I GZ 473/24

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Bogdan Fischer po rozpoznaniu w dniu 29 stycznia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia S. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 26 listopada 2024 r., sygn. akt I SA/Bd 666/24 w zakresie odrzucenia skargi oraz zwrotu wpisu sądowego w sprawie ze skargi S. W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy z dnia [...] sierpnia 2024 r., nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia zażalenia na czynność egzekucyjną postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 22 października 2024 r. skarżący został wezwany do usunięcia braków formalnych skargi, w terminie 7 dni od dnia odebrania wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi, poprzez podpisanie skargi lub nadesłanie podpisanego odpisu skargi. Przesyłka zawierająca wezwanie została odebrana przez skarżącego w dniu 28 października 2024 r. Zatem termin do uzupełnienia braku formalnego skargi upływał z dniem 4 listopada 2024 r. W dniu 2 listopada 2024 r. skarżący nadał, za pośrednictwem poczty, na adres organu, przesyłkę zawierającą podpisany odręcznie egzemplarz skargi. Organ dostarczył ww. przesyłkę do siedziby sądu w dniu 14 listopada 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy postanowieniem z dnia 26 listopada 2024 r. odrzucił skargę i zwrócił skarżącemu wpis sądowy w wysokości 100 złotych. Podkreślił, że skarżący wezwanie odebrał w dniu 28 października 2024 r., zatem siedmiodniowy termin do uzupełnienia braku formalnego skargi upływał z dniem 4 listopada 2024 r. Skarżący wprawdzie w dniu 2 listopada 2024 r. nadał przesyłkę pocztową zawierająca podpisany egzemplarz skargi, ale uczynił to za pośrednictwem organu (na kopercie umieszczając adres organu). Przesyłka została dostarczona do Sądu przez organ w dniu 14 listopada 2024 r. (data prezentaty biura podawczego Sądu, k. 35 akt sądowych), a więc po zakreślonym terminie na uzupełnienie braku formalnego skargi. Następnie skarżący wniósł zażalenie, w którym wniósł o uchylenie postanowienia Sądu I instancji. Uzasadniając zażalenie wskazał, że sąd zastosował nieprecyzyjna wykładnię adresu wysyłki podpisanej skargi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Każde pismo strony powinno zawierać podpis strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika (art. 46 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935), dalej "p.p.s.a."). W przypadku gdy pismo strony jest wnoszone w formie dokumentu elektronicznego, powinno ponadto zawierać adres elektroniczny oraz zostać podpisane przez stronę albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym (art. 46 § 2a p.p.s.a.). Jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej (art. 49 § 1 p.p.s.a.). Jeżeli braki skargi nie zostały uzupełnione w wyznaczonym terminie skarga podlega odrzuceniu (art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a.). Celem tego przepisu jest zdyscyplinowanie strony składającej skargę do podporządkowania się sprawności postępowania sądowego (uchwała NSA z 4.9.2013 r. I OPS 13/13, ONSAiWSA 2014/3/39). W obowiązującym systemie prawnym dostęp do sądu jest ograniczony, między innymi, koniecznością zachowania warunków formalnych, koniecznych dla nadania sprawie dalszego biegu. Sąd, jako organ władzy publicznej, jest zobligowany do stosowania obowiązujących przepisów w zakresie warunków formalnych pism procesowych i konsekwencji wynikających dla strony w przypadku ich niedochowania w terminie. Szczególną doniosłość w tym aspekcie mają braki formalne, których nieuzupełnienie w zakreślonym terminie uniemożliwia nadanie sprawie dalszego biegu. Tego rodzaju ograniczenie konstytucyjnego prawa do sądu nie może być postrzegane jako naruszenie przepisów postępowania, lecz służy dobru wymiaru sprawiedliwości. Co istotne, przy terminowym dochowaniu wymogów formalnych pism procesowych, prawo jednostki do sądu nie ulega praktycznemu ograniczeniu. Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela ocenę dokonaną w tej sprawie przez Sąd I instancji. Pośredni tryb wnoszenia pism procesowych do sądu administracyjnego, a więc za pośrednictwem organu, stanowi wyjątek od zasady bezpośredniego wnoszenia pism do sądu i dlatego też przypadki jego stosowania zostały wprost wymienione w ustawie - art. 54 § 1, art. 64c § 2, art. 87 § 2 p.p.s.a. W toku wszczętego postępowania sądowoadministracyjnego strona winna każde pismo procesowe kierować bezpośrednio do sądu, w tym odpowiedź na wezwanie do uzupełnienia braków skargi, które - co warto podkreślić - otrzymała w korespondencji od Sądu, a nie od organu (k. 24-27 akt sądowych). W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, zgodnie z którym w sytuacji wniesienia pisma procesowego, które winno być skierowane bezpośrednio do Sądu, a złożone zostało do organu, najwcześniejszą datą, jaką można przyjąć za datę złożenia tego pisma jest data przesłania tego pisma przez organ do Sądu (postanowienia NSA z: 19.12.2019 r. I OZ 1287/19, 14.4.2014 r. I OSK 889/15, 10.1.2018 r. II OZ 1609/17 i 24.10.2018 r. II OZ 1042/18, te orzeczenia oraz powoływane dalej dostępne na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl; pozostałe powoływane orzeczenia tamże). Termin 7-dniowy przewidziany na uzupełnienie braków formalnych skargi jest terminem ustawowym i Sąd nie jest uprawniony do jego wydłużania bądź skracania. W zaistniałej sytuacji, skoro przekroczenie terminu nastąpiło wskutek nieprawidłowo dokonanej czynności związanej z uzupełnieniem braków formalnych skargi przez wysłanie pisma uzupełniającego braki do organu, zamiast do Sądu, czego skarżący nie kwestionował w zażaleniu, to Wojewódzki Sąd Administracyjny miał obowiązek uwzględnić z urzędu jego upływ i z tej przyczyny odrzucić skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. W niniejszym postępowaniu, zainicjowanym zażaleniem na postanowienie o odrzuceniu skargi, wskazane ustalenia - odnoszące się do zidentyfikowania braków formalnych skargi, wezwania strony przez Przewodniczącego do ich uzupełnienia i wniesienie pisma uzupełniającego braku do organu, zamiast do Sądu, a tym samym uchybienie zakreślonemu terminowi na uzupełnienie braków formalnych - stanowiły przesłankę do odrzucenia skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 i § 3 p.p.s.a., przy czym podkreślić należy, że Sąd nie miał w tym zakresie swobody decyzyjnej ze względu na obligatoryjny charakter powołanej normy prawnej. Stwierdziwszy uchybienie terminowi do uzupełnienia braków formalnych, Sąd obowiązany był do zastosowania zakreślonego w wezwaniu rygoru i odrzucenia skargi. Argumentacja skarżącego zawarta w rozpoznawanym zażaleniu odnosi się do kwestii braku stosownego pouczenia co do sposobu uzupełnienia braków formalnych skargi i nie może wpłynąć na ocenę prawidłowości rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie. Sąd administracyjny w razie uzasadnionej potrzeby udziela stronom występującym w sprawie bez adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego niezbędnych pouczeń co do czynności procesowych i skutków ich zaniedbań (art. 6 p.p.s.a.). Skarżący został wezwany do uzupełnienia braków formalnych skargi i pouczony o rygorze jego nieuzupełnienia w zakreślonym terminie. Przewodniczący nie miał obowiązku pouczenia skarżącego w sposób szczegółowy o tym, że pismo uzupełniające braki formalne - stanowiące odpowiedź na wezwanie Przewodniczącego - należy wnieść bezpośrednio do Sądu, a nie do organu administracji. Odpowiedź na to wezwanie do uzupełnienia braków powinna być skierowana do podmiotu, który je wystosował, czyli do Sądu. Brak jest podstawy do przyjęcia, że adresat wezwania mógł pozostawać w usprawiedliwionym błędzie co do słuszności złożenia odpowiedzi na wezwanie za pośrednictwem organu administracji. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w niniejszej sprawie nie zachodziła uzasadniona potrzeba udzielenia skarżącemu występującemu w sprawie bez adwokata albo radcy prawnego niezbędnego pouczenia co do czynności procesowej w zakresie konieczności złożenia odpowiedzi na wezwanie Przewodniczącego wprost do Sądu. Na marginesie należy podkreślić, że w sprawie niniejszej skarżący prowadził na wcześniejszym etapie postępowania sądowego korespondencję z sądem w tej sprawie. Wezwaniem z dnia 7 października 2024 r. (k. 19 akt sądowych) został wezwany do wskazania w sposób jednoznaczny adresu do korespondencji. Skarżący odpowiadając na to wezwanie, w piśmie z dnia 18 października 2024 r. nie miał wątpliwości co do podmiotu wzywającego jak również sposobu nadania korespondencji do Sądu, który go wzywał do zajęcia stanowiska i stosowną odpowiedź skierował bezpośrednio do Sądu I instancji. Dlatego też i również z tego powodu Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż argumentacja zażalenia jest nietrafna i nie podważa prawidłowości rozstrzygnięcia Sądu I instancji. Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., oddalił zażalenie