I GSK 1779/21

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Grzelak (spr.) Sędzia NSA Michał Kowalski Sędzia del. WSA Jacek Boratyn Protokolant starszy asystent sędziego Dorota Onyśk po rozpoznaniu w dniu 31 stycznia 2025 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej T. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 8 lipca 2021 r. sygn. akt III SA/Po 739/20 w sprawie ze skargi T. W. na decyzję Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Poznaniu z dnia [...] września 2020 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od T. W. na rzecz Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Poznaniu 2700 (dwa tysiące siedemset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z 8 lipca 2021 r. w sprawie o sygn. akt: III SA/Po 739/20 oddalił skargę T. W. na decyzję Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Poznaniu z dnia [...] września 2020 r., nr [...], w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (treść tego i dalej powoływanych orzeczeń jest dostępna w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). T. W. (dalej: "skarżący") wniósł skargę kasacyjną od powyższego wyroku zarzucając na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."), naruszenie przepisów postępowania mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: - art. 106 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 81a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735, dalej jako: "k.p.a.") poprzez jego niezastosowanie i niewyjaśnienie istotnych wątpliwości, a w konsekwencji niezastosowanie art. 81 a § 1 k.p.a. i nieuwzględnienie okoliczności wątpliwych na korzyść skarżącego, w tym faktu, że nie doszło do skutecznego wycofania wniosku; - art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7 i 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. - poprzez jego błędne zastosowanie i oddalenie skargi wskutek błędnego przyjęcie, że nie doszło do naruszenia przez organ art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a., poprzez niezebranie całości materiału dowodowego. W uzasadnieniu podał argumenty na poparcie postawionych zarzutów. W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ, reprezentowany przez radcę prawnego, wniósł o oddalenie wniesionego środka zaskarżenia oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. W replice do odpowiedzi na skargę kasacyjną, pełnomocnik skarżącego kasacyjnie podtrzymał dotychczasowe stanowisko. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 183 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Jeżeli nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., a w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły, to sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Istota zarzutów skargi kasacyjnej i jednocześnie sporu w sprawie dotyczy oceny prawidłowości decyzji z [...] września 2020 r. o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności za rok 2019 w wysokości odpowiadającej wypłaconej skarżącemu zaliczki na poczet tej płatności, w kwocie 31 773, 76 złotych w sytuacji, gdy skarżący kwestionuje cofnięcie wniosku o przyznanie przedmiotowej płatności. Jak wynika z ustalonego stanu faktycznego, ostateczną decyzją z [...] stycznia 2020 r. organ umorzył postępowanie w sprawie przyznania płatności za rok 2019 wobec cofnięcia przez beneficjenta wniosku. W skardze kasacyjnej zarzucono naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 81a § 1 k.p.a. oraz 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. Według skarżącego kasacyjnie organy obu instancji nie dokonały ustaleń, które zdaniem skarżącego były kluczowe dla ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności. Chodzi w tym wypadku o ustalenie, czy rzekome cofnięcie wniosku przez skarżącego powinno być podstawą ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności. Brak jednoznacznych ustaleń w tym zakresie ma, zdaniem strony, oczywisty (istotny) wpływ na wynik sprawy. Strona zaprzecza, że cofnęła złożony wniosek o przyznanie płatności za 2019 r. Z kolei otrzymanie decyzji z dnia [...] stycznia 2000 r. o umorzeniu postępowania w sprawie przyznania wzmiankowanej płatności nie wzbudziła u skarżącego żadnego niepokoju, gdyż otrzymał on wcześniej zaliczkę na poczet wnioskowanych płatności bezpośrednich. Podniesione zarzuty kasacyjne nie mogą odnieść skutku pożądanego przez stronę skarżącą, gdyż dotyczą ustaleń w zakresie stanu faktycznego innej sprawy niż będąca przedmiotem niniejszego postępowania. W tej sprawie istotnym i nie podważonym ustaleniem było stwierdzenie, że zapadła ostateczna decyzja organu o umorzeniu postępowania w sprawie przyznania płatności za rok 2019 wobec cofnięcia wniosku przez beneficjenta tj. skarżącego. Strona nie kwestionuje, że decyzję o umorzeniu z dnia [...] stycznia 2020 r. skarżącemu doręczono i skarżący nie składał od tej decyzji środków odwoławczych. Będąc wieloletnim beneficjentem płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego a zatem znając przepisy rządzące wypłatą tych środków (w tym ich zaliczkowaniem) strona winna zainteresować się z jakiego powodu organ uznał w tej decyzji, że skarżący cofnął wniosek o przyznanie płatności za 2019 r. W wyjaśnieniu tej kwestii mógł skorzystać z pomocy bezpośrednio w organie dopytując o skutki tego rozstrzygnięcia. Tego jednak skarżący kasacyjnie nie uczynił. Przyjęcie biernej postawy a jednocześnie mając świadomość uzyskania zaliczki na rok 2019 r., która będzie w przyszłości rozliczona świadczy o tym, że skarżący co najmniej zaniedbał swoje interesy. Rację ma Sąd I instancji, że zgłaszane na tym etapie argumenty dotyczące wycofania wniosku są prawnie obojętne. Nie mogą być bowiem przedmiotem analizy w postępowaniu w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności, gdyż postępowanie w sprawie ustalenia nienależnie pobranych płatności jest postępowaniem odrębnym. W postępowaniu tym ustaleniu jedynie podlegało czy wypłacona kwota (w tym przypadku zaliczki) nie przewyższa kwoty przyznanej (w tym przypadku zero złotych), co zostało wyjaśnione w zaskarżonej decyzji. Zamieszczone w zaskarżonej decyzji wywody organu odnośnie przebiegu procesu wycofania wniosku przez skarżącego za pomocą aplikacji eWniosek świadczą o tym, że organ sprostał wymogom art. 107 § 3 k.p.a. ustosunkowując się do twierdzeń skarżącego zawartych w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Nie oznacza to jednak, że na tym etapie postępowania można było skutecznie zakwestionować ostateczną decyzję z 14 grudnia 2019 r. o umorzeniu postępowania a w istocie w tym kierunku zmierza uzasadnienie skargi kasacyjnej, jak również repliki strony do odpowiedzi organu na skargę kasacyjną. Podsumowując, w myśl § 1 Rozporządzenia, rolnikowi, który w 2019 r. złożył wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich, wypłaca się zaliczki na poczet płatności bezpośrednich w wysokości iloczynu 70% stawki danej płatności bezpośredniej oraz obszaru stwierdzonego jako spełniający warunki do przyznania danej płatności albo liczby zwierząt stwierdzonych jako spełniające warunki do przyznania danej płatności. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że prawidłowo Sąd I instancji uznał, że skoro decyzja o umorzeniu postępowania w sprawie przyznania płatności na rok 2019 stała się ostateczna (a tak było na gruncie tej sprawy), to kwota zaliczki wypłacona skarżącemu, jest płatnością nienależnie pobraną, która podlega zwrotowi. Skoro bowiem wniosek o przyznanie płatności na rok 2019 został cofnięty, to przestała istnieć podstawa prawna do wypłacenia zaliczki skarżącemu. W konsekwencji wypłacona zaliczka stała się kwotą nienależnie pobraną, która podlega zwrotowi. Tak też orzeczono na gruncie tej sprawy. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną. O kosztach postępowania kasacyjnego w wysokości 2700 złotych obejmujących: wynagrodzenie pełnomocnika organu będącego radcą prawnym, który reprezentował organ przed Sądem pierwszej instancji oraz udzielił odpowiedzi na skargę kasacyjną ale nie stawił się na rozprawie przed NSA orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.