II OSK 1320/23

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Leszek Kiermaszek po rozpoznaniu w dniu 6 lipca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi R. F. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 maja 2023 r. sygn. akt II OSK 2309/19 w sprawie ze skargi kasacyjnej [...] spółka z o.o. z siedzibą w [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 28 marca 2019 r. sygn. akt II SA/Bk 772/18 w sprawie ze skargi R. F. na decyzję Wojewody Podlaskiego z dnia 5 października 2018 r. nr AB-III.7840.1.14.2018.AJ w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę postanawia: odrzucić skargę o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 maja 2023 r. sygn. akt II OSK 2309/19. UZASADNIENIE Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 18 maja 2023 r., sygn. akt II OSK 2309/19, po rozpoznaniu skargi kasacyjnej [...] spółka z o.o. z siedzibą w [...], uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 28 marca 2019 r., sygn. akt II SA/Bk 772/18 i oddalił skargę R. F. (dalej określanego jako skarżący) na decyzję Wojewody Podlaskiego z dnia 5 października 2018 r., nr AB III.7840.1.14. 2018.AJ w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę, a także odstąpił od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika będącego adwokatem, w oparciu o art. 271 pkt 2 w związku z art. 273 § 2 i 3 w powiązaniu z art. 183 § 2 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259, ze zm.; dalej zwanej P.p.s.a.), złożył skargę o wznowienie postępowania zakończonego wskazanym wyżej wyrokiem, wnosząc o "wznowienie postępowania, uwzględnienie zarzutów oraz co najważniejsze również powiadomienie właściciela obiektu budowlanego, zobowiązanie spółki do określenia, jaką moc EIRP chciał użytkować oraz pominięcie uchwały NSA niemającej prawnego znaczenia (w dniu jej podjęcie skarga kasacyjna została cofnięta)". Dodał przy tym, że w jej sentencji nie przywołano konkretnej jednostki prawnej, a samo uzasadnienie nie jest wiążące. Podkreślił, że o podstawach wznowieniowych skarżący dowiedział się w dniu 23 maja 2023 r. Motywując wniosek stwierdził, że w sprawie doszło do rażącego naruszenia art. 79 ust. 1 Konstytucji RP w związku z art. 35 ust.1 pkt 1, 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2018 r. poz. 1202, ze zm., obecnie Dz. U. z 2023 r. 682, ze zm.) w powiązaniu z art. 141 § 4 P.p.s.a., gdyż wyrok nie zawiera konkretnej jednostki prawnej, co uniemożliwia skarżącemu złożenie skargi konstytucyjnej. Zdaniem pełnomocnika, złożenie skargi o wznowienie postępowania jest konieczne także z tego względu, że strona skarżąca wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możności działania, ponieważ nie wiedziała, że inwestor cofnął skargę kasacyjną pismem z dnia 18 października 2022 r., co skutkowało tym, że w dniu podejmowania uchwały przez Naczelny Sąd Administracyjny, sygn. akt III OPS 1/22, tj. 7 listopada 2022 r., nie istniała przesłanka do jej podjęcia, ponieważ sąd był związany wnioskiem inwestora. Nawiązując do tej uchwały stwierdził natomiast, że byłaby tylko i wyłącznie wiążąca w odniesieniu do § 3 ust. 1 pkt 8 i § 3 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. z 2016 r. poz. 71, ze zm.) jako inwestycji mogącej potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko. Tymczasem, w niniejszej sprawie nie miał zastosowania § 3 ust. 1 pkt 8 ww. rozporządzenia, ponieważ taka jednostka prawna nie istniała - miała jeszcze litery, których nie wskazano. Jednak zdaniem pełnomocnika najważniejszy pozostaje fakt, że Sąd pominął w niniejszej sprawie właściciela obiektu infrastruktury technicznej spółkę [...], co stanowi bezwzględną przesłankę nieważności. W istocie zmiana prawna pozbawiła [...] sp. z o.o. możliwości skarżenia wyroku odnośnie całości obiektu budowlanego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga o wznowienie postępowania została wniesiona w przewidzianym dla tej czynności terminie, podlega jednak odrzuceniu z uwagi na brak ustawowej podstawy wznowienia. Wyjaśnienia wymaga, że postępowanie w przedmiocie wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego jest dwuetapowe. W pierwszej kolejności należy przesądzić o dopuszczalności wznowienia postępowania, a zatem ocenić, czy skarga o wznowienie postępowania została wniesiona w ustawowym terminie oraz czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. Samo zredagowanie podstawy wznowienia przez powołanie się na konkretny przepis nie oznacza, że skarga opiera się na ustawowej podstawie wznowienia, jeżeli już z samego uzasadnienia skargi wynika, że podnoszona podstawa nie zachodzi, a taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie. W skardze powołano się na podstawę wznowienia przewidzianą w art. 273 § 2 i 3 P.p.s.a. Zgodnie z pierwszym z tych przepisów można żądać wznowienia w razie późniejszego wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu. Przesłanka ta odnosi się zatem do sytuacji, gdy prawomocne orzeczenie jest niezgodne z rzeczywistym stanem faktycznym. Wznowienie postępowania z przyczyn restytucyjnych zmierza więc do umożliwienia ponownego postępowania ze względu na to, że prawomocne orzeczenie sądu jest niezasadne z punktu widzenia materiału faktycznego i dowodowego, który istniał już w poprzednim postępowaniu. Wymienione w art. 273 § 2 P.p.s.a. przesłanki należy zatem rozumieć w ten sposób, że po pierwsze dowody, na które powołuje się strona, istniały przez zakończeniem sprawy, której dotyczy wniosek, po drugie zostały wykryte po prawomocnym zakończeniu postępowania, po trzecie mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a więc niezbędne jest istnienie związku przyczynowego pomiędzy okolicznościami faktycznymi lub środkami dowodowymi a treścią prawomocnego orzeczenia sądu i po czwarte, strona nie mogła z tych okoliczności faktycznych lub środków dowodowych skorzystać w poprzednim postępowaniu, ponieważ nie były one znane stronie (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 września 2017 r., sygn. akt II FSK 679/17 - LEX nr 2402251). Z art. 273 § 3 P.p.s.a. wynika zaś, że późniejsze wykrycie orzeczenie musi dotyczyć tej samej sprawy. Nie chodzi w tym przypadku o takie same czy podobne sprawy, lecz o orzeczenia tożsame zarówno pod względem podmiotowym, jak i przedmiotowym. W aspekcie podmiotowym chodzi o identyczność strony w postępowaniu, natomiast w aspekcie przedmiotowym - o stan faktyczny, podstawę prawną, treść żądania strony (uprawnienia) lub treść obowiązku. W niniejszej sprawie w ramach podstawy wznowienia postępowania wskazano w istocie nową okoliczność faktyczną w postaci pozbawienie strony - [...] możności obrony swych praw (art. 183 § 2 pkt 5 P.p.s.a.). Podkreślenia przy tym wymaga, że od strony formalnej, skarga o wznowienie postępowania powinna odpowiadać wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym (art. 46 w związku z art. 276 P.p.s.a.). Podanie podstawy wznowienia następuje przez powołanie i wyraźne określenie, które z podstaw wymienionych w art. 271-273 P.p.s.a. uzasadniają wznowienie postępowania w danej sprawie. Natomiast uzasadnienie podstawy wznowienia winno polegać na dokładnym określeniu zarówno okoliczności wskazujących na istnienie powołanej podstawy wznowienia, jak i (przy przyczynach restytucyjnych) wpływu na rozstrzygnięcie, jaki wywiera istnienie tych okoliczności (por. H. Knysiak-Molczyk [w:] T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2012 r., s. 1160-61). Pełnomocnik nie zdołał jednak spełnić ciążącego na nim obowiązku. Pomijając ogólne i niejasne twierdzenia nie można zgodzić się z poglądem, aby wznowienie postępowania sądowego uzasadniało pominięcie spółki [...], jako jej strony. Stanowisko skarżącego w tym względzie zostało wyrażone już w piśmie procesowym z dnia 7 marca 2023 r., w którym podano, że w innej sprawie (sygn. akt II OSK 42/19) w dacie wyrokowania przez Naczelny Sąd Administracyjny w dniu 21 grudnia 2021 r. część stacji bazowej telefonii komórkowej [...] stanowiła własność [...], zatem podmiot ten winien być zawiadomiony o toczącym się przed Naczelnym Sądem Administracyjnym postępowaniu. Z uwagi na powzięcie tej informacji zarządzeniem z dnia 9 marca 2023 r. wezwano pełnomocnika [...] sp. z o.o. do poinformowania sądu orzekającego, czy stacja bazowa objęta przedmiotowym postępowaniem była przedmiotem zbycia na rzecz innego podmiotu, a jeśli tak, to kiedy i na jakiej podstawie prawnej, a także do podania danych dotyczących ewentualnego następcy prawnego. Pismem z dnia 22 marca 2023 r. pełnomocnik tej spółki poinformował, że stacja bazowa objęta niniejszym postępowaniem nie była przedmiotem zbycia na rzecz innego podmiotu, nie jest również wiadomym, na jakiej podstawie uczestnik złożył oświadczenie o takiej treści. W tej sytuacji brak jest podstaw do przyjęcia, że spółkę [...] pozbawiono możliwość obrony swych praw, skoro nie była stroną tego postępowania, a inwestorem w tej sprawie pozostaje [...] sp. z o.o. Podkreślenia wymaga, że w przypadku nieważności postępowania bada się jedynie, czy w chwili wydania prawomocnego orzeczenia zaistniała przyczyna nieważności. Stwierdzenie zaistnienia przyczyny nieważności postępowania w dacie wydawania prawomocnego orzeczenia skutkować powinno zawsze uchyleniem tego orzeczenia już tylko z tego powodu, nawet jeżeli nieważność postępowania pozostawała bez wpływu na rozstrzygnięcie sprawy (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 stycznia 2010 r., sygn. akt II OSK 1770/09 - LEX 597375). Sytuacja taka nie miała jednak miejsca w rozpoznawanej sprawie. Skarga o wznowienie postępowania na podstawie przesłanki wskazanej w art. 271 pkt 2 P.p.s.a. przysługuje stronie, której uprawnienia zostały naruszone poprzez zaistnienie jednej z okoliczności tam wskazanych. Innymi słowy, to strona, którą pozbawiono możliwości skutecznego dochodzenia swoich praw, jest uprawniona do występowania ze skargą o wznowienie postępowania na podstawie powyższego przepisu, a nie inna strona postępowania. Powyższą interpretację potwierdza również analiza treści art. 277 P.p.s.a., zgodnie z którym skargę o wznowienie postępowania wnosi się w terminie trzymiesięcznym, a gdy podstawą jest pozbawienie możności działania lub brak należytej reprezentacji, termin ten liczy się od dnia, w którym o orzeczeniu dowiedziała się strona, jej organ lub jej przedstawiciel ustawowy. Pełnomocnik mija się także z prawdą twierdząc, że z uwagi na cofnięcie skargi kasacyjnej przez inwestora w dniu podejmowania uchwały przez Naczelny Sąd Administracyjny, sygn. akt III OPS 1/22 nie istniała przesłanka do jej podjęcia. Faktem jest, że [...] spółka z o.o. w sprawie o sygn. akt III OSK 703/21, na kanwie której zapadła przedmiotowa uchwała, pismem z dnia 19 października 2022 r. cofnęła skargę kasacyjną, jednakże dalszym pismem z dnia 8 listopada 2022 r. (a zatem przed wydaniem wyroku) wycofała powyższe oświadczenie. Uwaga ta ma jednak wyłącznie charakter porządkujący, bowiem pozostaje w oderwaniu od oceny wniosku o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 maja 2023 r. sygn. akt II OSK 2309/19. Należy stwierdzić, że sformułowana przez pełnomocnika skarżącego podstawa wznowienia nie odpowiada w rzeczywistości przesłance z art. 271 pkt 2 P.p.s.a., jak również art. 273 § 3 P.p.s.a. Skoro w toku postępowania o sygn. akt II OSK 2309/19 nie doszło do nienależytej reprezentacji strony ani nie została ona pozbawiona możności działania wskutek naruszenia przepisów prawa, to niezwiązana z tą przesłanką argumentacja przedmiotowej skargi, odnosząca się w istocie do zastrzeżeń względem prawidłowości podjętego przez Sąd orzeczenia nie mogła prowadzić do skutecznego wznowienia postępowania sądowego w tej sprawie. Z uwagi na powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 281 P.p.s.a., odrzucił skargę o wznowienie postępowania.