I FSK 2183/24

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Danuta Oleś, , , po rozpoznaniu w dniu 21 stycznia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej wniosku P.K. o zawieszenie postępowania w sprawie ze skargi kasacyjnej P.K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 17 października 2024 r. sygn. akt I SA/Rz 135/24 w sprawie ze skargi P.K. na decyzje Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie z dnia 21 grudnia 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej w postępowaniu wznowieniowym postanawia oddalić wniosek. UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z 17 października 2024 r., sygn. akt I SA/Rz 135/24, oddalił skargi P.K. na decyzje Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie z 21 grudnia 2023 r. w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej w postępowaniu wznowieniowym. P.K. od powyższego wyroku wniósł skargę kasacyjną, w której sformułowany został wniosek o zawieszenie postępowania sądowoadministracyjnego, do czasu prawomocnego zakończenia postępowania karnego w sprawie zawisłej przed Sądem Apelacyjnym w G. o sygn. akt [...]. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Powodem zawieszenia postępowania sądowoadministracyjnego są przeszkody o charakterze przejściowym, które uniemożliwiają jego dalsze prowadzenie w danej sprawie. Przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") przewidują, że postępowanie przed sądem administracyjnym może ulec zawieszeniu z mocy samego prawa, w razie zaprzestania czynności przez sąd na skutek działania siły wyższej (art. 123 p.p.s.a.), może ono również zostać zawieszone przez sąd z urzędu (art. 124 § 1 i art. 125 § 1 p.p.s.a.) lub na zgodny wniosek stron (art. 126 p.p.s.a.). Przesłanki zawieszenia postępowania z urzędu dzielą się na obligatoryjne (art. 124 § 1 p.p.s.a.) i fakultatywne (art. 125 § 1 p.p.s.a.). W przypadku wystąpienia przesłanek obligatoryjnych sąd administracyjny ma obowiązek zawieszenia postępowania, przesłanki fakultatywne natomiast, ocenie sądu pozostawiają zasadność zawieszenia postępowania na ich podstawie. Istotne jest również to, iż zawieszenie postępowania na podstawie ostatnio wymienionych przesłanek następuje z urzędu, nawet jeżeli strona postępowania wystąpiłaby z takim wnioskiem. Na podstawie art. 193 p.p.s.a przepisy powyższe znajdują zastosowanie w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. W niniejszej sprawie brak jest zgodnego wniosku stron o zawieszenie postępowania, zaś z treści wniosku, jak i okoliczności przedstawionych w skardze kasacyjnej przez pełnomocnika skarżącego wynika, że zawieszenie postępowania, powinno nastąpić na podstawie fakultatywnej przesłanki z art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a., a więc umożliwiającej sądowi administracyjnemu zawieszenie postępowania z urzędu, w sytuacji gdy rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego lub przed Trybunałem Konstytucyjnym. Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 24 listopada 2008 r., sygn. akt II FPS 4/08 (dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: "CBOSA"), dokonując wykładni art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. podkreślił, że kluczowe do zrozumienia tego przepisu słowo "zależy" nie oznacza jakiegokolwiek wpływu, ale wpływ przewidziany prawem. Jak wskazał NSA w rzeczonej uchwale chodzi więc o taką sytuację, w której sąd nie jest władny samodzielnie rozstrzygnąć zagadnienia wstępnego, które powstało lub wyłoniło się w toku postępowania sądowego. Podzielając poglądy wyrażone w przytoczonej uchwale Naczelny Sąd Administracyjny w składzie niniejszym stwierdza, że opisany powyżej stosunek zależności nie występuje pomiędzy postępowaniem karnym prowadzonym przez Sąd Apelacyjny w G. (sygn. akt [...]), a niniejszym postępowaniem w sprawie ze skargi w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej w postępowaniu wznowieniowym. Brak takiego wyroku nie uzasadnia zawieszenia postępowania w celu oczekiwania na jego wydanie. Należy bowiem zauważyć, że na podstawie art. 11 p.p.s.a. sąd administracyjny związany jest jedynie prawomocnym skazującym wyrokiem karnym, związanie to ogranicza się jedynie do faktu popełnienia przestępstwa, natomiast sąd administracyjny uprawniony jest do oceny - tak jak i innych dowodów w sprawie - ustaleń sądu karnego zawartych w uzasadnieniu wyroku. Uzasadnienie nie ma mocy wiążącej i jest jedynie przejawem dochodzenia do rozstrzygnięcia. Przewidziana w omawianym przepisie możliwość zawieszenia postępowania sądowego ma charakter fakultatywny i zależy od uznania sądu, który powinien rozważyć, czy w danym przypadku celowe jest wstrzymanie biegu sprawy i czy nie naruszy ono praw gwarantowanych w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki - art. 45 ust. 1 Konstytucji RP) oraz wynikającego z art. 7 p.p.s.a. postulatu szybkości postępowania. Zawieszenie postępowania nie jest instytucją prawną gwarantującą szybkie załatwienie sprawy. Zestawienie przesłanek zawieszenia postępowania z nakazem wynikającym z art. 7 p.p.s.a. oznacza, że zasadność zawieszenia postępowania powinna być w każdym przypadku wnikliwie oceniona w celu ustalenia, czy w danej sprawie uzasadnione jest odstąpienie od zasady szybkiego rozpoznania sprawy. W orzecznictwie wskazuje się że, aby móc zastosować art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. między daną sprawą sądowoadministracyjną a innym postępowaniem musi istnieć związek tego rodzaju, że wynik już toczącego się postępowania będzie miał charakter prejudycjalny dla sprawy, która ma być zawieszona. Rozstrzygnięcie w tej drugiej sprawie tylko wtedy będzie upoważniało do zawieszenia postępowania sądowoadministracyjnego, kiedy podjęte w niej rozstrzygnięcie będzie miało decydujące znaczenie dla sposobu rozstrzygnięcia sprawy sądowoadministracyjnej, która ma być zawieszona (por. np. postanowienia NSA z dnia: 28 lutego 2012 r., sygn. akt I GZ 27/12; 6 marca 2012 r., sygn. akt II OSK 304/12; wyrok NSA z dnia 15 września 2017 r., sygn. akt I GSK 613/17, publ. CBOSA). Innymi słowy, zagadnienie wstępne (prejudycjalne) występuje w sytuacji, w której uprzednie rozstrzygnięcie określonego zagadnienia, które występuje w sprawie, może wpływać na wynik toczącego się postępowania, co w rezultacie uzasadnia celowość wstrzymania czynności w postępowaniu sądowoadministracyjnym do czasu rozstrzygnięcia tej istotnej kwestii. Przez zagadnienie wstępne należy zatem rozumieć przeszkodę powstającą lub ujawniającą się w toku postępowania sądowego, której usunięcie jest istotne z punktu widzenia możliwości prawidłowej realizacji celu postępowania sądowoadministracyjnego i ma bezpośredni oraz realny wpływ na jego wynik. Związek ten polega na tym, że rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego stanowi podstawę rozstrzygnięcia sprawy głównej. Tymczasem wnoszący skargę kasacyjną nie wskazał w ogóle jaki jest przedmiot wspomnianego postępowania karnego, jakich osób dotyczy i jaki mogłoby mieć, w ocenie skarżącego, wpływ na postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. W związku z brakiem jakiegokolwiek uzasadnienia rozpatrywanego wniosku o zawieszenie postępowania, można tylko domniemywać, na podstawie zwrotu "Wnoszę o zawieszenie postępowania sądowoadministracyjnego, do czasu prawomocnego zakończenia postępowania karnego w sprawie zawisłej przed Sądem Apelacyjnym w G. sygn. akt [...]", że strona w istocie nie dostrzega potrzeby rozstrzygnięcia w postępowaniu karnym zagadnienia prejudycjalnego bez którego nie będzie możliwe rozstrzygnięcie sprawy na skutek skargi kasacyjnej, a oczekuje jedynie ujawnienia w tym postępowaniu kolejnych dowodów i okoliczności uzasadniających podjęcie korzystnego dla niej rozstrzygnięcia po przeprowadzeniu postępowania wznowieniowego. Takie zapatrywania nie są prawidłowe. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, w rozpoznawanej sprawie zawieszenie postępowania sądowoadministracyjnego w oparciu o art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. jest niezasadne. Rozstrzygnięcie niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego - wbrew twierdzeniu wnoszącego skargę kasacyjną - nie zależy bowiem od wyniku postępowania toczącego się przed Sądem Apelacyjnym w G. (sygn. akt [...]). Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 192 i art. 131 w zw. z art. 193 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.