I FZ 299/23

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Zubrzycki (sprawozdawca) po rozpoznaniu w dniu 14 grudnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia K. sp. z o.o. z siedzibą w C. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 17 lipca 2023 r., sygn. akt I SA/GI 1194/22 w przedmiocie odrzucenia skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi K. sp. z o.o. z siedzibą w C. na decyzję Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 26 lipca 2022 r. nr [...] w przedmiocie wiążącej informacji stawkowej postanawia: oddalić zażalenie UZASADNIENIE Postanowieniem z 17 lipca 2023 r. sygn. akt I SA/GI 1194/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach (dalej: WSA, Sąd pierwszej instancji) odrzucił skargę kasacyjną strony K. sp. z o.o. z siedzibą w C. (dalej: spółka, skarżąca) od wyroku tego Sądu z 9 marca 2023 r. w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej (dalej: Dyrektor KIS) z 26 lipca 2022 r. w przedmiocie wiążącej informacji stawkowej. W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji ustalił, że przesyłka polecona zawierająca odpis wyroku z 9 marca 2023 r. wraz z uzasadnieniem została doręczona pełnomocnikowi strony skarżącej na pośrednictwem e-PUAP w dniu 30 kwietnia 2023 r. Mając na uwadze treść art. 177 § 1 P.p.s.a, trzydziestodniowy termin w do wniesienia skargi kasacyjnej od ww. wyroku upłynął z dniem 30 maja 2023 r. Skarga kasacyjna została natomiast wniesiona w dniu 31 maja 2023 r., a zatem już po upływie ustawowego terminu przewidzianego dla dokonania tej czynności. Mając na uwadze powyższe, Sąd pierwszej instancji na mocy art. 178 P.p.s.a. odrzucił skargę kasacyjną strony skarżącej. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła skarżąca spółka wnosząc o jego uchylenie w całości. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie przepisów postępowania tj. art. 83, art. 74a § 8 i 9, art. 178 w zw. z art. 74a § 8 i 9 P.p.s.a., w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy przez niewłaściwe ich zastosowanie, albowiem dla strony która nie odebrała korespondencji, wyroku wraz z uzasadnieniem w terminie, doręczenie uważa się za dokonane po upływie czternastu dni, licząc od dnia przesłania pierwszego zawiadomienia, tj. od dnia 17 kwietnia 2023 r. w związku z czym w trybie art. 74a § 8 P.p.s.a. za datę doręczenia należało przyjąć datę 1 maja 2023 r., a nie 30 kwietnia jak przyjął WSA. Tym samym 30-dniowy termin na złożenia skargi kasacyjnej upływał nie 30 maja – jak przyjął WSA, a 31 maja 2023 r. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 197 § 2 w zw. z art. 185 § 1 P.p.s.a. wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości. Jednocześnie pełnomocnik skarżącej spółki w razie gdyby sąd nie uznał, że doręczenie miało miejsce w dniu 30 kwietnia 2023 r., z ostrożności procesowej złożyła uzasadniony wniosek o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. W punkcie wyjścia należało odnotować, że kwestią sporną w niniejszym postępowaniu jest data, z jaką nastąpiło doręczenie pełnomocnikowi skarżącej spółki odpisu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 9 marca 2023 r. wraz z uzasadnieniem, albowiem od tej daty rozpoczął bieg trzydziestodniowy termin do wniesienia skargi kasacyjnej od powyższego wyroku. Zdaniem Sądu pierwszej instancji doręczenie ww. odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem nastąpiło 30 kwietnia 2023 r. zatem trzydziestodniowy termin do złożenia skargi kasacyjnej od powyższego wyroku upływał z dniem 30 maja 2023 r. Z kolei zdaniem skarżącej, doręczenie wyroku wraz z uzasadnieniem nastąpiło 1 maja 2023 r., a trzydziestodniowy termin do wniesienia skargi kasacyjnej upływał w dniu 31 maja 2023 r. Poza sporem pozostaje, że skarga kasacyjna została wniesiona w dniu 31 maja 2023 r. przez pełnomocnika skarżącej spółki. Odpis wyroku wraz z uzasadnieniem został doręczony pełnomocnikowi skarżącej za pośrednictwem systemu teleinformatycznego - platformy e-PUAP, zatem koniecznym było wyjaśnienie, że zasady wymiany informacji, w tym doręczania dokumentów drogą elektroniczną za pośrednictwem platformy ePUAP, określają przepisy ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (Dz. U. z 2023 r. poz. 57, ze zm.) oraz rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z 14 września 2011 r. w sprawie sporządzania i doręczania dokumentów elektronicznych oraz udostępniania formularzy, wzorów i kopii dokumentów elektronicznych (Dz. U. z 2018 r., poz. 180 ze zm.; dalej: rozporządzenie), wydanego w wykonaniu delegacji zawartej w art. 16 ust. 3 tej ustawy. Przepisy wymienionych aktów prawnych regulują szczegółowe kwestie związane m.in. z wymogami urzędowego poświadczenia odbioru, a także wytworzenia urzędowego poświadczenia doręczenia (UPD). W świetle § 13 ust. 1 rozporządzenia, w przypadku odebrania dokumentu elektronicznego przez elektroniczną skrzynkę podawczą podmiotu publicznego poświadczenie przedłożenia jest automatycznie tworzone i udostępniane nadawcy tego dokumentu przez system teleinformatyczny służący do obsługi doręczeń. Zgodnie natomiast z § 14 przywołanego rozporządzenia, urzędowe poświadczenie doręczenia jest udostępniane przez system informatyczny podmiotu publicznego w celu umożliwienia podpisania tego poświadczenia przez adresata dokumentu elektronicznego i zawiera: 1) pełną nazwę podmiotu publicznego, który doręcza dokument elektroniczny; 2) pełną nazwę podmiotu, któremu podmiot publiczny doręcza dokument elektroniczny; 3) oznaczenie sprawy; 4) jednoznaczne oznaczenie pisma, którego dotyczy; 5) w przypadku podpisania poświadczenia doręczenia - datę i czas podpisania rozumiane jako data i czas doręczenia dokumentu elektronicznego. Uwzględniając powyższe należy przyjąć, że tak wygenerowane poświadczenie doręczenia stanowi dowód na realną możliwość zapoznania się adresata z treścią pisma. Zgodnie bowiem z § 8 ust. 3 (zd. pierwsze) rozporządzenia, doręczenia dokonywane za pomocą e-PUAP uważa się za dokonane przez podmiot publiczny lub do podmiotu publicznego, który utworzył na e-PUAP elektroniczną skrzynkę podawczą. Poświadczenie doręczenia jest zatem niezaprzeczalnym urzędowym poświadczeniem odbioru. Z kolei w myśl § 15 rzeczonego rozporządzenia, adresat dokumentu elektronicznego potwierdza jego odebranie przez podpisanie poświadczenia doręczenia kwalifikowanym podpisem elektronicznym albo podpisem potwierdzonym profilem zaufanym ePUAP, albo przez zapewnienie możliwości potwierdzenia pochodzenia oraz integralności danych zawartych w tym poświadczeniu przy użyciu technologii, o których mowa w art. 20a ust. 2 ustawy. Przepis § 16 powoływanego rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 14 września 2011 r. stanowi natomiast, że po opatrzeniu poświadczenia doręczenia podpisem elektronicznym system teleinformatyczny służący do obsługi doręczeń bezpośrednio po zakończeniu procesu weryfikacji podpisu elektronicznego adresata: 1) udostępnia adresatowi do pobrania doręczany dokument elektroniczny wraz z podpisanym przez niego poświadczeniem doręczenia; 2) udostępnia organowi doręczającemu podpisane poświadczenie doręczenia. Podkreślenia również wymaga, że zgodnie z art. 74a § 3 pkt 1 i 2 P.p.s.a. w celu doręczenia pisma w formie dokumentu elektronicznego sąd przesyła na adres elektroniczny adresata zawiadomienie zawierające: - informację, że adresat może odebrać pismo w formie dokumentu elektronicznego, wraz ze wskazaniem adresu elektronicznego z którego adresat może pobrać dokument i pod którym powinien dokonać potwierdzenia doręczenia dokumentu; - pouczenie dotyczące sposobu odbioru pisma, a w szczególności sposobu identyfikacji adresata pod wskazanym adresem elektronicznym w systemie teleinformatycznym wykorzystywanym przez sąd do obsługi doręczeń, oraz informację o wymogu podpisania urzędowego poświadczenia odbioru kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że skarga kasacyjna skarżącej spółki została wniesiona z uchybieniem ustawowego terminu określonego w art. 177 § 1 P.p.s.a. Jak już na wstępie wskazano odpis wydanego w tej sprawie wyroku z uzasadnieniem został pełnomocnikowi skarżącej doręczony 30 kwietnia 2023 r., a zatem słusznie Sąd pierwszej instancji przyjął, że 30-dniowy termin do wniesienia skargi kasacyjnej upływał z dniem 30 maja 2023 r., a nie jak usiłował wykazać pełnomocnik spółki – z dniem 31 maja 2023 r., całkowicie pomijając przy tym informację umieszczoną na Urzędowym Poświadczeniu Doręczenia (dalej: UPD), w miejscu data odbioru: 30 kwietnia 2023 r. Z dniem 1 maja 2023 r. przesyłka zawierająca odpis wyroku z 9 marca 2023 r. zostałaby uznana za doręczoną, gdyby dokument nie został odebrany przez adresata w okresie 14 dni od wysłania pierwszego UPD. Data utworzenia pierwszego UPD wygenerowana przez system to 17 kwietnia 2024 r. Jednak w sprawie tej pełnomocnik skarżącej odebrał rzeczoną korespondencję w dniu 30 kwietnia 2023 r., zatem nie było podstaw by stwierdzić wadliwość doręczenia kwestionowanej przesyłki. Naczelny Sąd Administracyjny odnosząc się natomiast do argumentacji skarżącej podniesionej w zażaleniu i złożonego wniosku o "przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej" zwraca uwagę na utrwalony w orzecznictwie sądowoadministracyjnym pogląd, że czynności procesowe polegające na równoczesnym złożeniu środka zaskarżenia wydanego na skutek uchybienia przez stronę terminu procesowego i wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności wykluczają się wzajemnie zarówno z powodu konkurencyjności zawartych w nich wniosków, zmierzających do wywołania przeciwstawnych skutków procesowych, jak i sprzeczności wewnętrznej ich podstaw. Wniosek o przywrócenie terminu jest oparty na twierdzeniu, że do uchybienia terminu doszło, jednakże nastąpiło to bez winy strony, która w takim wniosku wskazuje przyczyny usprawiedliwiające to uchybienie. Natomiast środek zaskarżenia od orzeczenia wydanego na skutek uchybienia przez stronę terminu do dokonania czynności procesowej jest oparty na twierdzeniu, że do uchybienia nie doszło, a sąd zajął w tej kwestii błędne stanowisko (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 grudnia 2012 r., sygn. akt II FZ 960/12 oraz z 18 stycznia 2011r., sygn. akt II OZ 1347/10). W przypadku kolizji wynikającej z takich działań strony w pierwszej kolejności powinien być rozpoznany środek zaskarżenia na orzeczenie stwierdzające uchybienie terminu dokonania czynności, a dopiero po uprawomocnieniu się tego orzeczenia może zostać rozpoznany wniosek strony o przywrócenie uchybionego terminu. Odnotować także należy pogląd, który podziela również Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym zażalenie, że jeżeli obie czynności procesowe (zażalenie i wniosek o przywrócenie terminu) spełniają przewidziane dla nich wymagania formalne, konieczne jest nadanie im właściwego biegu. Wówczas wojewódzki sąd administracyjny w pierwszej kolejności powinien nadawać bieg zażaleniu, a w przypadku jego oddalenia przystąpić do rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu (tak D. Lebowa, Kolizja wniosku o przywrócenie terminu i środka odwoławczego w postępowaniu sądowoadministracyjnym, ZNSA 2014, nr 3, s. 76–88 oraz A. Nędzarek, Wymogi procesowe wniosku o przywrócenie terminu w postępowaniu przed sądem administracyjnym, ZNSA 2013, nr 2, s. 72–90). Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.