II OZ 620/24

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 13 listopada 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia R.P. i M.L. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 grudnia 2023 r. sygn. akt VII SA/Wa 2421/23 w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania decyzji w sprawie ze skargi R. P. i M.L. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 11 lipca 2023 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 6 grudnia 2023 r. sygn. akt VII SA/Wa 2421/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu wniosku R. P. i M. L., odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 11 lipca 2023 r. nr [...] oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 26 maja 2023 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji. W uzasadnieniu powyższego postanowienia Sąd podniósł, że Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia 11 lipca 2023 r., nr [...], po rozpatrzeniu wniosku M. L. i R. P. o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy decyzję własną z dnia 26 maja 2023 r., nr [...], w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 3 czerwca 2020 r. nr [...] uchylającej decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie - Powiat Grodzki z dnia 9 sierpnia 2018 r., nr [...], znak: [...], nakładającą na skarżących obowiązek doprowadzenia działki nr [...]obr. [...]w [...] przy ul. [...] w [...] do stanu poprzedniego, w zakresie zasypania wykonanego wykopu z zagęszczeniem gruntu w zależności od specyfiki gruntu tego obszaru do poziomu istniejącego terenu i zabezpieczenia terenu budowy przed dostępem osób trzecich i umarzającą postępowanie organu pierwszej instancji w całości. Skargę na powyższą decyzję wywiedli M. L. i R.P. W skardze skarżący zawarli wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji organu pierwszej instancji. W jego uzasadnieniu wskazali, że wykonanie zaskarżonej decyzji będzie skutkować trudnymi do odwrócenia konsekwencjami oraz powstaniem po ich stronie nieuzasadnionych szkód, rażąco znacznych rozmiarów materialnych, mogących opiewać na ponad kilkanaście milionów złotych. Sytuacja taka jest potencjalnie możliwa w przypadku, gdyby w ramach wykonania decyzji organy nadzoru budowlanego niższego szczebla, posługując się regulacjami przepisu art. 50 ustawy Prawo budowlane, postanowiły wszcząć postępowanie administracyjne, mające na celu represje administracyjne w obszarze przeprowadzonego dotychczas przez inwestorów procesu budowlanego. Ponadto potencjalnie możliwe do zaistnienia nieuzasadnione represje administracyjne, wywołując szkody i obciążenia majątkowe znacznych rozmiarów, skutkowałyby utratą płynności finansowej prowadzonej przez skarżących działalności gospodarczej oraz zagroziłyby finansowej egzystencji ich rodzin. Ponadto skarżący podnieśli, że wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie koliduje w żadnym zakresie z interesem publicznym, albowiem skarżący wykonają docelowo inwestycję budowlaną wyłącznie zgodnie z brzmieniem prawomocnych wyroków Sądu pierwszej instancji oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego, które określiły zakres koniecznych do wprowadzenia zmian. Uzasadniając odmowę uwzględnienia przedmiotowego wniosku Sąd podniósł, że nie został on udokumentowany w sposób pozwalający na ocenę, czy zaistniały przesłanki przemawiające za udzieleniem ochrony tymczasowej. Uzasadnienie wniosku powinno się odnosić do konkretnych okoliczności pozwalających wykazać, że wstrzymanie wykonania orzeczenia jest w danej sprawie obiektywnie zasadne. Uzasadnienie tych twierdzeń powinno zostać poparte dokumentami źródłowymi zwłaszcza dotyczącymi sytuacji finansowej oraz majątkowej składającego wniosek oraz oszacowaniem rzeczywistych kosztów wykonania określonych robót, uwiarygodnionymi stosownymi dokumentami. W rozpatrywanym przypadku skarżący nie przedstawili w sposób całościowy swojej kondycji finansowej. Samo odwołanie się do szacowanej kwoty "kilkunastu milionów złotych" i utraty płynności finansowej działalności gospodarczej skarżących i egzystencjalnej ich rodzin, nie obrazuje w pełni sytuacji finansowej strony. Tak więc z uwagi na brak możliwości porównania faktycznej sytuacji finansowej skarżących i kosztów realizacji obowiązków, nie jest możliwe zweryfikowanie twierdzenia skarżących, że w ich przypadku spełniły się przesłanki, o których mowa w art. 61 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.). Wobec powyższego Sąd stwierdził, że w niniejszej sprawie skarżący nie wykazali w sposób wystarczający, aby wykonanie zaskarżonej decyzji spowodowało niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody, ani też, by były to czynności trudne do odwrócenia, a tylko takie mogą stanowić podstawę zastosowania ochrony tymczasowej z art. 61 § 3 p.p.s.a. Zażaleniem R. P. i M. L. zaskarżyli powyższe postanowienie zarzucając mu naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a. i wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W ocenie skarżących nie mają oni żadnego obowiązku prawnego informowania Sądu o wartości swoich firm czy też majątku prywatnego, a przy okazji przekazywania tych dany innym uczestnikom postępowania. Powoływanie się przez skarżących na szacowane straty rzędu kilkunastu milionów złotych oraz na utratę płynności finansowej firm skarżących w sposób oczywisty obrazuje skalę zagrożenia, która w razie realnego zaistnienia doprowadzi do upadłości firm stron skarżących oraz do pozwów przeciwko Skarbowi Państwa w wysokościach już wtedy dokładnie wyliczonych do złotówki w wytaczanych powództwach o odszkodowanie Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie. Z treści art. 61 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: p.p.s.a.) wynika, iż wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu, ani czynności. Jednakże, stosownie do treści art. 61 § 3 p.p.s.a. po przekazaniu skargi sądowi, sąd może, na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub części aktu lub czynności o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, za wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy. Z konstrukcji powyższego przepisu wynika, że obowiązek przedstawienia okoliczności, które pozwolą sądowi na dokonanie oceny, czy spełnione są przesłanki uzasadniające wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności, spoczywa wyłącznie na wnioskodawcy. Domagając się wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji wnioskodawca musi wykazać, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia tym aktem znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Uzasadnienie wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności. Sąd ma obowiązek zbadać, czy argumenty przedstawione przez stronę przemawiają za wydaniem postanowienia o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu. Okoliczności wskazane we wniosku muszą mieć charakter konkretny i zindywidualizowany, pozwalający ustalić, że wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do danego wnioskodawcy. Wniosek powinien zawierać spójną argumentację, popartą faktami oraz ewentualnie odnoszącymi się do nich dowodami, które uzasadniają wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego słuszne jest stanowisko Sądu pierwszej instancji, że w przedmiotowym wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji skarżący nie uprawdopodobnili okoliczności, które wskazywałyby na wystąpienie przesłanek zastosowania ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym, o jakich mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Rozpoznając wniosek o wstrzymanie Sąd ocenia jedynie, czy podane przez stronę okoliczności w istocie wskazują na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W tym celu strona skarżąca winna tak określić ewentualną szkodę i wskazać na skutki, które trudno będzie odwrócić, by Sąd mógł stwierdzić, w oparciu o konkretne dane, że jej wielkość może być znaczna, a skutki wykonania decyzji istotnie trudne do odwrócenia. Tymczasem w przedmiotowej sprawie powołując się na konieczność poniesienia kosztów mających na celu sprostanie oczekiwaniom organów skarżący w żaden sposób nie wykazali, że uszczuplenie ich majątków w związku z ewentualnym wykonaniem obowiązku doprowadzenia działki nr [...]obr. [...] w [...] przy ul. [...] w [...] do stanu poprzedniego grozi wyrządzeniem im znacznej szkody lub spowodowaniem skutków trudnych do odwrócenia. Bez wskazania, jaka jest rzeczywista sytuacja majątkowa skarżących i zobrazowania kosztów wykonania nakazanych prac nie można dokonać pełnej oceny, czy w sprawie zaistnieje niebezpieczeństwo, o jakim mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Skarżący oprócz gołosłownych tez nie przedstawili żadnych dokumentów ani ekspertyz na poparcie swoich argumentów. Samo złożenie wniosku o wstrzymanie bez wykazania twierdzeń na jego poparcie nie może odnieść zamierzonego skutku. Jednocześnie mając na względzie przedmiot niniejszej sprawy zwrócenia uwagi wymaga, że stwierdzenie nieważności decyzji odwoławczej ma charakter kasacyjny i deklaratoryjny, co powoduje, że sprawa po stwierdzeniu nieważności tej decyzji wraca do stanu, w jakim się znajdowała przed jej wydaniem (zob. R. Hauser, M. Wierzbowski (red.), Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2014, s. 649). Organ odwoławczy zobowiązany będzie zatem do ponownego rozpoznania odwołania od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie - Powiat Grodzki z dnia 9 sierpnia 2018 r., nr [...], znak: [...], nakładającej na skarżących obowiązek doprowadzenia działki nr [...]obr. [...] w [...]przy ul. [...] w [...] do stanu poprzedniego. Decyzja organu pierwszej instancji zasadniczo na etapie stwierdzenia nieważności decyzji odwoławczej nie podlega zatem wykonaniu jako decyzja nieostateczna. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.