III FZ 493/23

SENTENCJA Dnia 15 grudnia 2023 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Bogusław Dauter po rozpoznaniu w dniu 15 grudnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia P. sp z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 sierpnia 2023 r., sygn. akt III SA/Wa 2865/22 w przedmiocie przywrócenia terminu w sprawie ze skargi P. sp z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 13 października 2022 r., nr 1401-IEW3.711.8.2022.4.SW w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych postanawia oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Postanowieniem z 29 sierpnia 2023 r., III SA/Wa 2865/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w sprawie ze skargi P. sp z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z 13 października 2022 r. w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych, odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia sąd pierwszej instancji wskazał, że spółka podniosła we wniosku o przywrócenie terminu, iż skarga została wniesiona zaledwie dzień po terminie oraz, że uchybienie nastąpiło bez winy spółki. Podała argument, że wnoszący w imieniu spółki skargę prokurent znajduje się w trudnej sytuacji życiowej. Skarżąca stwierdziła, że uchybienie prokurenta nie powinno wpływać na sytuację prawną spółki. Ponadto skarżąca wskazała, że zdała sobie sprawę z uchybienia terminowi do wniesienia skargi dopiero z chwilą zapoznania się z treścią uzasadnienia postanowienia z 17 marca 2023 r. o odrzuceniu skargi. Zdaniem sądu pierwszej instancji, skarżąca nie wskazała okoliczności uzasadniających przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Skarżąca powołała się na nieświadomość uchybienia terminowi do wniesienia skargi, a także na trudną sytuację życiową prokurenta reprezentującego spółkę, jednakże nie wskazała szczegółowo, na czym miały polegać powołane przez nią przeszkody w złożeniu skargi w ustawowym terminie. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Do zażalenia dołączono dokumenty medyczne męża prokurenta spółki, w tym m.in. zaświadczenia lekarskie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 86 § 1 p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Postanowienie o przywróceniu terminu albo odmowie jego przywrócenia może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z art. 87 § 1 p.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (§ 2). Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (§ 4). Przywrócenie uchybionego terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie w przypadku, gdy strona w sposób przekonujący zaprezentowaną argumentacją uprawdopodobni brak swojej winy, a przy tym wskaże, że niezależna od niej przyczyna uchybienia terminowi istniała przez cały czas, aż do momentu jej ustania (B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2006, s. 207-209). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowany jest pogląd, że o braku winy w niedopełnieniu obowiązku zachowania terminu do dokonania czynności procesowej można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody niedającej się przezwyciężyć. Oceniając wystąpienie powyższej przesłanki sąd obowiązany jest przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o własne interesy (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis 2012, s. 270; M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod redakcją R. Hausera, M. Wierzbowskiego, C. H. Beck 2013, s. 444-446). Powyższe oznacza, że strona składająca taki wniosek powinna wskazać na okoliczności, które nastąpiły nagle i niespodziewanie, uniemożliwiając jej prawidłowe dokonanie czynności procesowej. Przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy jego uchybienie nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się m.in. stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar), czy nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą. Przy ocenie winy lub jej braku w uchybieniu terminowi do dokonania czynności procesowej, należy brać pod rozwagę także okoliczności świadczące o podjęciu lub braku podjęcia przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny uznaje za prawidłowe ustalenia sądu pierwszej instancji, że okoliczność wniesienia skargi po terminie, z powodu nieświadomości iż skarga składana jest po terminie, czy też z powodu ogólnikowo określonej trudnej sytuacji życiowej prokurenta nie stanowi przesłanki uzasadniającej brak winy w uchybieniu terminu do dokonania czynności. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku zachowania terminu do dokonania czynności procesowej można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu niedającej się przezwyciężyć przeszkody. Słusznie sąd pierwszej instancji uznał, że skarżąca nie wykazała okoliczności uzasadniających przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Skarżąca powołała się na nieświadomość uchybienia terminowi do wniesienia skargi, a także na trudną sytuację życiową prokurenta reprezentującego spółkę, jednakże nie wskazała szczegółowo, na czym miały polegać powołane przez nią przeszkody w złożeniu skargi w ustawowym terminie. Nie wykazała również, że nie mogła dokonać przedmiotowej czynności procesowej w wymaganym terminie przy pomocy innej osoby, gdyby przyjąć nawet, że prokurent rzeczywiście znajdował się w szczególnie trudnej sytuacji życiowej uniemożliwiającej nadanie skargi w terminie ustawowym. Twierdzenia skarżącej nie zostały poparte żadnymi dowodami i nie wyczerpują przesłanki przywrócenia terminu, jaką jest uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminu. Tym samym, sąd pierwszej instancji uznał, że nie było przesłanek dla przyjęcia, iż uchybienie terminu nastąpiło bez winy skarżącej. Należy podkreślić, że również argumenty podniesione w zażaleniu nie dają podstaw do uchylenia lub zmiany zaskarżonego postanowienia. Przedmiotem kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny jest zasadność odmowy przywrócenia terminu do wniesienia skargi przez sąd pierwszej instancji. Odnosząc się do przedstawionej na etapie wniesienia zażalenia dokumentacji, należy zauważyć, że sąd pierwszej instancji nie miał wiedzy na ten temat, w związku z tym nie mógł dokonać oceny tych okoliczności i dokumentów. Należy podkreślić, że zadaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego nie jest ponowna ocena wniosku o przywrócenie terminu, uzupełnionego o okoliczności podniesione w zażaleniu, lecz kontrola postanowienia wydanego przez sąd pierwszej instancji. Wobec tego nie było podstaw, aby odnieść się do przedstawionych przez skarżącą wraz z zażaleniem dokumentów. Z tych względów, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny, orzekł jak sentencji.