II OZ 153/23

SENTENCJA Dnia 6 kwietnia 2023 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Paweł Miładowski, , , po rozpoznaniu w dniu 6 kwietnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia H. G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 2 stycznia 2023 r., sygn. akt II SA/Po 338/22 o odmowie przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi w sprawie ze skargi H. G. na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia 31 marca 2022 r., nr SO-VII.621.1.123.2021.2 w przedmiocie wymeldowania postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Zaskarżonym postanowieniem z dnia 2 stycznia 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, na podstawie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", odmówił skarżącej przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Sąd, powołując się na treść art. 86 § 1, art. 87 § 1, 2 i 4, art. 49 § 1 p.p.s.a., stwierdził, że wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi zostało prawidłowo doręczone skarżącej w dniu 6 czerwca 2022 r. w trybie art. 73 § 4 p.p.s.a. Ponieważ skarżąca nie uzupełniła braków formalnych w terminie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z dnia 22 lipca 2022 r. odrzucił skargę. Od tego postanowienia skarżąca nie wniosła zażalenia. Następnie Sąd I instancji wskazał, że zostały spełnione warunki formalne do merytorycznego rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu. Przechodząc do merytorycznego rozpoznania wniosku Sąd wskazał, że twierdzenia strony co do domniemanego faktu usuwania (zabierania) przez osobę trzecią zawiadomień pocztowych pozostawianych na posesji pod adresem [...] nie zostały poparte dokumentami, które wskazywałyby na należyte uprawdopodobnienie podnoszonych okoliczności. Po pierwsze, na dzień składnia przedmiotowego wniosku skarżąca nie wykazała, że skutecznie zareklamowała nieprawidłowości przy doręczaniu przesyłek przez Pocztę Polską. Dołączony do pisma procesowego z dnia 14 listopada 2022 r. odpis wystąpienia do Poczty Polskiej pochodzi dopiero z 20 października 2022 r. i zawiera on ogólnikowe uwagi, które nie dotyczą prawidłowości działania Poczty Polskiej, lecz domniemanych czynów osób trzecich (usuwanie awizo), których skutkiem był brak wiedzy po stronie skarżącej o pozostawianiu zawiadomień pocztowych dotyczących odbioru korespondencji urzędowej. Brak jest informacji o wyniku konkretnego postępowania reklamacyjnego, dotyczącego wykonania usługi pocztowej dotyczącej doręczenia wezwania do uzupełnienia braków formalnych skargi. Po drugie, w tym konkretnym przypadku, jaki zachodzi w niniejszej sprawie, według danych umieszczonych na niepodjętej przesyłce, zawiadomienie pocztowe zostało umieszczone w oddawczej skrzynce pocztowej, a nie na drzwiach adresata, czy też "w bramie", jak to wskazano w piśmie skierowanym do placówki pocztowej w K.. Sąd wyjaśnił skarżącej, że "zwrotne potwierdzenie odbioru" jest dokumentem urzędowym korzystającym z domniemania prawdziwości (por. postanowienie NSA z 14 lipca 2022 r., III OZ 444/22). Domniemanie to może być jednak podważone, przy czym ustawa nie wprowadza ograniczeń co do środków dowodowych zmierzających do obalenia domniemania zgodności takiego dokumentu z prawdą (por. postanowienie NSA z 7 lipca 2017 r., II GZ 390/17). Ogólne oświadczenie strony o usuwaniu zawiadomień pocztowych (awizo) z bramy posesji, dotyczące okresu od stycznia do października 2022 r., a złożone dopiero 20 października 2022 r., nie podważa wiarygodności danych umieszczonych na przesyłce pocztowej obejmującej konkretne pismo sądowe, co do którego wykonywano usługę pocztową na przełomie maja i czerwca 2022 r. W takich warunkach Sąd uznał, że strona skarżąca nie wykazała, iż do uchybienia terminu doszło wyłącznie z przyczyn niezależnych od strony, tj. że nie dokonała czynności w postępowaniu sądowym w wyniku niemożliwych do przezwyciężenia, niezawinionych okoliczności (art. 86 § 1 i art. 87 § 2 p.p.s.a.). Dlatego Sąd przyjął, że podane przez nią okoliczności nie świadczą o braku winy w uchybieniu terminu. Zażalenie na ww. postanowienie wniosła skarżąca. W zażaleniu sformułowano zarzut dotyczący naruszenia przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 86 § 1 p.p.s.a. przez przyjęcie, że w przedmiotowej sprawie nie została spełniona druga z wskazanych w ww. przepisie przesłanek, tj. brak winy strony w uchybieniu terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym, pomimo, iż skarżąca wykazała brak winy w uchybieniu terminu do uzupełniania braków formalnych skargi. W ocenie strony skarżącej, nieuzupełnienie braków formalnych skargi nastąpiło z winy operatora pocztowego, ponieważ awiza były pozostawiane w bramie, które następnie ulegają zaginięciu. Niestety do dnia dzisiejszego skarżąca nie otrzymała z Urzędu Poczty Polskiej w K. żadnej odpowiedzi zwrotnej na złożoną reklamację. W ocenie skarżącej, niezależnie jednak od tego, czy pracownik Poczty Polskiej popełnia błąd przy dokonywaniu doręczenia skarżącej przesyłek, czy fakt nieotrzymywania przez skarżącą awizo, jest ze strony Poczty Polskiej niezawiniony, to nie ulega wątpliwości, że nie ze swojej winy nie odbiera ona kierowanych do skarżącej przesyłek, a w konsekwencji fakt nieuzupełnienia przez stronę skarżącą braków formalnych skargi jest ze strony skarżącej niezawiniony, zaś wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi jest w pełni uzasadniony i powinien być przez Sąd uwzględniony. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie podlega uwzględnieniu. Kryterium braku winy wynikające z art. 86 § 1 p.p.s.a. jako warunek przywrócenia terminu, wiąże się z obowiązkiem zachowania szczególnej staranności strony przy prowadzeniu własnych spraw. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku zachowania terminu do dokonania czynności procesowej można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody niedającej się przezwyciężyć. Oceniając wystąpienie powyższej przesłanki, Sąd obowiązany jest przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o własne interesy (por. postanowienie NSA z 18 grudnia 2013 r., I OZ 1199/13). Oznacza to, że strona wnosząca wniosek, celem uprawdopodobnienia braku swojej winy w uchybieniu terminu, powinna wskazać na okoliczności, które nastąpiły nagle i niespodzianie, uniemożliwiając prawidłowe dokonanie czynności procesowej. Ponadto zgodnie z art. 87 § 2 p.p.s.a. konieczne jest wykazanie, że pomimo dołożenia szczególnej oraz należytej staranności przy dokonywaniu czynności, do której strona jest zobowiązana, nie było możliwe przezwyciężenie przeszkody powstałej w dochowaniu terminu nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. postanowienie NSA z 22 listopada 2013 r., II FZ 989/13). Chodzi więc nie tylko o uprawdopodobnienie okoliczności wskazujących na brak winy, lecz także wykazanie, że powoływana okoliczność stanowiła niemożliwą do przezwyciężenia przyczynę niedochowania terminu. W tym miejscu należy wskazać, że argumentacja dotycząca wniosku o przywrócenie terminu, jak i zażalenia, zmierza w istocie do podważenia domniemania o skutecznym doręczeniu przesyłki w trybie art. 73 § 4 p.p.s.a. Jednak w okolicznościach niniejszej sprawy Sąd I instancji w prawomocnym już postanowieniu o odrzuceniu skargi przesądził, że przesyłka została skutecznie doręczona skarżącej. Oznacza to, że aktualnie skarżąca, formułując wniosek o przywrócenie terminu, nie może skutecznie podważać tej oceny Sądu. Poza tym twierdzenia skarżącej wskazujące na wadliwość czynności doręczenia przez operatora pocztowego uprawniają do wniosku, że ewentualny brak skutecznego doręczenia przesyłki (wezwania), uniemożliwia stwierdzenie, iż w ogóle doszło do uchybienia terminu. Z drugiej strony argumentowanie przez skarżącą, że doszło do uchybienia terminu wyklucza uznanie, że wezwanie nie zostało skutecznie doręczone skarżącej. Należy wskazać, że zażalenie na postanowienie Sądu o odrzuceniu skargi, której braków nie uzupełniono w terminie, jest konkurencyjnym środkiem prawnym od wniosku o przywrócenie terminu do dokonania stosownej czynności procesowej. Dlatego oba środki prawne oparte są na odrębnych podstawach prawnych i odmiennych przesłankach, co wymaga odpowiedniego ich uzasadnienia tak aby wzajemnie się nie wykluczały. Ponadto mając powyższe na względzie należy stwierdzić, że Sąd I instancji niewadliwie wskazał na treść adnotacji na zwrocie przesyłki, gdzie zaznaczono, iż awizo pozostawiono w skrzynce oddawczej. W tych okolicznościach wątpliwym jest twierdzenie, że awizo pozostawiono w bramie skoro listonosz miał możliwość pozostawić awizo w skrzynce oddawczej. Poza tym także do chwili obecnej skarżąca nie przedstawiła stosownego wyniku postępowania reklamacyjnego, które uprawdopodabniałoby jej twierdzenia. Tym samym w niniejszej sprawie nie obalono domniemania o skutecznym doręczeniu przesyłki w trybie doręczenia zastępczego. Dlatego zarzut zażalenia dotyczący naruszenia art. 86 § 1 p.p.s.a. nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, ponieważ Sąd I instancji niewadliwie ocenił, że strona skarżąca nie wykazała, iż do uchybienia terminu doszło wyłącznie z przyczyn niezależnych od strony – która to ocena uprawniała Sąd I instancji do odmowy przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w postanowieniu.