I OSK 406/24

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Maciej Dybowski Sędziowie: Sędzia NSA Piotr Niczyporuk (spr.) Sędzia del. WSA Joanna Skiba po rozpoznaniu w dniu 20 lutego 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 11 października 2023 r., sygn. akt III SA/Kr 467/23 w sprawie ze skargi R. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie z dnia 14 lutego 2023 r. nr SKO.PS/4110/156/2023 w przedmiocie odmowy przyznania dodatku węglowego oddala skargę kasacyjną. UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 11 października 2023 r., sygn. akt III SA/Kr 467/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie (dalej: "Sąd I instancji") po rozpoznaniu sprawy ze skargi R.C. (dalej: "Skarżący") na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie (dalej: "Kolegium") z 14 lutego 2023 r. nr SKO.PS/4110/156/2023 w przedmiocie odmowy przyznania dodatku węglowego uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosło Kolegium, zaskarżając go w całości. Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciło naruszenie: 1) przepisu prawa materialnego, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935; dalej: "p.p.s.a.") w związku z art. 2 ust. 3c w zw. z ust. 3d ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (Dz. U. z 2023 r. poz. 141, dalej: "u.d.w."), poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że dla ustalenia odrębności w zakresie gospodarstw domowych, wystarczającym jest złożenie oświadczenia o braku możliwości ustalenia odrębnego adresu zajmowanego lokalu w terminie do 30 listopada 2022 r.; 2) przepisu prawa materialnego, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a w związku z art. 2 ust. 3c u.d.w., poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, iż ustaleń co do odrębności lokalu mieszkalnego dokonać ma Wójt, podczas gdy kompetencje w tym zakresie przysługują właściwemu miejscowo staroście. Wobec powyższego Kolegium wniosło o uchylenie w całości wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Nadto, wniosło o zasądzenie kosztów postępowania oraz rozpoznanie skargi na posiedzeniu niejawnym. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie podać należy, że sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 182 § 2 p.p.s.a., ponieważ Skarżące kasacyjnie Kolegium zrzekło się rozprawy, a druga strona, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądała przeprowadzenia rozprawy. Przystępując do rozważań na tle podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia należało wspomnieć, że według art. 193 zdanie drugie p.p.s.a., w brzmieniu obowiązującym od 15 sierpnia 2015 r., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie określony został zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok w przypadku, gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym Sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w związku z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. Mając to na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny mógł zrezygnować z przedstawienia pełnej relacji co do przebiegu sprawy i sprowadzić swoją dalszą wypowiedź już tylko do rozważań mających na celu ocenę zarzutów postawionych wobec wyroku Sądu I instancji. W myśl art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie zachodzą jednak okoliczności skutkujące nieważnością postępowania, określone w art. 183 § 2 pkt 1 - 6 p.p.s.a., należy zatem ograniczyć się do zagadnień wynikających z zarzutów zawartych w podstawach skargi kasacyjnej. Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Kontrolując zatem zgodność z prawem zaskarżonego wyroku w granicach skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny ograniczył tę kontrolę do wskazanych w niej zarzutów. Skarga kasacyjna wniesiona w niniejszej sprawie została oparta jedynie na zarzucie naruszenia prawa materialnego. Nie zostały wobec tego podważone ustalenia faktyczne przyjęte przez Sąd I instancji. W tej sytuacji rozpoznanie sprawy zależy od rozpatrzenia zarzutu błędnej wykładni prawa materialnego, a następnie prawidłowości kwalifikacji prawnej bezspornego stanu faktycznego. Analiza wskazanych w niniejszej sprawie podstaw skargi kasacyjnej prowadzi do wniosku, że złożona skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Podniesione w niej zarzuty przeciwko zaskarżonemu wyrokowi Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie nie okazały się trafne. Sąd I instancji nie dokonał błędnej wykładni art. 2 ust. 3c i ust. 3d u.d.w. w brzmieniu obowiązującym w dacie złożenia wniosku, tj. 14 listopada 2022 r. Przepisy te zostały dodane do ustawy na mocy art. 26 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 27 października 2022 r. o zakupie preferencyjnym paliwa stałego dla gospodarstw domowych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 114), z mocą obowiązującą od 3 listopada 2022 r. Zgodnie z art. 2 ust. 3c u.d.w. w przypadku gdy pod jednym adresem miejsca zamieszkania zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe i w terminie do dnia 30 listopada 2022 r. nie jest możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem w odrębnych lokalach, nie stosuje się ust. 3a i 3b ustawy do gospodarstwa domowego, którego źródłem ogrzewania jest oddzielne lub współdzielone źródło ciepła. Przepis art. 2 ust. 3d u.d.w. stanowi natomiast, że w przypadku, o którym mowa w ust. 3c, gospodarstwu domowemu, które zajmuje lokal, dla którego nie było możliwe ustalenie odrębnego adresu, wójt, burmistrz albo prezydent miasta przyznaje dodatek węglowy w drodze decyzji administracyjnej, jeżeli w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego organ ten ustalił zamieszkiwanie pod jednym adresem w odrębnych lokalach kilku gospodarstw domowych oraz wykorzystywanie przez te gospodarstwa oddzielnego lub współdzielonego źródła ogrzewania. Z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego sporządza się notatkę służbową. Wójt, burmistrz albo prezydent miasta dokonuje wpisu źródła ciepła do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 438 ze zm.), jeżeli źródło nie było wcześniej zgłoszone do tej ewidencji, bez konieczności składania odpowiedniej deklaracji. Kwestią sporną w sprawie jest przesłanka braku możliwości ustalenia do 30 listopada 2022 r. odrębnego adresu dla poszczególnych gospodarstw domowych zamieszkujących w odrębnych lokalach, w szczególności zaś to, czy warunek ten łączy się dla wnioskodawców z obowiązkiem podjęcia formalnych działań w celu uzyskania takiego odrębnego adresu. W odniesieniu do tego zagadnienia Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko zarówno wyrażone w zaskarżonym wyroku, jak i artykułowane w orzecznictwie sądów administracyjnych, że żaden przepis ustawy o dodatku węglowym nie uzależnia wykazania spełnienia tej przesłanki normatywnej od uprzedniego podjęcia przez wnioskodawcę formalnych działań zmierzających do ustalenia odrębnego adresu, np. przez uzyskanie zaświadczenia o samodzielności lokalu, wystąpienie z wnioskiem o nadanie numeru porządkowego, wszczęcie procedury o wydzielenie odrębnego lokalu etc. Przyjęcie odmiennego poglądu wiązałoby się zatem z nałożeniem na osoby wnioskujące o przyznanie dodatku węglowego obowiązku spełnienia wymogów, których nie przewiduje ustawa, co byłoby nie do pogodzenia zasadą praworządności, wyrażoną w art. 7 Konstytucji RP oraz art. 6 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000, dalej: "k.p.a."). Wobec tego należy przyjąć, że weryfikacji wskazanej przesłanki dokonuje organ administracji w oparciu o doświadczenia życiowe, z ewentualnym uwzględnieniem oświadczenia wnioskodawcy, że do 30 listopada 2022 r. nie było możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla lokalu zajmowanego przez gospodarstwo domowe wnioskodawcy (wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 28 października 2024 r., sygn. akt I OSK 2991/23 i I OSK 2992/23, z dnia 21 listopada 2024 r., sygn. akt I OSK 2811/23 i I OSK 2812/23, z dnia 27 listopada 2024 r., sygn. akt I OSK 3101/23, orzeczenia dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: "CBOSA"). Takie rozumienie przytoczonych przepisów pozwala również na realizację celu nowelizacji ustawy, na co trafnie zwrócił uwagę z uzasadnieniu Sąd I instancji, prawidłowo identyfikując ten cel, jako dążenie do zapewnienia dostępu do świadczenia wszystkim tym gospodarstwom domowym, w których stosowane źródło ciepła lub spalania paliw spełnia warunki ustawowe. Prawidłowo też Sąd I instancji zwrócił uwagę, że wobec braku ustawowego obowiązku podjęcia sformalizowanych działań w celu wyodrębnienia adresu przez wnioskodawcę, źródłem takiego obowiązku nie może być wezwanie z dnia 19 listopada 2022 r. Wobec powyższego zarzut błędnej wykładni art. 2 ust. 3c i 3d u.d.w. nie jest uzasadniony. W świetle poczynionych w sprawie i nie zakwestionowanych w skardze kasacyjnej ustaleń faktycznych, nie mógł w konsekwencji odnieść skutku zarzut niewłaściwego zastosowania art. 2 ust. 3c i 3d u.d.w. Sąd I instancji zasadnie uznał, że doszło w sprawie do naruszenia prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy i prawidłowo zastosował art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) w zw. z art. 135 p.p.s.a., uchylając wydane w sprawie decyzje. Mając na uwadze podane argumenty, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji o oddaleniu skargi kasacyjnej.