I GZ 360/23

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Dariusz Dudra po rozpoznaniu w dniu 15 grudnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia Fundacji [...] z siedzibą w S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 20 września 2023 r., sygn. akt III SA/Gl 640/23 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi Fundacji [...] z siedzibą w S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 21 czerwca 2023 r. nr SKO.FD/41.4/56/2023/9818 w przedmiocie zwrotu dotacji pobranej w nadmiernej wysokości i wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach postanowieniem z 20 września 2023 r. sygn. akt III SA/Gl 640/23 odmówił Fundacji [...] z siedzibą w S. wstrzymania wykonania decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 21 czerwca 2023 r. w przedmiocie zwrotu dotacji pobranej w nadmiernej wysokości i wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem. Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie sprawy: Fundacja [...] z siedzibą w S. (dalej strona lub skarżąca) w skardze na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 10 lipca 2023 r, wniosła o wstrzymanie jej wykonania. W uzasadnieniu wniosku skarżąca podkreśliła, że decyzją organu I instancji określono wysokość dotacji celowej udzielonej z budżetu Miasta Rybnika do zwrotu jako dotacji pobranej w nadmiernej wysokości w kwocie 15 214,13 zł oraz dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem w kwocie 4 185,87 zł a także ustalającej datę początkową naliczenia odsetek od powyższych kwot. Strona podniosła, że jest organizacją non- profit i wszystkie otrzymane przez nią środki pieniężne są wydawane w całości bezpośrednio na jej działalność a wobec strony skarżącej wydane zostały przez organ odwoławczy trzy decyzje (skargi na dwie pozostałe również zarejestrowane są w tutejszym Sądzie pod sygnaturami III SA/Gl 638/23 i III SA/Gl 639/23). Łączna kwota dotacji do zwrotu wynosi 64.508,52 zł. Zwrot tak dużej kwoty narazi skarżącą na znaczna szkodę w postaci utraty płynności, co w konsekwencji uniemożliwi prowadzenie przez stronę skarżącą prowadzenia działań terapeutycznych na rzecz potrzebujących pacjentów. Uzasadniając odmowę wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji WSA w Gliwicach podkreślił, że sama okoliczność posiadania statusu przez stronę non- profit w zestawieniu z łączną kwotą wynikających z decyzji zobowiązań nie pozwala przyjąć w sposób stanowczy, by wykonanie decyzji spowodowało samo przez siebie znaczną szkodę lub trudne do odwrócenia skutki. W szczególności Sąd nie wie, jakim majątkiem dysponuje strona skarżąca, jakie projekty aktualnie realizuje i jakie są ich źródła finansowania. Tym samym nie może ocenić wpływu ewentualnej egzekucji kwoty określonej decyzją na płynność finansową strony skarżącej. Sąd I instancji podkreślił, że celem uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji jest przedstawienie dokumentów, które uprawdopodobnią opisywaną sytuację, tj. niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody oraz niebezpieczeństwo spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji poparty zostać powinien stosownymi dokumentami potwierdzającymi okoliczności spełnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji. Przy czym sąd administracyjny w razie braku takich dokumentów, czy to w aktach sprawy, czy też z powodu niedołączenia ich do wniosku nie jest uprawniony, przed rozpoznaniem wniosku o wstrzymanie do wzywania strony o ich przedstawienie. W przypadku bowiem wniosku o wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 dalej: p.p.s.a.) - jak choćby w ramach instytucji prawa pomocy – nie przewiduje możliwości skorzystania z uzupełniającego postępowania dowodowego. Strona złożyła zażalenie na powyższe orzeczenie wnosząc o jego zmianę oraz wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez błędne jego zastosowanie i wydanie przez WSA w Gliwicach postanowienia o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, podczas gdy z okoliczności sprawy oraz formy działalności strony jednoznacznie wynika, że wykonanie wydanych przeciwko stronie decyzji narazi ją na niepowetowaną stratę i utratę płynności finansowej co może spowodować zawieszenie jej działalności. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie, a zaskarżone postanowienie WSA w Gliwicach odpowiada prawu, zatem zażalenie skarżącego podlega oddaleniu. Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli: (1) zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub (2) spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Samo przedstawienie zakresu żądania, a mianowicie wniesienie o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności, uniemożliwia zweryfikowanie sytuacji strony w kontekście przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. Stosownie do art. 61 § 1 p.p.s.a. wniesienie skargi do sądu nie wstrzymuje wykonania zaskarżonej decyzji. Zasadą jest zatem wykonalność decyzji ostatecznej. Sąd jednak może, choć nie musi – stosownie do art. 61 § 3 p.p.s.a. - na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności. W myśl art. 61 § 3 p.p.s.a. przesłanką wstrzymania zaskarżonego aktu jest zajście niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, warunkiem jednak wydania takiego postanowienia jest wykazanie przez stronę we wniosku okoliczności uzasadniających możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W analizowanym przepisie chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot wyegzekwowanego świadczenia albo przez przywrócenie pierwotnego stanu rzeczy. Natomiast trudne do odwrócenia skutki mogą być zarówno prawne, jak i faktyczne. Rodzaj i zakres wystąpienia tych skutków musi być oceniony na podstawie obowiązującego prawa oraz sytuacji faktycznej, w jakiej znalazła się strona obciążona obowiązkami określonymi w decyzji (por. np. postanowienie NSA z dnia 17 lipca 2008 r., II GZ 139/08). Według ugruntowanej w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wykładni art. 61 § 3 p.p.s.a. obowiązek uprawdopodobnienia zajścia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków spoczywa na wnoszącym o zastosowanie tymczasowej ochrony, uregulowanej w ww. przepisie (por. np. postanowienie NSA z dnia 3 października 2011 r., I FSK 1427/11). Uzasadnienie wniosku o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności powinno odnosić się do konkretnych zdarzeń (okoliczności) świadczących o tym, że w stosunku do wnioskodawcy wstrzymywanie wykonania zaskarżonego aktu jest uzasadnione (por. B. Gruszczyński, w: B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2009, s. 206). Ponadto wniosek poparty zostać powinien stosownymi dokumentami potwierdzającymi okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji. Przy czym sąd administracyjny – w razie braku takich dokumentów, czy to w aktach sprawy, czy też z powodu niedołączenia ich do wniosku – nie jest uprawniony do wzywania strony o ich przedstawienie przed rozpoznaniem wniosku o wstrzymanie. W przypadku wniosku o wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewiduje – jak choćby w ramach instytucji prawa pomocy – możliwości skorzystania z uzupełniającego postępowania dowodowego. Na wnioskodawcy spoczywa obowiązek szczególnie wnikliwego uzasadnienia wniosku. Obowiązkiem sądu jest wszechstronna i wnikliwa ocena argumentów przedstawionych przez wnioskodawcę, jak również znajdujących się w aktach sprawy. W rozpoznawanej sprawie, wbrew twierdzeniom skarżącej, zgodzić się należy z konkluzją Sądu pierwszej instancji, że nie uprawdopodobniła ona, że wykonanie decyzji SKO w Katowicach – mimo posiadania przez organizację statusu non profit – spowoduje niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudne do odwrócenia skutki. Zbyt ogólnikowe argumenty przytoczone przez skarżącego spowodowały, że Sąd pierwszej instancji nie mógł ocenić wpływu wykonania zaskarżonej decyzji na sytuację majątkową strony. Strona ma obowiązek wykazać istnienie konkretnych okoliczności pozwalających stwierdzić, ze wstrzymanie aktu lub czynności jest zasadne. Twierdzenia te powinny być co najmniej uprawdopodobnione. O ile dana okoliczność może być udokumentowana, to należy przedłożyć stosowne dokumenty (por.: postanowienie NSA z dnia 30 kwietnia 2010 r., II FZ 110/10). Zdaniem NSA to strona winna wykazać stosownym materiałem dokumentarycznym swój stan finansowy celem wykazania spełnienia przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. Skarżący podkreśla, że wszelkie dokumenty dotyczące działalności jak i finansów strony dostępne są w KRS i Sąd winien samodzielnie je zweryfikować. Przeciwnie z wskazanych wyżej judykatów wynika, że obowiązek przedłożenia dokumentacji źródłowej spoczywa na stronie. Powyższego w sprawie zabrakło. W tych okolicznościach sprawy Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że zakwestionowane postanowienie WSA w Gliwicach o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji wydane w oparciu o art. 61 § 3 p.p.s.a. było prawidłowe. Kierując się wyżej wymienionymi względami, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji, działając na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a.