II OZ 406/23

SENTENCJA Dnia 6 lipca 2023 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Paweł Miładowski, , , po rozpoznaniu w dniu 6 lipca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia E. Ś. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 28 kwietnia 2023 r., sygn. akt II SA/Kr 358/23 o odrzuceniu skargi w sprawie ze skargi E. Ś. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia 28 września 2022 r., znak: WI-I.7840.16.30.2022.PL w przedmiocie zatwierdzenia projektu zagospodarowania terenu oraz projektu architektoniczno-budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Zaskarżonym postanowieniem z dnia 28 kwietnia 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", odrzucił skargę E. Ś. jako wniesioną po terminie. Sąd wskazał, że strona postępowania administracyjnego, której nie doręczono decyzji może wnieść skargę do sądu administracyjnego w terminie przewidzianym dla stron będących adresatami decyzji. Zatem skarżący, który nie brał udziału w postępowaniu i któremu nie doręczono decyzji – jeżeli nie skorzystał z uprawnienia do złożenia skargi przed upływem 30 dni od daty doręczenia decyzji innej stronie postępowania – nie może skutecznie domagać się sądowej kontroli decyzji administracyjnej. Wniesioną zaś przez niego skargę po tym czasie, jako spóźnioną, należy odrzucić (por. postanowienia: WSA w Opolu z 15 maja 2006 r., II SA/Op 65/06; NSA z 24 kwietnia 2007 r., II OSK 668/06; NSA z 23 listopada 2016 r., II OZ 1326/16; NSA z 4 grudnia 2019 r., I OZ 1184/19, NSA z 9 lutego 2023 r., II OZ 52/23; por. Andrzej Kabat (w:) B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", LEX/el. 2021). Sąd podkreślił, że określony w art. 53 § 1 p.p.s.a. termin jest terminem ustawowym, tj. nie może być skracany ani przedłużany przez sąd, prekluzyjnym w tym znaczeniu, że jego upływ sąd uwzględnia z urzędu i z tej przyczyny odrzuca wniesioną skargę. Mając powyższe na względzie Sąd stwierdził, że na gruncie niniejszej sprawy trzydziestodniowy termin do wniesienia skargi dla skarżącej, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, rozpoczął swój bieg w dniu 5 października 2022 r. – najpóźniejszego doręczenia decyzji stronom postępowania, tj. w dniu kiedy zaskarżona decyzja doręczona została jednej ze stron biorących udział w postępowaniu odwoławczym – E. S.A. w Warszawie działającej przez pełnomocnika D. M.(por. ZPO pod poz. Nr 27 a.a. II instancji). Termin do zaskarżenia decyzji upłynął skarżącej z dniem 4 listopada 2022 r. Tym samym skarga w niniejszej sprawie (z 17 lutego 2023 r. – data nadania w urzędzie pocztowym) została złożona po terminie. Zażalenie na ww. postanowienie wniosła skarżąca, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie. W zażaleniu sformułowano zarzut dotyczący naruszenia art. 53 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 6, art. 8, art. 10 oraz art. 16 K.p.a. poprzez wadliwą wykładnię polegającą na błędnym przyjęciu, iż skarżąca nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym przed Wojewodą Małopolskim, i błędnym ustaleniu, iż ostatecznym terminem, do którego skarżąca była legitymowana do wniesienia skargi był termin 4 listopada 2022 r. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie podlega uwzględnieniu. Zgodnie z art. 53 § 1 p.p.s.a. skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie albo aktu, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4a. Literalne brzmienie tego przepisu wskazuje zatem, ponad wszelką wątpliwość, w jakiej dacie rozpoczyna bieg 30-dniowy termin w sytuacji gdy decyzja została stronie doręczona. Nie wskazuje natomiast wprost od kiedy termin ten biegnie w sytuacji, gdy skarżącemu będącemu stroną postępowania lub podmiotowi, który został wykluczony przez organ administracyjny z kręgu stron postępowania, rozstrzygnięcia takiego nie doręczono. Pomimo jednak braku w tym zakresie wyraźnej regulacji ustawowej, uznać należy, iż aktualny w tej kwestii jest pogląd wyrażony na gruncie nieobowiązującej już ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.), zgodnie z którym skarżący, który nie brał udziału w postępowaniu i któremu nie doręczono decyzji, może skorzystać z uprawnienia złożenia skargi w ciągu 30 dni od daty doręczenia decyzji innej stronie postępowania administracyjnego. O ile z tego uprawnienia nie skorzysta, nie może skutecznie domagać się sądowej kontroli decyzji administracyjnej, chyba że w złożonym w wymaganym terminie wniosku o przywrócenie terminu uprawdopodobni, iż uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy (por. postanowienie NSA z 19 maja 2022 r., II OZ 290/22). W tym miejscu należy wskazać, że Sąd I instancji niewadliwie zastosował w odniesieniu do skarżącej powyższą regułę, ponieważ z treści zaskarżonej decyzji wynika, że organ odwoławczy jednoznacznie wykluczył z kręgu stron postępowania m.in. skarżącą E. Ś., o czym skarżąca została poinformowana przez organ w odrębnym piśmie. W tych warunkach zaskarżona decyzja nie mogła zostać doręczona i nie została doręczona skarżącej. Dlatego Sąd I instancji niewadliwie powołał się na ww. pogląd reprezentowany w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zgodnie z którym strona skarżąca, której nie doręczono decyzji może wnieść skargę do sądu administracyjnego w terminie przewidzianym dla stron będących adresatami decyzji. Dla tej oceny nie ma zaś znaczenia stanowisko skarżącej zawarte w zażaleniu, że organ odwoławczy powinien wydać w stosunku do skarżącej decyzję o umorzeniu postępowania. Takie stanowisko jest nieuprawnione, ponieważ zasadność takiego żądania nie wynika z przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Ustalenie kręgu stron postępowania administracyjnego nie następuje za pomocą dodatkowych rozstrzygnięć w formie aktu administracyjnego, lecz decyzji administracyjnej, która jest wydawana w danej sprawie, jak miało to miejsce w okolicznościach niniejszej sprawy – w zaskarżonej decyzji. Także okoliczność uzyskania przez skarżącą decyzji w trybie dostępu do informacji publicznej nie ma znaczenia w świetle art. 53 § 1 p.p.s.a., ponieważ ma tu znaczenie okoliczność doręczenia decyzji stronie postępowania – a skarżąca nie została uznana przez organ odwoławczy jako taki podmiot. Dlatego Sąd I instancji niewadliwie ocenił, że skarżącej termin do wniesienia skargi rozpoczął swój bieg w dniu 5 października 2022 r., tj. w dniu najpóźniejszego doręczenia decyzji stronie postępowania. Tym samym, termin do zaskarżenia decyzji upłynął skarżącej z dniem 4 listopada 2022 r. Z tych względów skargę wniesioną 17 lutego 2023 r. należało uznać jako wniesioną po terminie, o jakim mowa w art. 53 § 1 p.p.s.a. W konsekwencji powyższego, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że odrzucenie skargi przez Sąd I instancji na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. było zgodne z prawem. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w postanowieniu.