II SA/Gl 113/23

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki, Sędziowie, Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski (spr.), Sędzia WSA Artur Żurawik, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 6 września 2023 r. sprawy ze skargi P. T. na decyzję Wojewody Śląskiego z dnia 15 listopada 2022 r. nr NWXIV.7581.4.28.2022 w przedmiocie zajęcia nieruchomości i wejścia na nieruchomość oddala skargę. UZASADNIENIE Decyzją z 5 listopada 2021 r., nr [...] Starosta [...] ograniczył sposób korzystania z części nieruchomości położonej w L., oznaczonej jako działka ewidencyjna nr 1, o powierzchni 0,0761 ha, stanowiącej własność P. T., poprzez zezwolenie P. Sp. z o.o. z siedzibą w T. na wykonanie czynności związanych z realizacją zamierzenia inwestycyjnego pn. "Budowa sieci gazowej ś/c z przyłączami do budynków w L. - [...] etap 2". Na skutek odwołania właściciela nieruchomości sprawę rozpatrywał Wojewoda Śląski, który decyzją z dnia 17 stycznia 2022 r., nr [...] utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. WSA w Gliwicach wyrokiem z dnia 30 czerwca 2022 r., sygn. akt II SA/Gl 490/22 oddalił skargę strony na tę decyzję Wojewody. Wnioskiem z 17 listopada 2021 r. inwestor zwrócił się do organu I instancji o "nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji administracyjnej dla działki nr 2 ", wskazując jednocześnie w treści przedmiotowego pisma, że Spółka wnosi o "niezwłoczne zajęcie nieruchomości na podstawie art. 122 ustawy (...) o gospodarce nieruchomościami oraz o nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji ze względu na okoliczności wskazane w art. 108 k.p.a. W konsekwencji powyższego Starosta [...], postanowieniem z dnia 12 stycznia 2022 r. nadał decyzji tego organu z 5 listopada 2021 r., nr [...] rygor natychmiastowej wykonalności. Natomiast decyzją z 27 stycznia 2022 r., nr [...], działając na podstawie art. 122 ust. 1 u.g.n. w zw. z art. 104 i art. 108 k.p.a., organ udzielił inwestorowi zgody na niezwłoczne zajęcie części przedmiotowej nieruchomości. Wojewoda Śląski uchylił zarówno postanowienie z 12 stycznia 2022 r., jak i decyzję z 27 stycznia 2022 r., zobowiązując organ I instancji do wezwania inwestora do sprecyzowania wniosku z 17 listopada 2021 r. z wyjaśnieniem obowiązujących regulacji prawnych i wydania stosownego rozstrzygnięcia w sprawie po dokonaniu konkretyzacji żądania przez spółkę. Decyzją z 29 lipca 2022 r., nr [...] Starosta [...] udzielił inwestorowi zgody na niezwłoczne zajęcie nieruchomości wskazanej we wniosku, w oparciu o treść art. 124 ust. la ustawy o gospodarce nieruchomościami w związku z art. 104 k.p.a. W uzasadnieniu organ pierwszej instancji wskazał, że za wydaniem zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości przemawiał zarówno ważny interes społeczny, jak i gospodarczy, z uwagi na potrzebę "jak najszybszej realizacji inwestycji mającej znaczący wpływ na standard oraz jakość życia, poprzez zmniejszenie emisji CO2" oraz z uwagi na "niewątpliwy wpływ planowanej inwestycji na ochronę zdrowia i życia ludzi", a rozbudowywany gazociąg "stanowi główne zasilanie L. - zasilając mieszkańców indywidualnych oraz zakłady pracy". Odwołanie od tej decyzji złożył właściciel nieruchomości. Zarzucił organowi I instancji "rażące naruszenie przepisów prawa poprzez wydanie decyzji w sytuacji, kiedy inwestor nie ma prawomocnej decyzji zezwalającej na wejście na działkę nr 1, albowiem decyzja w tym zakresie została zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego" oraz "naruszenie art. 108 par. 1 i 2 kpa poprzez zastosowanie go w niniejszej sprawie, podczas gdy (...) art. 9 ustawy o gospodarce nieruchomościami wskazuje, iż w przypadku wniesienia skargi do WSA na decyzję o ograniczeniu sposobu korzystania z części nieruchomości, decyzja ta zostaje z urzędu wstrzymana w zakresie swojej wykonalności". Wskazano ponadto, że w wyniku realizacji inwestycji zmieni się aktualny stan zagospodarowania działki nr 1 i straci on możliwość zabudowy mieszkaniowej Podniesiono również, że przedmiotowa linia sieci gazowej projektowana jest dla jednego budynku i nie służy szerszemu kręgowi odbiorców oraz że istnieje możliwość poprowadzenia sieci z pominięciem działki nr 1, np. drugą stroną drogi lub drogą równoległą do ulicy [...]. Zaskarżoną obecnie decyzją Wojewoda Śląski uchylił decyzję organu I instancji i zezwolił inwestorowi na niezwłoczne zajęcie części nieruchomości objętej decyzją Starosty [...] wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej z 5 listopada 2021 r., nr [...], utrzymaną w mocy ostateczną decyzją Wojewody Śląskiego z 17 stycznia 2022 r., nr [...]. Jednocześnie swej decyzji nadał rygor natychmiastowej wykonalności. Wskazał, że zgodnie z art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami starosta wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, może ograniczyć, w drodze decyzji, sposób korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzenie na nieruchomości ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń służących do korzystania z tych przewodów i urządzeń, jeśli właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości nie wyraża na to zgody. Przepis art. 124 ust. 1a ustawy stanowi natomiast, że po wydaniu decyzji, o której mowa w art. 124 ust. 1 tego aktu, tj. decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości, starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej na wniosek podmiotu, który będzie realizował cel publiczny, udziela, w drodze decyzji, zezwolenia na niezwłoczne zajęcie tej nieruchomości. Przedmiotowej decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności. W świetle art. 108 § 1 k.p.a. decyzji, od której służy odwołanie, może być nadany rygor natychmiastowej wykonalności, gdy jest to niezbędne ze względu na ochronę zdrowia lub życia ludzkiego albo dla zabezpieczenia gospodarstwa narodowego przed ciężkimi stratami bądź też ze względu na inny interes społeczny lub wyjątkowo ważny interes strony. Jak wskazał Wojewoda, z powyższego przepisu wynika więc, że dla wydania decyzji na jego podstawie niezbędne jest: 1) istnienie decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości lub zobowiązaniu do jej udostępnienia, 2) złożenie przez podmiot, który będzie realizować cel publiczny stosownego wniosku oraz 3) spełnienie którejś z wymienionych w tym przepisie przesłanek uzasadniających konieczność niezwłocznego zajęcia nieruchomości (musi ono być niezbędne ze względu na ochronę zdrowia lub życia ludzkiego albo dla zabezpieczenia gospodarstwa narodowego przed ciężkimi stratami bądź też ze względu na inny interes społeczny lub wyjątkowo ważny interes strony albo być uzasadnione ważnym interesem gospodarczym). Przy czym, przesłanka zaistnienia okoliczności wskazanych w art. 108 k.p.a. i przesłanka ważnego interesu gospodarczego nie wymagają łącznego ich wystąpienia, a zaistnienie jednej z nich uprawnia organ do wydania decyzji na podstawie art. 124 ust. la ostawy. Ustawodawca, konstruując przepis art. 124 ust. 1a ustawy., przesądził o obligatoryjnym nadaniu decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości rygoru natychmiastowej wykonalności. W ocenie Wojewody Śląskiego w okolicznościach faktycznych analizowanej sprawy przyjąć należy, że przesłanki do zastosowania dyspozycji art. 124 ust. la ustawy wystąpiły. Postępowanie dotyczy bowiem realizacji celu publicznego pn. "Budowa sieci gazowej wraz z przyłączami do budynków w L. -[...] etap 2". Inwestor we wniosku wskazał, że wydanie decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości jest uzasadnione interesem społecznym, niezbędnymi działaniami dla ochrony zdrowia i życia ludzi, ważnym interesem strony i interesem gospodarczym. Ze względu na brak zgody właściciela działki nr 1, inwestycja została podzielona na trzy etapy, a sam gazociąg będzie miał długość ok. 144,0 m z możliwością dalszej jego rozbudowy. Zlokalizowany jest on w obszarze, na którym potencjalnie może służyć podłączeniu nowych odbiorców, tj. wszystkich budynków przy ul. [...] w L. Budowany gazociąg ma znaczący wpływ na standard oraz jakość życia poprzez zmniejszenie emisji CO2, czym przyczyni się do polepszenia standardu życia mieszkańców L. Projektowany gazociąg stanowi główne zasilanie L. - zasilając nie tylko mieszkańców indywidualnych jak, ale i zakłady pracy. Stanowi on realizację inwestycji celu publicznego, o którym mowa w art. 6 pkt 2 u.g.n. Podkreślono, że inwestor, jako operator systemu przesyłowego gazu jest odpowiedzialny za długoterminowe planowanie rozwoju zdolności systemu gazowego w celu zaspokojenia uzasadnionych potrzeb w zakresie przesyłania paliw gazowych, dystrybucji tych paliw, a także w zakresie rozbudowy systemu gazowego, a tam gdzie ma to zastosowanie, rozbudowy połączeń z innymi systemami gazowymi. Ponadto operator zajmujący się przesyłaniem paliw gazowych, jest odpowiedzialny za ruch sieci w systemie przesyłowym gazowym, bieżące i długookresowe bezpieczeństwo funkcjonowania tego systemu, eksploatację, remonty oraz niezbędną rozbudowę sieci przesyłowej, w tym połączeń z innymi systemami gazowymi (art. 3 pkt 24 i art. 9c ust. 1 pkt 4 ustawy z 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne (Dz. U. z 2022 r., poz. 2243). Skargę na tę decyzję do tutejszego Sądu złożył właściciel nieruchomości będącej przedmiotem postępowania reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika. Domagając się jej uchylenia, wstrzymania wykonania i zasadzenia kosztów postępowania zarzucił Wojewodzie Śląskiemu: 1) nieuzasadnione zezwolenie inwestorowi na niezwłoczne zajecie części nieruchomości w sytuacji kiedy organ II instancji uchylił zaskarżona decyzje w całości; 2) błędy w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę zaskarżonej decyzji będący wynikiem niewyjaśnienia wszystkich okoliczności zgłaszanych przez skarżącego i w konsekwencji nieuzasadnionym: a) przyjęciu, że zajecie części nieruchomości jest w niniejszej sprawie niezwłoczne i konieczne podczas gdy inwestycja na sąsiednich nieruchomościach nie jest realizowana oraz w sytuacji kiedy inwestycja nie spełnia warunku ważnego interesu społecznego gdyż ma prowadzić w praktyce do jednego budynku mieszkalnego, b) przyjęciu, że w wyniku realizacji inwestycji nie zmieni się aktualny stan zagospodarowania działki podczas, gdy działka położona jest na terenach zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej i w wyniku realizacji inwestycji, z uwagi na swoją szerokość, straci możliwość jakiejkolwiek zabudowy mieszkaniowej, c) przyjęciu, że realizacja zamierzenia inwestycyjnego, którego wniosek dotyczy umożliwia szerszemu kręgowi odbiorców dostęp do sieci gazowej podczas, gdy przedmiotowa linia de facto projektowana jest tylko i wyłącznie do jednego budynku, d) przyjęciu, iż w sprawie brak możliwości ominięcia działki skarżącego podczas, gdy zarówno przed tą działką jak i po minięciu tej działki gazociąg, projektowany jest w drodze a nie po działce graniczącej z drogą, a ponadto w sytuacji kiedy istnieje możliwość poprowadzenia gazociągu drugą stroną drogi lub drogą równoległą do ulicy [...], e) przyjęciu że na wysokości nieruchomości skarżącego planowany gazociąg musi wejść w głąb jego działki z uwagi na sieć wodnokanalizacyjną podczas, gdy na innych odcinkach projektowanej sieci gazowniczej przebiegać będzie bliżej istniejącej sieci wodnokanalizacyjnej. Odpowiadając na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie. Podkreślił, że decyzją z 5 listopada 2021 r., nr [...], Starosta [...] wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej - działając na podstawie art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami ograniczył sposób korzystania z części nieruchomości położonej w L., oznaczonej jako działka ewidencyjna nr 1 o pow. 0,0761 ha, stanowiącej własność skarżącego, poprzez zezwolenie inwestorowi na wykonanie czynności związanych z realizacją zamierzenia inwestycyjnego pn. "Budowa sieci gazowej ś/c z przyłączami do budynków w L. - [...] etap 2". W wyniku rozpatrzenia odwołania wniesionego przez obecnie skarżącego Wojewoda Śląski decyzją z 17 stycznia 2022 r., nr [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z 30 czerwca 2022 r., sygn. akt II SA/Gl 490/22 oddalił skargę strony na ww. decyzję Wojewody. Wyrok nie jest prawomocny, został zaskarżony kasacyjnie do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Podkreślono, że zarzuty podnoszone przez skarżącego w większości nie dotyczą kwestii rozpatrywanych w niniejszym postępowaniu, a które podlegały analizie w sprawie nr [...] oraz [...], dotyczącej ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości, a nie zezwolenia na jej niezwłoczne zajęcie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a." wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przy tym z mocy art. 134 § 1 p.p.s.a. tejże kontroli legalności sąd dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami powołaną podstawą prawną. Kontrolowane obecnie rozstrzygnięcie dotyczy zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości. Podstawą orzekania w tej sprawie jest art. 124 ust. 1a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (dz. U. z 2023 r., poz. 344). Zgodnie z tym przepisem "w przypadkach określonych w art. 108 Kodeksu postępowania administracyjnego lub uzasadnionych ważnym interesem gospodarczym starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, na wniosek podmiotu, który będzie realizował cel publiczny, udziela, w drodze decyzji, zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości po wydaniu decyzji, o której mowa w ust. 1. Decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności". Rozwiązanie powyższe może zostać zastosowane, jeśli zostaną spełnione następujące przesłanki: 1) w odniesieniu do nieruchomości została wydana decyzja o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości, 2) w sprawie zaistniała sytuacja, o której mowa w art. 108 k.p.a. lub wydanie takiej decyzji jest uzasadnione "ważnym interesem gospodarczym". W sprawie została wydana decyzja ograniczająca sposób korzystania z nieruchomości będącej własnością skarżącego. Ta decyzja jest ostateczna a tutejszy Sąd oddalił skargę obecnie skarżącego. Powyższa przesłanka została spełniona. Konstrukcja powyższego przepisu powoduje jednocześnie, że Sąd nie będzie odnosił się do zasadności, czy prawidłowości ustalenia przebiegu gazociągu, gdyż to zostało ostatecznie rozstrzygnięte w decyzji wydanej na podstawie art. 124 ust. 1 ustawy. Zatem brak podstaw do odnoszenia się do zarzutów wskazanych w pkt 2 lit. b-e skargi. W ocenie składu orzekającego organy administracji w sprawie prawidłowo oceniły wystąpienie drugiej ze wspomnianych przesłanek. Jest nią tu "ważny interes gospodarczy", który polega na "jak najszybszej realizacji inwestycji mającej znaczący wpływ na standard oraz jakość życia, poprzez zmniejszenie emisji CO2" oraz "niewątpliwy wpływ planowanej inwestycji na ochronę zdrowia i życia ludzi". Niezależnie od tego gazociąg "stanowi główne zasilanie L. - zasilając mieszkańców indywidualnych oraz zakłady pracy". Odnosząc się do zarzutów skargi należy uznać, że są one nieuzasadnione. W przypadku oznaczonego nr 2 lit. a należy wskazać, że realizacja przedsięwzięcia nie jest realizowana, gdyż do wydania przedmiotowego aktu nieruchomość (jej część) nie mogła zostać przez inwestora zajęta. Zarzut skargi oznaczony numerem 1 jest niezrozumiały. Organ odwoławczy musiał uchylić rozstrzygnięcie, którego sentencja została nieprecyzyjnie sformułowana. Dopiero bowiem wtedy mógł orzec w sposób prawidłowy. Biorąc powyższe pod uwagę, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.