II FSK 2155/23

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Tomasz Zborzyński (sprawozdawca) Sędziowie: Sędzia NSA Antoni Hanusz Sędzia NSA Maciej Jaśniewicz po rozpoznaniu w dniu 5 listopada 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej wniosku M. I. o wyłączenie sędziego NSA Tomasza Kolanowskiego w sprawie ze skargi kasacyjnej M. I. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 19 września 2023 r., sygn. akt I SA/Go 77/22 w sprawie ze skargi M. I. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Zielonej Górze z dnia 29 maja 2018 r., nr [...] UNP: [...] w przedmiocie uchylenia decyzji ostatecznej w sprawie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2002 r. postanawia: oddalić wniosek o wyłączenie sędziego NSA Tomasza Kolanowskiego. UZASADNIENIE Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 11.10.2012 r. (II FSK 1684/11) oddalił skargę kasacyjną M. I. od oddalającego jego skargę wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 17.11.2010 r. (I SA/Go 1042/10) w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za rok 2002. Następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim wyrokiem z dnia 19.09.2023 r. (I SA/Go 77/22) oddalił skargę M. I. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Zielonej Górze z dnia 29.05.2018 r. w przedmiocie odmowy uchylenia, po wznowieniu postępowania, decyzji ostatecznej w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2002. Skargę kasacyjną od tego wyroku wywiódł M. I., sprawa została w Naczelnym Sądzie Administracyjnym zarejestrowana pod sygnaturą akt II FSK 2155/23, a do składu rozpoznającego tę skargę kasacyjną został wyznaczony, w drodze losowania, SNSA Tomasz Kolanowski, który należał także do składu rozpoznającego sprawę w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego skarżącego za wymieniony rok podatkowy. Pismem z dnia 17.10.2024 r. skarżący złożył wniosek o wyłączenie sędziego NSA Tomasza Kolanowskiego od orzekania w sprawie, której przedmiotem jest odmowa uchylenia decyzji ostatecznej w wyniku wznowienia postępowania podatkowego, kwestionując praktykę wyznaczania jako sprawozdawcy sędziego, który był sprawozdawcą w sprawach będących wcześniej przedmiotem rozpoznania przez Naczelny Sąd Administracyjny, a to z uwagi na skoncentrowanie się na utrzymaniu poprzednio wydanego wyroku. Ponadto wskazał na błędy orzecznicze popełnione, jego zdaniem, przez wymienionego sędziego i kwestionował związanie sądu wcześniej wydanym orzeczeniem. Podał, że Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 1.06.2015 r. (II FNP 1/14) w źle obsadzonym składzie (sprawozdawcą był sędzia, który brał udział w wydaniu orzeczenia w sprawie II FSK 717/09) niesłusznie oddalił jego skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia z dnia 11.10.2012 r. (II FSK 1684/11) uznając, że naruszenie prawa do rzetelnego sądu nie jest rażącym naruszeniem prawa unijnego. Sędzia NSA Tomasz Kolanowski w wyjaśnieniu złożonym na podstawie art. 22 § 2 ustawy z 30.08.2002 r. — Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634, dalej: P.p.s.a.) stwierdził, że nie pozostaje ze stroną lub ze sprawą w jakimkolwiek stosunku prawnym lub osobistym, który mógłby stanowić podstawę wyłączenia go od orzekania w sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie ma uzasadnionych podstaw i dlatego podlega oddaleniu. Instytucja wyłączenia sędziego ma na celu wyeliminowanie wątpliwości co do bezstronności i obiektywizmu sędziego rozpoznającego konkretną sprawę. Podstawy wyłączenia sędziego nie mogą jednak stanowić subiektywne odczucia strony lub uczestnika postępowania ani dokonywana przez te podmioty ocena wcześniejszego dorobku orzeczniczego sędziego; instytucja prawna wyłączenia sędziego nie może też służyć kształtowaniu składów orzekających stosownie do oczekiwań stron (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14.11.2019 r., II OSK 3249/17 oraz postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 8.06.2021 r., II OZ 353/21 i z dnia 3.04.2024 r., wydane w niniejszej sprawie). Oprócz przyczyn wymienionych w art. 18 P.p.s.a., wyłączających sędziego z mocy samego prawa, a wynikających z jego osobistych związków ze stroną postępowania lub ze sprawą, w art. 19 P.p.s.a. przewidziano możliwość wyłączenia sędziego na jego wniosek lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Skarżący nie określił podstawy prawnej swego wniosku. W nawiązaniu do przedstawionej przez niego argumentacji należy jednak zauważyć, że w art. 18 § 1 pkt 6 P.p.s.a. przewidziano, że sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach, w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia. W przypadku orzeczeń wydanych przez sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego zasada ta w szczególności odnosi się do sytuacji zaskarżenia takiego orzeczenia skargą o wznowienie postępowania lub skargą o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia, bowiem w obydwu wymienionych przypadkach sprawa – w określonych granicach - rozpoznawana jest na nowo (art. 282 § 1 oraz art. 285 P.p.s.a.); w wymienionych przypadkach o wyłączeniu sędziego stanowią też wprost przepisy szczególne, a to art. 283 oraz art. 285i § 2 P.p.s.a. Zasadniczo odmienna sytuacja występuje natomiast w przypadku rozpoznania skargi kasacyjnej od wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego wydanego w innej sprawie tej samej strony postępowania sądowoadministracyjnego. Taka właśnie sytuacja występuje w sprawie obecnie rozpoznawanej – sędzia, którego wyłączenia domaga się skarżący, poprzednio orzekał w sprawie określenia wysokości zobowiązania podatkowego skarżącego, podczas gdy obecnie przedmiotem rozpoznania jest odmowa uchylenia decyzji wskutek wznowienia postępowania podatkowego, a więc ocena zgodności z prawem rozstrzygnięcia organu administracji podatkowej wydanego w postępowaniu nadzwyczajnym, którego istotą nie jest wymiar zobowiązania podatkowego, ale wystąpienie przesłanek uzasadniających wznowienie postępowania. W takim zaś przypadku sędzia, który rozpoznaje obecnie badaną skargę kasacyjną, z oczywistych przyczyn nie orzeka w sprawie, w której brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia (jak przewiduje art. 18 § 1 pkt 6 P.p.s.a.), ani nawet nie orzeka w sprawie tożsamej przedmiotowo. Nie zachodzi więc nawet hipotetyczne niebezpieczeństwo skoncentrowania się na utrzymaniu poprzednio wydanego wyroku przez sędziego, który zasiada w obydwu składach rozpoznających skargi kasacyjne, skoro sprawy te – poza tożsamością stron – są przedmiotowo, a więc merytorycznie, odmienne. W tej sytuacji wniosek o wyłączenie sędziego NSA Tomasza Kolanowskiego należy więc uznać za oczywiście bezpodstawny, bowiem w sprawie nie występują ani przesłanki wyłączające tego sędziego z mocy samego prawa (art. 18 § 1 P.p.s.a.), ani przesłanki, o których mowa w art. 19 P.p.s.a., ponieważ ani jego udział w rozpoznaniu poprzednich skarg kasacyjnych w sprawach skarżącego, ani formułowane w tych sprawach wypowiedzi orzecznicze, przesłanek tych nie tylko nie stanowią, ale nawet stanowić nie mogą. Wniosek skarżącego o wyłączenie sędziego NSA Tomasza Kolanowskiego podlega więc oddaleniu na podstawie art. 19 i art. 22 § 1 i § 2 w związku z art. 193 P.p.s.a. SNSA SNSA SNSA Antoni Hanusz Tomasz Zborzyński (spr.) Maciej Jaśniewicz