III SAB/Gd 192/23

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alina Dominiak (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Sudoł, Asesor WSA Adam Osik, , , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 14 grudnia 2023 r. sprawy ze skargi G. K. na bezczynność Dyrektora Zakładu Karnego w Czarnem w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej oddala skargę. UZASADNIENIE Pismem z dnia 27 lipca 2023 r. G. K. wystąpił do Dyrektora Zakładu Karnego w C. o udostępnienie informacji publicznej: 1. czy skazanemu przysługuje pomoc postpenitencjarna z Funduszu Sprawiedliwości, jeśli ma on pieniądze na koncie zakładu karnego na "kasie żelaznej"- jeśli tak - to jaka to pomoc - finansowa czy inna? 2. dlaczego skazanemu nie udziela się pomocy finansowej z Funduszu Sprawiedliwości - Pomocy Postpenitencjarnej, jeśli skazany posiada środki na "kasie żelaznej" zakładu karnego; należy podać dokładną podstawę prawną, dlaczego taka pomoc nie może być udzielona skazanemu? 3. na jakich warunkach skazany może złożyć wniosek do tut. Dyrektora o pomoc postpenitencjarną z Funduszu Sprawiedliwości w formie materialnej oraz finansowej oraz jaką wysokość tej pomocy może otrzymać na dowolny cel? 4. na jakich warunkach skazany może się starać o otrzymanie zapomogi od tutejszego Dyrektora na podstawie art. 114 k.k.w. z dokładnym wyszczególnieniem w trakcie pobytu w zakładzie karnym lub po opuszczeniu zakładu karnego? 5. jaką pomoc udzielono skazanym z Funduszu Sprawiedliwości - Pomocy Postpenitencjarnej po opuszczeniu zakładu- jaka to była forma pomocy oraz na jaką sumę pieniędzy na jednego osadzonego z dokładnym wyszczególnieniem, tj. chodzi o dane od dnia 9 stycznia 2023r. do dnia 1 sierpnia 2023 r. Pismem z dnia 4 sierpnia 2023 r. Dyrektor Zakładu Karnego w C., odnosząc się do kolejnych punktów pisma wnioskodawcy poinformował, że: 1. kwestie dotyczące przydzielania osadzonym pomocy postpenitencjarnej reguluje art. 166 Kodeksu karnego wykonawczego (Dz. U. z 2021 r. poz. 53, 472,1236, 2054, z 2022 r. poz. 22, 655,1855, 2600); 2. powyższe zapytanie nie dotyczy spraw, mających charakter informacji publicznej; 3. warunki składania wniosków o udzielenie pomocy postpenitencjarnej reguluje rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 13 września 2017r. w sprawie Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej - Funduszu Sprawiedliwości; Dyrektor w tym zakresie zacytował treść § 39 i § 40 rozporządzenia; 4. kwestie dotyczące przydzielania osadzonym zapomóg są określone w art. 114 Kodeksu karnego wykonawczego (Dz. U. z 2021 r. poz. 53, 472, 1236, 2054, z 2022 r. poz. 22, 655, 1855, 2600); dyrektor jednostki penitencjarnej przy rozpatrywaniu wniosków o udzielenie zapomóg kieruje się wytycznymi zawartymi w ww. przepisie prawa; 5. w okresie od 1 stycznia 2023 r. do 1 sierpnia 2023 r. w Zakładzie Karnym w C. udzielono pomocy postpenitencjarnej osobom pozbawionym wolności w następujących formach: -organizowanie i finansowanie szkoleń i kursów podnoszących kwalifikacje zawodowe oraz pokrywanie kosztów egzaminów potwierdzających kwalifikacje zawodowe; -organizowanie i finansowanie programów podnoszących kompetencje społeczne, mających na celu przeciwdziałanie czynnikom kryminogennym, a zwłaszcza agresji i przemocy, w tym przemocy w rodzinie, oraz problemom uzależnień; -pokrywanie kosztów związanych z uzyskaniem dowodu osobistego oraz innych dokumentów niezbędnych do uzyskania pomocy; -pokrywanie kosztów związanych z organizacją i udzielaniem pomocy rzeczowej w formie: odzieży, bielizny, obuwia, środków czystości i higieny osobistej lub bonów towarowych, -udzielanie świadczeń pieniężnych na cel wskazany przez organ lub podmiot udzielający pomocy. Organ wskazał, że przeciętna kwota na jednego osadzonego w wyniku uzyskanej pomocy z Funduszu Postpenitencjarnego wyniosła 139,40 zł. Pismem z dnia 16 sierpnia 2023 r. G. K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na bezczynność Dyrektora Zakładu Karnego w C. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. Skarżący wyjaśnił, że Dyrektor Zakładu Karnego w C., odpowiadając na jego wniosek o udostępnienie informacji publicznej stwierdził, że informacja, o którą skarżący wnioskuje w punkcie 2 wniosku nie stanowi informacji publicznej. Z kolei odpowiedź dotycząca punktu 4 wniosku jest, zdaniem skarżącego, informacją szczątkową i jej nie rozumie. Wskazane informacje są informacjami publicznymi, a Dyrektor Zakładu Karnego w C. dopuścił się bezczynności. W tej sytuacji skarżący wniósł o zobowiązanie Dyrektora Zakładu Karnego w C. do udostępnienia w/w informacji publicznej. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Zakładu Karnego w C. wniósł o oddalenie skargi. Organ wyjaśnił, że w piśmie z dnia 4 sierpnia 2023 r. została udzielona stosowna odpowiedź, przy czym w zakresie punktu 2 skarżący został poinformowany, że informacja ta nie ma charakteru informacji publicznej, co oznacza, że nie może zostać załatwiona w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej. Organ dodał również, że G. K. składa bardzo dużą ilość wniosków o udostępnienie informacji publicznej (w 2022 r. złożył 16 wniosków), a każdy z nich zawiera po kilka, kilkanaście punktów. W ocenie organu, ich treść i liczba również świadczy o próbie wykorzystania prawa do informacji publicznej dla osiągnięcia innego celu niż troska o dobro publiczne. W piśmie datowanym na dzień 18 sierpnia 2023 r. skarżący dodatkowo wskazał, że informacja, o którą wnosił w punkcie 2 wniosku z dnia 27 lipca 2023 r. jest informacją publiczną, bowiem dotyczy działalności służby więziennej. Organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.) - dalej jako: "p.p.s.a.", sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd orzekł w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W niniejszej sprawie skarga została wniesiona na bezczynność w udostępnieniu informacji publicznej. Zasady i tryb udostępniania informacji publicznej uregulowane zostały w przepisach ustawy z 6 września 2001r. o dostępie do informacji publicznej - dalej: u.d.i.p. (tj. Dz.U. z 2022 r., poz. 902). Zgodnie z art. 2 ust. 1 u.d.i.p., każdemu przysługuje, z zastrzeżeniem art. 5, prawo dostępu do informacji publicznej. Zgodnie z art. 4 ust. 1 u.d.i.p. , obowiązane do udostępnienia informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne. W myśl art. 4 ust. 3 u.d.i.p. obowiązane do udostępniania informacji publicznej są podmioty, o których mowa w ust. 1 i 2, będące w posiadaniu takich informacji. Przepisy u.d.i.p. stanowią, że informacja publiczna, która nie została udostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej lub centralnym repozytorium, jest udostępniana na wniosek (art. 10 ust. 1 u.d.i.p.), przy czym udostępnienie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2 (art. 13 ust. 1 u.d.i.p.). Organ administracji publicznej, lub inny podmiot, o jakim mowa w art. 4 ust. 1 u.d.i.p., rozpatrując wniosek o udostępnienie informacji publicznej, co do zasady może: 1. udostępnić żądaną informację bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku (art. 13 ust. 1 u.d.i.p.), 2. powiadomić stronę w ww. terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim informacja zostanie udostępniona, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (art. 13 ust. 2 u.d.i.p.), 3. udostępnić informację zgodnie z wnioskiem, po upływie 14 dni od dnia powiadomienia wnioskodawcy o wysokości opłaty, związanej z dodatkowymi kosztami spowodowanymi wskazanym we wniosku sposobem udostępnienia, które to powiadomienie winno nastąpić w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku (art. 15 u.d.i.p.), 4. odmówić udostępnienia żądanej informacji w drodze decyzji (art. 16 ust. 1 u.d.i.p.), 5. powiadomić pismem wnioskodawcę, iż żądana informacja nie ma charakteru publicznego, bądź 6. powiadomić pismem wnioskodawcę, iż nie posiada żądanej informacji. Bezczynność organu na gruncie ustawy o dostępie do informacji publicznej polega zatem na tym, że organ zobowiązany do podjęcia czynności materialno-technicznej w przedmiocie informacji publicznej, takiej czynności nie podejmuje, lub też nie podejmuje innej z ww. czynności. Innymi słowy, z bezczynnością organu w zakresie dostępu do informacji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy organ "milczy" wobec wniosku strony o udzielenie takiej informacji. Przez owo milczenie należy rozumieć brak aktywności organu w jednej z przedstawionych wyżej form. W niniejszej sprawie nie budziło wątpliwości, że Dyrektor Zakładu Karnego w C. jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia posiadanej informacji publicznej. Dyrektor Zakładu Karnego w C. udzielił odpowiedzi na wniosek skarżącego z dnia 27 lipca 2023 r. w dniu 4 sierpnia 2023 r., wobec czego termin 14 dni został przez organ – co do zasady - dochowany. Między stronami sporne było natomiast, czy żądane przez skarżącego informacje są informacjami publicznymi, czy też takiego przymiotu nie mają ( punkt 2. wniosku skarżącego) oraz – czy odpowiedź organu w zakresie punktu 4. wniosku skarżącego jest pełna i zrozumiała , a zatem czy organ udzielił informacji publicznej w tym zakresie. Jednocześnie bezsporne było, iż organ udzielił wcześniej skarżącemu odpowiedzi na punkt 1, 3 i 5 wniosku , a skarżący udzielonych informacji nie kwestionował we wniesionej skardze. Pojęcie informacji publicznej unormowane zostało w art. 1 ust. 1 u.d.i.p. , który stanowi, że każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych w niniejszej ustawie. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że informacją publiczną jest każda informacja dotycząca sfery faktów i danych, wykonywana lub odnosząca się do władz publicznych, a także odnosząca się do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne, w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 października 2020 r., sygn. akt I OSK 1975/18 ). Przepis art. 6 ust. 1 u.d.i.p. zawiera przykładowe wyliczenie rodzajów informacji publicznej podlegających udostępnieniu, zaliczając do nich m.in.: informacje o organach władzy publicznej i osobach sprawujących w nich funkcję i ich kompetencjach (art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. d u.d.i.p.); informacje o zasadach funkcjonowania organów władzy publicznej, w tym o stanie przyjmowanych spraw, kolejności ich załatwiania lub rozstrzygania, prowadzonych rejestrach, ewidencjach i archiwach oraz o sposobach i zasadach udostępniania danych w nich zawartych (art. 6 ust. 1 pkt 3 lit. e i f u.d.i.p.), czy też informacje o danych publicznych, w tym o treści i postaci dokumentów urzędowych, w szczególności treści aktów administracyjnych i innych rozstrzygnięć (art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a tiret pierwsze u.d.i.p.). Mając powyższe na uwadze przyjąć należy, że informacje publiczne to informacje już istniejące w chwili ich udzielania, a nie niezmaterializowane w jakiejkolwiek postaci zamierzenia podmiotu zobowiązanego do podejmowania określonych działań. Informacja publiczna powinna istnieć w formie utrwalonej w chwili złożenia wniosku oraz odnosić się do istniejącego już stanu rzeczy. W świetle ustawy o dostępie do informacji publicznej wnioskiem może być objęte jedynie pytanie o określone fakty, o stan pewnych zjawisk na dzień udzielenia odpowiedzi, w szczególności w sprawach wymienionych w art. 6 ust. 1 u.d.i.p. Wnioskodawca nie może żądać informacji, które nie znajdują się w dyspozycji organu, bądź nie są zmaterializowane w dokumentach. Jednocześnie organ nie jest zobowiązany do tworzenia takich danych na wniosek złożony na podstawie art. 10 ust. 1 u.d.i.p. Przypomnieć w tym miejscu należy, że skarżący w punkcie 2. wniosku pytał, dlaczego skazanemu nie udziela się pomocy finansowej z Funduszu Sprawiedliwości - Pomocy Postpenitencjarnej, jeśli skazany posiada środki na "kasie żelaznej" zakładu karnego; należy podać dokładną podstawę prawną, dlaczego taka pomoc nie może być udzielona skazanemu? W punkcie 4. wniosku pytał natomiast o to, na jakich warunkach skazany może się starać o otrzymanie zapomogi od tutejszego Dyrektora na podstawie art. 114 k.k.w. z dokładnym wyszczególnieniem w trakcie pobytu w zakładzie karnym lub po opuszczeniu zakładu karnego? W pierwszym przypadku organ stwierdził, że nie jest to informacja publiczna, w drugim udzielił odpowiedzi, że kwestie dotyczące przydzielania osadzonym zapomóg są określone w art. 114 Kodeksu karnego wykonawczego (Dz. U. z 2021 r. poz. 53, 472, 1236, 2054, z 2022 r. poz. 22, 655, 1855, 2600); dyrektor jednostki penitencjarnej przy rozpatrywaniu wniosków o udzielenie zapomóg kieruje się wytycznymi zawartymi w ww. przepisie prawa. Mając na uwadze powyższe rozważania dotyczące istoty pojęcia "informacja publiczna" nie sposób zgodzić się ze stanowiskiem skarżącego, że informacja, o którą wnosił w punkcie 2 wniosku z dnia 27 lipca 2023 r., jest informacją publiczną, bo dotyczy działalności służby więziennej. Pytanie skarżącego jest pytaniem zakładającym, że w jakimś przypadku nie udziela się pomocy finansowej skazanemu, a skarżący chce ustalić, na jakiej podstawie prawnej oraz z jakich przyczyn. Postawione przez skarżącego pytanie dotyczy ewentualnych sytuacji indywidualnych , nie zaś kwestii ogólnych, związanych z funkcjonowaniem zakładu karnego czy działalności służby więziennej. Zauważyć ponadto należy, że z praktyki orzeczniczej sądów administracyjnych wynika jednoznacznie, iż domaganie się informacji o obowiązującym prawie nie nosi znamion informacji publicznej i nie znajduje do niej zastosowania ustawa o dostępie do informacji publicznej (por. m.in. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 30 sierpnia 2012 r., sygn. akt I OSK 1380/12 oraz z dnia 22 listopada 2012 r., sygn. akt I OSK 1963/12). Także z utrwalonych poglądów judykatury wynika, że wykładnia przepisów prawa, jak też ocena czy sposób ich zastosowania nie stanowią informacji publicznej (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 stycznia 2011 r., sygn. akt I OSK 8/11). W literaturze prawa wskazuje się analogicznie, że w kategorii informacji publicznej nie mieści się ubieganie się o poradę prawną, wyjaśnienie charakteru i istoty przepisów prawnych, domaganie się instruktażu (wykładni), jak należy rozumieć i stosować w praktyce określone przepisy prawa (zob. I. Kamińska, M. Rozbicka - Ostrowska, Ustawa o dostępie do informacji publicznej. Komentarz, Wydanie 3, Warszawa 2016, komentarz do art. 6, publ: WK 2016). Zasadnie zatem organ uznał, że nie jest zobowiązany do merytorycznej odpowiedzi na punkt 2. wniosku skarżącego, bowiem nie dotyczy on informacji publicznej. W ocenie Sądu zapytanie o to, na jakich warunkach skazany może starać się o otrzymanie zapomogi od dyrektora zakładu karnego na podstawie art. 114 k.k.w. nie stanowi pytania o fakty, lecz jest wnioskiem o wskazanie i omówienie wynikających z regulacji prawnych przesłanek w tym zakresie. Wyjaśnienie charakteru czy istoty obowiązujących unormowań, jak też warunków, które muszą być spełnione przez osobę osadzoną, nie spełniają kryteriów stawianych przez ustawę o dostępie do informacji publicznej. Choć organ udzielił skarżącemu odpowiedzi , którą skarżący uznał za niezrozumiałą i niepełną, z powyższego wynika, że organ nie miał podstaw do merytorycznego odnoszenia się do punktu 4. wniosku skarżącego, bowiem skarżący domagał się udzielenia informacji nie będącej informacją publiczną. W tej sytuacji wniesiona skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zarzucana organowi przez skarżącego bezczynność nie miała miejsca. Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił. Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).