I FSK 1335/23

SENTENCJA P O S T A N O W E N I E Dnia 20 grudnia 2023 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Roman Wiatrowski po rozpoznaniu w dniu 20 grudnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej wniosku E. G. o wstrzymanie wykonania wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 marca 2023 r., sygn. akt I FSK 2149/18 oddalającego skargę kasacyjną E. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 20 lipca 2018 r., sygn. akt I SA/Op 81/18 w sprawie ze skargi E. G. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z dnia 28 grudnia 2017 r., nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku od towarów i usług za okres od stycznia do grudnia 2012 r. postanawia odmówić wstrzymać wykonania wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 marca 2023 r. sygn. akt I FSK 2149/18. UZASADNIENIE 1. Wyrokiem z 24 marca 2023 r., sygn. akt I FSK 2149/18 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną E. G. (dalej skarżąca) od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z 20 lipca 2018 r., sygn. akt I SA/Op 81/18, oddalającego skargę skarżącej na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z 28 grudnia 2017 r. w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku od towarów i usług za okres od stycznia do grudnia 2012 r. 2. W dniu 24 lipca 2023 r. do Naczelnego Sądu Administracyjnego wpłynęła skarga skarżącej o wznowienie postępowania zakończonego powyższym orzeczeniem Naczelnego Sądu Administracyjnego. W jej treści skarżąca zawarła wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego wyroku wskazując, że kwota należności publicznoprawnej do uregulowania jest znaczna, wobec czego skarżąca nie ma zarówno środków pieniężnych, jak i nie uzyskuje dochodów pozwalających na jej spłatę. Jednocześnie skarżąca wskazała, że w przypadku gdyby organ zdecydował o egzekucji zobowiązania podatkowego, jedyną rzeczą, będącą jej własnością, która ma realną wartość majątkową jest nieruchomość gruntowa wraz z posadowionym na niej budynkiem mieszkalnym oraz nieruchomość lokalowa. Utrata powyższych składników majątkowych wykorzystywanych do zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych spowoduje niepowetowaną szkodę oraz nieodwracalne skutki, w szczególności doprowadzające do pozbawienia jej niezbędnych minimalnych środków utrzymania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje. 3. Zgodnie z treścią art. 284 zd. 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej p.p.s.a.) wniesienie skargi o wznowienie postępowania nie tamuje wykonania zaskarżonego orzeczenia. W razie uprawdopodobnienia, że zgłaszającemu wniosek grozi niepowetowana szkoda, sąd może wstrzymać wykonanie orzeczenia. Przystępując do oceny złożonego wniosku należy w pierwszej kolejności ocenić, czy wykonanie wyroku objętego skargą o wznowienie postępowania może, przynajmniej potencjalnie, wywołać opisane we wniosku skutki. Uzasadnienie wniosku odnosi się bowiem de facto do ewentualnej egzekucji należności, wynikających z wydanej decyzji wymiarowej, których skarżąca, jak twierdzi, nie jest w stanie uiścić bez uszczerbku dla niezbędnych i minimalnych środków własnego utrzymania. Wbrew oczekiwaniom skarżącej, wstrzymanie wykonania wyroku NSA nie spowoduje jednak, w niniejszej sprawie, wstrzymania czynności egzekucyjnych. Wynika to zarówno ze specyfiki sądowej kontroli działań administracji publicznej jak i z treści orzeczeń sądów administracyjnych, które zapadły w niniejszym postępowaniu. Należy bowiem wyjaśnić, że zgodnie z art. 61 § 1 p.p.s.a. wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Sąd może natomiast, na wniosek skarżącego, wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, jeśli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków (art. 61 § 3 p.p.s.a.). Wstrzymanie wykonania decyzji może również na wniosek skarżącego lub z urzędu orzec organ, który ją wydał (art. 61 § 2 pkt 1 p.p.s.a.). Wstrzymanie wykonania aktu lub czynności traci natomiast moc z dniem wydania przez sąd orzeczenia uwzględniającego skargę lub z dniem uprawomocnienia się orzeczenia oddalającego skargę (art. 61 § 6 pkt 1 i 2 p.p.s.a.). Z kolei zgodnie z art. 152 § 1 p.p.s.a., w razie uwzględnienia skargi na akt lub czynność, nie wywołują one skutków prawnych do chwili uprawomocnienia się wyroku, chyba że sąd postanowi inaczej. Jak wynika z zestawienia powołanych przepisów, NSA może swym wyrokiem powodować wznowienie wykonywania decyzji wymiarowej jeśli: - uchyli wyrok uwzględniający skargę, w którym sąd pierwszej instancji orzekł, że decyzja nie wywołuje skutków prawnych do czasu uprawomocnienia się wyroku; - oddali skargę kasacyjną od wyroku oddalającego skargę w sytuacji, gdy wykonanie decyzji zostało w toku postępowania sądowego wstrzymane na wniosek strony (przez sąd lub organ) lub przez organ z urzędu. W takich przypadkach uzasadnienie znajduje ocena, czy wstrzymanie wykonania wyroku NSA może uchronić stronę przed konsekwencjami, które skarżąca powołała w złożonym wniosku. Orzeczenie NSA przerywa bowiem stan prawny, w którym podatnik korzysta z instytucji ochrony tymczasowej względem skutków decyzji znajdującej się w obrocie prawnym. Z punktu widzenia zasadności wstrzymania wykonania takiego orzeczenia kluczowe jest zatem, aby ochrona tymczasowa została stronie uprzednio jakkolwiek udzielona. Tymczasem w niniejszej sprawie Sąd pierwszej instancji wyrokiem z 20 lipca 2018 r., sygn. akt I SA/Op 81/18 oddalił wniesioną skargę. 4. Z tych też powodów wyrok objęty skargą o wznowienie postępowania pozostaje bez wpływu na wykonanie decyzji wymiarowej, co czyni niezasadnym wniosek złożony przez skarżącą. Z tego też względu Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 284 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.