III OZ 609/24

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Jakimowicz po rozpoznaniu w dniu 17 stycznia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia G. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 12 września 2024 r., sygn. akt I SA/Sz 535/24 w sprawie ze skargi G. K. na decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w K. z dnia 23 maja 2024 r., nr O1.OP.0143.17.2024.SR w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie postanowieniem z dnia 12 września 2024 r., sygn. akt I SA/Sz 535/24 odrzucił skargę G. K. (dalej także jako: skarżący) na decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w K. (dalej także jako: organ) z dnia 23 maja 2024 r., nr O1.OP.0143.17.2024.SR w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej z uwagi na złożenie jej z uchybieniem ustawowego terminu do jej wniesienia. W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji wskazał, że z akt rozpoznawanej sprawy wynika, że organ doręczył skarżącemu decyzję zawierającą prawidłowe pouczenie o sposobie i terminie wniesienia skargi do sądu, a w pouczeniu zawartym w decyzji organ wskazał, że strona może wnieść skargę za jego pośrednictwem do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, w terminie 30 dni od dnia doręczenia decyzji. Jak podał Sąd I instancji przesyłkę zawierającą zaskarżoną decyzję doręczono skarżącemu w dniu 3 czerwca 2024 r., a odebranie ww. korespondencji skarżący potwierdził osobiście, składając na potwierdzeniu odbioru własnoręczny podpis. W związku z tym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie podkreślił, że termin do złożenia skargi upłynął w dniu 3 lipca 2024 r. Dlatego z uwagi na to, że skarga została nadana przez skarżącego dopiero w dniu 15 lipca 2024 r., a strona nie złożyła wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, to zdaniem Sądu I instancji została ona wniesiona po upływie ustawowego 30-dniowego terminu przewidzianego w art. 53 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wobec tego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uznał, że skarga podlega odrzuceniu. Pismami z dnia 13 listopada 2024 r. ustanowiony z urzędu pełnomocnik skarżącego złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia od powyższego postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie oraz jednocześnie wywiódł zażalenie na ww. rozstrzygnięcie Sądu I instancji. Pełnomocnik skarżącego zarzucając naruszenie art. 58 § 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez jego błędne zastosowanie i uznanie, że skarżący uchybił 30-dniowemu terminowi na wniesie skargi, podczas gdy skarżący nie miał możliwości zachowania tego terminu, z uwagi na to, iż nie dysponował powszechnym dostępem do pomocy prawnej i jest on zwykłym laikiem, dla którego nawet pouczenia Sądu mogą być niezrozumiałe, co miało wpływ na wynik sprawy w postaci odrzucenia skargi, która była złożona w dniu 11 lipca 2024 r. do organu administracji więziennej celem wysłania skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie i była ona nieznacznie po terminie (8 dni). Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do dalszego prowadzenia oraz o przyznanie kosztów pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu i oświadczył, że koszty te nie zostały pokryte przez niego w jakiejkolwiek części. W uzasadnieniu zażalenia podkreślono, że skarżący przebywa w zakładzie zamkniętym, jest pozbawiony wolności i nie posiada wykształcenia prawniczego, a dostęp do pomocy prawnej dla takich osób jak on nie jest powszechny i nie zawsze jest szybki (tzn. taki, aby zachować terminy do dokonania odpowiednich czynności prawnych i procesowych). Ponadto, zwrócono uwagę na to, że pouczenia Sądu mogą być niezrozumiałe dla zwykłego człowieka, będącego laikiem, a tym bardziej dla osadzonego, który nie posiada wiedzy prawnej, powszechnego dostępu do aktów prawnych czy Internetu, a tym bardziej do szybkiej pomocy prawnej w postaci choćby konsultacji z prawnikiem. Zaakcentowano również to, że skarżący złożył skargę z niewielkim uchybieniem, bo zaledwie 8 dni po terminie. Postanowieniem z dnia 28 listopada 2024 r., sygn. akt I SA/Sz 535/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie przywrócił termin do złożenia zażalenia na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 12 września 2024 r., sygn. akt I SA/Sz 535/24. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie mogło zostać uwzględnione. Zgodnie z art. 53 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935), dalej p.p.s.a., skargę do sądu wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. W niniejszej sprawie okolicznością bezsporną jest fakt uchybienia przez skarżącego terminowi do wniesienia skargi, bowiem sam skarżący, jak i wyznaczony dla niego z urzędu pełnomocnik, okoliczności tej nie kwestionują. Będącą przedmiotem zaskarżenia decyzję doręczono skarżącemu w dniu 3 czerwca 2024 r., a zatem trzydziestodniowy termin do wniesienia skargi do WSA w Szczecinie upływał w dniu 3 lipca 2024 r., skarżący nadał zaś skargę w dniu 15 lipca 2024 r. Zasadnie zatem Sąd I instancji uznał, że złożoną z uchybieniem terminu skargę należało odrzucić. Nie mogą przy tym odnieść zamierzonego skutku argumenty zażalenia wskazujące na to, że skarżący jako osoba pozbawiona wolności i jednocześnie nieposiadająca wiedzy i wykształcenia prawniczego, nie zna przepisów dotyczących obliczania terminów. Zaznaczyć bowiem należy, że zaskarżona decyzja zawierała stosowne pouczenie, w którym wyraźnie wskazano, że strona może wnieść skargę do sądu w terminie 30 dni od dnia doręczenia decyzji. Nie była tu zatem potrzebna znajomość jakichkolwiek przepisów, skoro treść pouczenia nie budziła żadnych wątpliwości. Ponadto, podkreślenia wymaga, że rozpoznając środek odwoławczy od orzeczenia wydanego na skutek uchybienia przez stronę terminowi do dokonania czynności procesowej, Naczelny Sąd Administracyjny kontroluje stanowisko Sądu I instancji co do faktu uchybienia terminowi, nie bada natomiast przyczyn, z powodu których strona nie dochowała tego terminu. Okoliczności te mogą być badane przy rozpoznaniu wniosku o przywrócenie terminu. W sprawie zaś wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi nie został złożony. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o kosztach pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a.), przyznawane jest bowiem przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 254 § 1 i art. 258 – 261 p.p.s.a.