III FZ 455/24

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Krzysztof Winiarski po rozpoznaniu w dniu 30 października 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M. C. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 12 września 2024 r., sygn. akt I SA/Sz 475/24, w przedmiocie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi M. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koszalinie z dnia 28 czerwca 2024 r. nr SKO.4140.107.2024 w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2019 r. postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie. UZASADNIENIE Postanowieniem z 12 września 2024 r. o sygn. I SA/Sz 475/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie odrzucił skargę M. C. (dalej: Skarżący lub Strona) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koszalinie z 28 czerwca 2024 r. w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2019 r. Jak wynika z akt sprawy, w wykonaniu zarządzenia z 2 sierpnia 2024 r. wezwano Skarżącego do usunięcia braku formalnego skargi poprzez wskazanie numeru PESEL, zaś, odrębnym zarządzeniem z tego samego dnia do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 200 zł, oba do wykonania w terminie 7 dni liczonych od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. Przesyłka sądowa zawierająca zarówno odpis zarządzenia wraz z wezwaniem do uiszczenia wpisu sądowego, jak również wezwanie do wskazania numeru PESEL, została przesłana na adres Skarżącego podany w skardze i odebrana 13 sierpnia 2024 r. Z treści zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki wynika, że w kopercie znajdowały się następujące dokumenty: wezwanie do usunięcia braków formalnych, wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego, odpis odpowiedzi na skargę oraz pouczenia. Na dokumencie tym widnieje podpis dorosłego domownika Skarżącego jako osoby odbierającej korespondencję. Skarżący uiścił w terminie wpis od skargi, jednak nie nadesłał numeru PESEL, co stanowiło podstawę odrzucenia skargi przez Sąd pierwszej instancji. Pismem z 23 września 2024 r. Skarżący wniósł zażalenie na postanowienie WSA w Szczecinie z 12 września 2024 r., wnosząc o jego uchylenie. W uzasadnieniu środka odwoławczego Skarżący podkreślił, że nie dostał wezwania do uzupełnienia braku formalnego w postaci podania numeru PESEL. Zaznaczono, że otrzymana korespondencja sądowa składała się z doręczenia odpisu zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu wraz z pouczeniem, zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego oraz doręczenia odpisu odpowiedzi na skargę. Na potwierdzenie powyższego przedłożono do zażalenia kserokopię odpisów pism składających się na zawartość koperty otrzymanej 13 sierpnia 2024 r. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 49 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej: p.p.s.a.), jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę do jego uzupełnienia lub poprawienia w terminie siedmiu dni, pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Z kolei stosownie do art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie jej braków formalnych. W rozpoznawanej sprawie Przewodniczący Wydziału I Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie słusznie uznał w ślad za uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego z 3 lipca 2023 r. o sygn. akt II GPS 3/22, że niewskazanie przez Stronę w skardze będącej pierwszym pismem w sprawie numeru PESEL stanowi brak formalny, który winien być uzupełniony w trybie art. 49 § 1 w związku z art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Pokłosiem przyjętej oceny była prawidłowość decyzji o konieczności zastosowania w omawianym zakresie trybu naprawczego z art. 49 § 1 p.p.s.a. Jednocześnie, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w świetle podniesionych w zażaleniu argumentów i materiału zgromadzonego w aktach sprawy nie można jednoznacznie, w sposób niebudzący wątpliwości przesądzić, że Skarżący został prawidłowo wezwany do uzupełnienia braku formalnego, tj. że zawartość koperty otrzymanej z Sądu w istocie obejmowała również wezwanie do wskazania numeru PESEL. Jakkolwiek zasady doręczeń w postępowaniu sądowoadministracyjnym cechuje wysoki poziom sformalizowania, który stanowi gwarancję rzetelnie prowadzonego postępowania, należy mieć na względzie, iż owa rzetelność dotyczy również warunków przestrzegania praw strony, w szczególności prawa do sądu. Prawidłowość doręczeń pozwala stronie na realizację tegoż prawa, zaś jakiekolwiek wątpliwości winny być tłumaczone na jej korzyść. Uprawnienie strony do uzyskania kontroli aktu administracyjnego przez sąd, stanowiące konstytucyjne prawo do sądu, winno mieć prymat nad rozpoznawaniem skargi w sposób zbyt formalny i nadto rygorystyczny. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, w razie wątpliwości co do prawidłowości doręczenia pisma, zwłaszcza przy zakreślonym rygorze formalnego zakończenia sprawy przez odrzucenie skargi, należy przy uwzględnieniu okoliczności sprawy kierować się potrzebą doprowadzenia do jej merytorycznego zbadania, zaś zaakceptowanie słuszności stosowania sankcji odrzucenia skargi inicjującej postępowanie sądowoadministracyjne przy zbliżonych realiach faktycznych stanowiłoby nieuzasadnione ograniczenie konstytucyjnego prawa do sądu, objętego ochroną w art. 45 ust. 1 ustawy zasadniczej (por. postanowienie NSA z 6 kwietnia 2018 r. o sygn. akt II FZ 68/18 i przytoczone tam orzecznictwo). Stwierdzenia wymaga zatem, że w sytuacji gdy przesłano łączne kilka pism, nie można wykluczyć, że jedno z wezwań omyłkowo nie zostało przez pracownika sekretariatu włożone do koperty adresowanej do Strony. Kwestia zawartości koperty i ilości znajdujących się tam wezwań wynika jedynie z treści zwrotnego potwierdzenia odbioru, które - uwzględniając całokształt okoliczności sprawy - nie daje żadnej pewności w tym zakresie, zwłaszcza w sytuacji, w której uzupełniono braki określone jednym z tych zarządzeń. Zdaniem NSA, nieracjonalnym i niezgodnym z zasadami doświadczenia życiowego byłoby zadośćuczynienie jednemu wezwaniu poprzez wykonanie czynności bardziej czasochłonnej i wymagającej (uiszczenie wpisu sądowego) przy całkowitym zignorowaniu drugiego z nich. Z doświadczenia życiowego wynika, że racjonalnym działaniem strony zainteresowanej w rozpoznaniu sprawy zainicjowanej jej czynnością jest wykonanie wszelkich obowiązków, które warunkują nadanie sprawie biegu. Skoro na gruncie kontrolowanej sprawy nie jest możliwe w sposób pewny zweryfikowanie, jaka była realna zawartość przesyłki sądowej skierowanej do Strony, należy za wiarygodne przyjąć jej wyjaśnienia, że wśród doręczonych pism nie było jednego z wezwań dotyczących braków formalnych skargi. Prawidłowe rozstrzygnięcie niniejszej sprawy wymaga również oceny praktyki sądów pierwszej instancji wysyłania tak dużej ilości korespondencji w jednej przesyłce sądowej. Zdaniem NSA, przesyłka sądowa powinna być sporządzona w sposób, który umożliwi zweryfikowanie - zarówno osobie, do której jest kierowana, jak i sądowi odwoławczemu - w sposób niebudzący wątpliwości jej zawartości. Umieszczenie w przesyłce pisma przewodniego wymieniającego poszczególne pisma składające się na całość zawartości bądź posiłkowanie się odrębnymi wysyłkami dokumentów stanowiłoby praktykę bardziej poprawną, przejrzystą i pozwalającą na szybką weryfikację ilości pism otrzymywanych z sądu, a wymagających inicjatywy procesowej ze strony zainteresowanego. Powyższe nabiera szczególnego znaczenia zważywszy na okoliczność, że Skarżący nie był zastępowany przez profesjonalnego pełnomocnika. Jakkolwiek fakt niewystępowania w sprawie osoby zawodowo zajmującej się prawem oraz posiadającej specjalistyczną wiedzę prawniczą sam w sobie nie może prowadzić do odstępstw od sformalizowanych zasad prowadzenia sporu sądowoadministracyjnego, rzutuje w pewnym stopniu na miernik staranności działania strony postępowania. Odbierając bowiem przesyłkę sądową, adresat co do zasady nie sprawdza wszystkich adnotacji widniejących na zwrotnym potwierdzeniu odbioru oraz nie weryfikuje jednocześnie zawartości przesyłki (zwłaszcza w sytuacji, gdy w kopercie znajduje się kilka dokumentów). Z uwagi na powyższe Naczelny Sąd Administracyjny przyjął wersję korzystniejszą dla Skarżącego i uznał, że przesyłka sądowa odebrana przezeń 13 sierpnia 2024 r. nie zawierała spornego wezwania, co oznacza, że w sprawie nie rozpoczął biegu 7-dniowy termin do wskazania numeru PESEL, a odrzucenie skargi w oparciu o art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. było niezasadne (por. postanowienia NSA z 27 maja 2021 r. o sygn. akt II FZ 13/21 oraz z 8 grudnia 2016 r. o sygn. akt II OZ 1366/16). Jednocześnie przez wzgląd na okoliczność, że Skarżący sanował brak formalny skargi na poziomie zażalenia i w jego treści wskazał numer PESEL, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie winien zaniechać ponownego wzywania do uzupełnienia braku formalnego w rzeczonym zakresie i podjąć dalsze czynności w sprawie. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.