II GPP 34/24

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Zbigniew Czarnik Sędzia NSA Dorota Dąbek (spr.) Sędzia del. WSA Marek Krawczak po rozpoznaniu w dniu 10 grudnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi Z. J. na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki pod sygn. akt I DK 20/24 w przedmiocie umorzenia akcji własnych spółki A. S.A. w T. postanawia: odrzucić skargę. UZASADNIENIE I. Z. J. (dalej: skarżący) wnioskiem z dnia 19 sierpnia 2024 r. zwrócił się do Zarządu A.S.A. C. jako akcjonariusz tej spółki o pilne podjęcie uchwały Zarządu w sprawie umorzenia akcji własnych spółki A. S.A. Skarżący wskazał, że wniosek dotyczy umorzenia wszystkich akcji własnych będących w gestii A.S.A. zapisanych na rachunku spółki zależnej A.M. Sp. z o.o. w K. oraz że przedmiot umorzenia stanowią akcje własne na okaziciela kod: P[...] spółki A. S.A. w ilości 3.600.000 szt. Skarżący do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy złożył pismo z dnia 20 września 2024 r.: Ponaglenie na bezczynność Zarządu publicznej spółki A. S.A. w T.. WSA w Bydgoszczy pismem z 25 września 2024 r. w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału I z dnia 23 września 2024 r., na podstawie art. 54 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej: p.p.s.a.), przekazał skargę skarżącego A. S.A. w T., informując jednocześnie, że skardze tej została nadana sygn. akt I DK/Bd 20/24. WSA w Bydgoszczy pismem z 25 września 2024 r. poinformował skarżącego, że skarga z 20 września 2024 r. została przekazana organowi – A. S.A. w T. zgodnie z art. 53 § 2b oraz art. 54 § 1 p.p.s.a, z których wynika, że skargę od sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działalności lub bezczynności skarga dotyczy. Następnie skarżący pismem z dnia 7 października 2024 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy skargę na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki. W piśmie tym wskazał na wstępie, że "spółka zależna od Emitenta – A.M. Sp. z o.o. z siedzibą w K. w 2001 roku w wyniku przeprowadzonej przez spółkę dominującą operacji splitu akcji, dysponowała na ten czas 6.600.000 szt. akcji własnych, z których zostało umorzone tylko 3.000.000 szt. akcji. Aktualnie w dyspozycji spółki zależnej A. M. Sp. z o.o. jw. jest zapisanych na rachunku maklerskim 3.600.000 szt. akcji własnych, co stanowi 11,03% udziału w kapitale własnym oraz 6,50% udziału w głosach na WZA (stan prawny na dzień 04.08.2024r.). W konsekwencji, jeśli statut spółki akcyjnej A. S.A. nie przewiduje wprost zakazu dokonywania konwersji z akcji imiennych albo odwrotnie, wówczas akcjonariusz posiada uprawnienie do żądania od Zarządu spółki dokonania zamiany akcji wywodzącej z treści art. 334 § 2 k.s.h. określająca skuteczność żądania zamiany akcji. Zmiana akcji imiennych na okaziciela lub odwrotnie dokonuje się na żądanie akcjonariusza, aczkolwiek statut może wprowadzać ograniczenia takich zmian. Jeżeli takich ograniczeń brak, spółka powinna spełnić żądanie akcjonariusza. W związku z treścią art. 334 § 2 k.s.h. zachodzi uprawnienie organu i obowiązek wniesienia przez Zarząd zmiany zapisu do statutu spółki A. S.A. w nowym brzmieniu", które skarżący zaproponował. Wniósł także postulat i zażądał "od Zarządu spółki A. S.A. o niezwłoczne dokonanie praw zamiany akcji wprowadzając zapis ułatwiający akcjonariuszom możliwość korzystania z praw zamiany z akcji na okaziciela na akcje imienne". Następnie w tym piśmie obszernie wyjaśnił sytuację w spółce i przytoczył obowiązujące przepisy kodeksu spółek handlowych. II. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniesiona w niniejszej sprawie skarga na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki podlega odrzuceniu. Zgodnie z art. 6 ust. 2 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (Dz. U. z 2018 r. poz. 75; dalej w skrócie: ustawa o skardze na naruszenie praw strony lub u.s.n.p.s.) skarga na przewlekłość postępowania sądowego powinna zawierać: 1) żądanie stwierdzenia przewlekłości postępowania w sprawie, której skarga dotyczy; 2) przytoczenie okoliczności uzasadniających żądanie. Oznacza to, że skarga na przewlekłość postępowania powinna składać się z dwóch zasadniczych elementów czyli określenia żądania stwierdzenia przewlekłości postępowania w danej sprawie oraz przytoczenia okoliczności uzasadniających żądanie. Użyty w art. 6 ust. 2 pkt 2 u.s.n.p.s. zwrot normatywny "przytoczenie okoliczności uzasadniających żądanie" nie został zdefiniowany w ustawie. Z tej przyczyny należy się odwołać do aktualnego orzecznictwa sądów w tym przedmiocie. W postanowieniu z dnia 9 października 2013 r., sygn. akt KSP 6/13 (LEX nr 1375235), Sąd Najwyższy z odwołaniem się do utrwalonych poglądów judykatury stwierdził, że: "(...) skarżący ma obowiązek przytoczyć okoliczności uzasadniające żądanie stwierdzenia przewlekłości, a to oznacza, iż powinien wskazać czas trwania postępowania świadczący o wystąpieniu przewlekłości, jak również konkretne czynności, których sąd nie podjął lub które wykonał wadliwie powodując nieuzasadnioną zwłokę w postępowaniu (...)". Także w postanowieniu z dnia 7 marca 2017 r. o sygn. akt III SPP 6/17 (LEX nr 2261732), Sąd Najwyższy stwierdził, że "(...) obowiązkiem skarżącego jest wskazanie konkretnych czynności procesowych, których sąd nie podjął lub dokonał wadliwie, powodując w ten sposób nieuzasadnioną zwłokę w postępowaniu, a powinnością sądu rozpoznającego skargę na przewlekłość postępowania jest odniesienie się do okoliczności wskazywanych w skardze, jako uzasadniające żądanie strony. Konieczność dokonania oceny terminowości czynności podejmowanych zarówno na obecnym, jak i poprzednich etapach postępowania, występuje zatem tylko wówczas, gdy skarżący wskaże konkretne zarzuty odnoszące się do tych faz postępowania." Pogląd taki wyraził Sąd Najwyższy również w postanowieniu z dnia 20 kwietnia 2017 r. o sygn. akt III SPP 16/17 (LEX nr 2302780) stwierdzając, że "«Przytoczenie okoliczności uzasadniających żądanie», o których mowa w art. 6 ust. 2 pkt 2 ustawy (...) oznacza wskazanie czasu trwania postępowania świadczącego o wystąpieniu przewlekłości, jak również konkretnych czynności procesowych, których sąd nie podjął lub dokonał wadliwie, powodując w ten sposób nieuzasadnioną zwłokę w postępowaniu. Obowiązkiem skarżącego jest wskazanie konkretnych czynności procesowych, których sąd nie podjął lub dokonał wadliwie, powodując w ten sposób nieuzasadnioną zwłokę w postępowaniu". Wniesiona w niniejszej sprawie skarga na przewlekłość postępowania sformułowana w piśmie z 7 października 2024 r., nie spełnia powyższego wymogu. W skardze, zgodnie z art. 6 ust. 2 pkt 1 u.s.n.p.s., zawarto żądanie stwierdzenia przewlekłości postępowania w sprawie, której skarga dotyczy. Skarga ta nie spełnia jednakże warunku określonego w pkt 2 tego przepisu, tj. przytoczenia okoliczności uzasadniających wskazane żądanie. Skarżący nie wymienił konkretnych czynności procesowych, których Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w sprawie o sygn. akt I DK/Bd 20/24 nie podjął lub dokonał wadliwie, a które zdaniem skarżącego mogłyby świadczyć o nieuzasadnionej zwłoce w postępowaniu sądowym. Skarżący nie spełnił zatem ustawowo określonego wymogu, formułując w skardze jedynie argumentację odnoszącą się do istoty złożonego przez niego wniosku do WSA w Bydgoszczy z dnia 20 września 2024 r. zatytułowanego "Ponaglenie na bezczynność Zarządu publicznej spółki A. S.A. w T.", w której domagał się umorzenia akcji własnych spółki A. S.A. Przedstawiona argumentacja Skarżącego odnosząca się do instytucji prawa handlowego, całkowicie oderwana od treści przepisu art. 6 ust. 2 pkt 2 u.s.n.p.s., nie dotyczy przewlekłości postępowania sądowego. Stosownie do art. 9 ust. 1 u.s.n.p.s., skargę niespełniającą wymagań przewidzianych w art. 6 ust. 2 tej ustawy sąd właściwy do jej rozpoznania odrzuca bez wzywania do uzupełnienia braków. NSA podziela pogląd, że "(...) wymagania z art. 6 ust. 2 u.s.n.p.s. uznać należy za konstrukcyjne (nieusuwalne), a ich niespełnienie pociąga za sobą odrzucenie skargi bez wzywania do uzupełnienia jej braków (...)" (postanowienie NSA z 13 sierpnia 2014 r., sygn. akt II FPP 5/14, LEX nr 1494964; także m.in. postanowienie NSA z 29 maja 2018 r., sygn. akt II GPP 16/18; postanowienie Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 25 kwietnia 2014 r., sygn. akt II S 8/14, publ. KZS 2014/6/81). W wypadku zatem niedochowania przez autora skargi wymogu przytoczenia w uzasadnieniu okoliczności uzasadniających żądanie, należy taką skargę odrzucić na podstawie art. 9 ust. 1 cyt. ustawy, bowiem sama krytyczna ocena sprawności postępowania nie jest wystarczająca do rozpoznania skargi w świetle treści art. 6 ustawy, ale konieczne jest wskazanie czynności sądu, które autor skargi uważa za dokonane opieszale. NSA wskazuje nadto, że w przypadku odrzucenia skargi na podstawie art. 9 ust. 1 ustawy, skarżący może wystąpić z nową skargą w tej samej sprawie (art. 14 ust. 2 u.s.n.p.s.), jednocześnie w razie odrzucenia skargi na podstawie art. 9 ustawy dalsze skargi tej samej strony dotyczące tego samego postępowania, które podlegałyby odrzuceniu na podstawie art. 9 u.s.n.p.s., pozostawia się w aktach sprawy bez żadnych dalszych czynności. O pozostawieniu skargi i pism związanych z jej wniesieniem w aktach sprawy zawiadamia się skarżącego tylko raz – przy odrzuceniu skargi (art. 14 ust. 3 u.s.n.p.s.). Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny odrzucił skargę na podstawie art. 9 ust. 1 w zw. z art. 6 ust. 2 u.s.n.p.s.