego oraz przed organami organizacji społecznych. W ocenie SKO w Warszawie skoro art. 17 pkt 1 k.p.a. nie ma zastosowania w sprawie wyznaczenia organu właściwego do rozpoznania ponaglenia na Prezydenta m.st. Warszawy na nierozpoznanie w terminie skargi, to organ właściwy powinien być wyznaczony zgodnie z przepisem art. 229 pkt 3 k.p.a., określającym właściwość organów w postępowaniu skargowym. W odpowiedzi na wniosek Rada m.st. Warszawy zwróciła się o wyznaczenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie jako organu właściwego w sprawie. W ocenie Rady m.st. Warszawy w art. 229 k.p.a. została określona właściwość organów jedynie do rozpatrywania skarg, nie ponagleń. Zgodnie z art. 237 § 1 k.p.a. organ właściwy do załatwienia skargi powinien załatwić skargę bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w ciągu miesiąca, a zgodnie z postanowieniami § 4 tego artykułu, w razie niezałatwienia skargi w terminie określonym w § 1 stosuje się przepisy art. 36-38 k.p.a. (dotyczące ponaglenia). Zdaniem Rady Miasta dla rozstrzygnięcia kwestii organu właściwego dla rozpatrzenia ponaglenia dotyczącego nierozpatrzenia skargi w terminie będzie miał zastosowanie art. 37 § 3 pkt 1 k.p.a., zgodnie z którym ponaglenie rozpatruje organ wyższego stopnia. Definicja organów wyższego stopnia została zawarta w art. 17 k.p.a., zgodnie z którym organem wyższego stopnia w stosunku do organów jednostek samorządu terytorialnego (w tym Prezydenta m.st. Warszawy) są samorządowe kolegia odwoławcze. Dalej Rada m.st. Warszawy wskazała, że postępowanie skargowe, uregulowane w dziale VIII k.p.a., jest postępowaniem uproszczonym, co oznacza, że nie mają do niego zastosowania liczne wymogi formalne dotyczące "zwykłego" postępowania administracyjnego, jednakże żaden przepis k.p.a. nie wyłącza stosowania w stosunku do niego zawartych w Kodeksie definicji (w tym definicji organu wyższego stopnia). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r., poz. 935), dalej: "p.p.s.a.", z zastrzeżeniem art. 22 § 1 k.p.a., sądy administracyjne rozpoznają spory o właściwość powstałe pomiędzy organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Przez spór o właściwość lub spór kompetencyjny, o którym mowa w art. 4 wskazanej wyżej ustawy, należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej uważają się za właściwe w sprawie (spór pozytywny) lub też każdy z organów uważa się za niewłaściwy (spór negatywny). Zgodnie z art. 15 § 1 pkt 4 w zw. z art. 4 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny, jest właściwy do rozstrzygania sporów o właściwość i sporów kompetencyjnych. Podkreślić należy, że wystąpienie z wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu o właściwość może nastąpić w ustalonym i niebudzącym wątpliwości stanie faktycznym sprawy. Formułując wniosek o rozstrzygnięcie sporu, wnioskodawca zobowiązany jest precyzyjnie sformułować przedmiot sporu, który ma być rozpoznany. Sytuacja, kiedy ustaleń takich nie poczyniono bądź nie zrobiono tego jednoznacznie, uniemożliwia Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu wskazanie organu właściwego do załatwienia sprawy (por. postanowienia NSA z: 24 lipca 2007 r., sygn. akt II OW 25/07, 10 stycznia 2012 r., sygn. akt II OW 150/11). W rozpoznawanej sprawie wniosek o rozstrzygnięcie sporu o właściwość nie spełnia powyższych wymagań. Nie zawiera bowiem jednoznacznie ustalonego i niebudzącego wątpliwości stanu faktycznego, jak również wnioskodawca nie sformułował precyzyjnie przedmiotu sporu (nie określił konkretnej sprawy), w której mogło dojść do negatywnego lub pozytywnego sporu pomiędzy organami. Zauważyć należy, iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie wskazuje, że sprawa dotyczy bezczynności Prezydenta m.st. Warszawy w sprawie dotyczącej rozpatrzenia ponaglenia na nierozpatrzenie skargi na pracowników Urzędu m.st. Warszawy. Jednocześnie w petitum wniosku SKO wskazuje, że "Sprawa Pana M.U. dotyczy niewykonania budżetu obywatelskiego na rok 2019 (działanie nr 1719 pn. Nie! – dla smogu – altana solarna w każdym parku Warszawy)". Z kolei w odpowiedzi na wniosek Rada m.st. Warszawy wskazuje, że przedmiotem sporu jest ponaglenie M.U. na bezczynność Prezydenta m.st. Warszawy w przedmiocie rozpatrzenia skargi, bez wskazania czego dotyczy skarga. Natomiast w nadesłanych do Naczelnego Sądu Administracyjnego aktach sprawy znalazło się jedynie pismo skarżącego z 17 kwietnia 2024 r., które nie odnosi się w żaden sposób do sprawy dotyczącej budżetu obywatelskiego, a podnosi kwestię otrzymania odpowiedzi na skargę w formie elektronicznej, zamiast w formie papierowej. W tej sytuacji nie sposób uznać, że organy ustaliły stan faktyczny sprawy, a w konsekwencji nie sposób przyjąć, aby wystąpił spór, o którym mowa w art. 4 p.p.s.a. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 w związku z art. 64 § 3 i art. 15 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu. O zwrocie wpisu od wniosku orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a.