II SA/Bk 824/23

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Elżbieta Lemańska (spr.), Sędziowie asesor sądowy WSA Marta Joanna Czubkowska, sędzia WSA Małgorzata Roleder, , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 14 grudnia 2023 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi B. P. na postanowienie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Białymstoku z dnia 24 sierpnia 2023 r. nr 896.2023 w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania w przedmiocie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności oddala skargę UZASADNIENIE Zaskarżonym postanowieniem z 24 sierpnia 2023 r. nr 896.2023 Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Białymstoku stwierdził uchybienie przez B. P. terminu do wniesienia odwołania od orzeczenia o stopniu niepełnosprawności wydanego przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Łomży w dniu 28 kwietnia 2023 r. nr PZON.8421.1.964.2023. Postanowienie wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. B. P. (dalej: wnioskodawca, skarżący) wystąpił w kwietniu 2023r. o wydanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Do wniosku dołączył "Pełnomocnictwo ogólne" udzielone A. W. Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Łomży w dniu 28 kwietnia 2023 r. orzekł o zaliczeniu skarżącego do lekkiego stopnia niepełnosprawności. Orzeczenie zawierało pouczenie o sposobie i terminie zaskarżenia. Zostało doręczone pełnomocnikowi skarżącego 3 lipca 2023 r. (k. 9 akt administracyjnych). W dniu 20 lipca 2023 r. (data nadania w urzędzie pocztowym) skarżący złożył odwołanie. Wskazał na naruszenie przepisów ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych oraz naruszenie przepisów rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności. Następnie w aktach sprawy znajduje się pismo skarżącego z 13 sierpnia 2023r. zawierające wyjaśnienie, iż odwołanie wysłał 20 lipca 2023 r., a orzeczenie zostało doręczone jego pełnomocnikowi 6 lipca 2023 r. W jego ocenie odwołanie zostało złożone skutecznie. Wniósł o jego merytoryczne rozpoznanie. Podkreślił, że ustanowienie pełnomocnika nie wyklucza osobistego działania strony w postępowaniu. Z powyższego pisma wynika również, że stanowi ono "ustosunkowanie się do pisma z dnia 27.07.2023 r." doręczonego A. W. 9 sierpnia 2023 r. o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania od orzeczenia Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Łomży z 28 kwietnia 2023 r. W tych okolicznościach Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Białymstoku dwoma postanowieniami z 24 sierpnia 2023 r. o tym samym numerze 896.2023: - stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania od orzeczenia o stopniu niepełnosprawności wydanego przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Łomży 28 kwietnia 2023 r. W uzasadnieniu tego postanowienia organ wskazał, że orzeczenie zostało doręczone pełnomocnikowi skarżącego 3 lipca 2023 r., termin do skutecznego zaskarżenia orzeczenia upłynął 17 lipca 2023 r., a strona dokonała czynności 20 lipca 2023 r. wysyłając odwołanie listem poleconym, a więc z 3-dniowym przekroczeniem terminu. Strona nie załączyła do odwołania wniosku o przywrócenie terminu, ani też w treści odwołania nie wskazała okoliczności usprawiedliwiających jego przekroczenie; - odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od ww. orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Organ wskazał, że termin skutecznego zaskarżenia orzeczenia upłynął 17 lipca 2023 r., a skarżący dokonał czynności 20 lipca 2023 r. a więc z 3-dniowym przekroczeniem terminu. Skargę na postanowienie o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania wniósł B. P. Zarzucił organowi błędne ustalenie stanu faktycznego skutkujące nieuprawnionym uznaniem, że nie zachodzą warunki do przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Skarżący podkreślił, że wnosząc odwołanie był przekonany o zachowaniu terminu i takie przekonanie towarzyszyło mu do chwili doręczenia zaskarżonego postanowienia. Skarżący był zapewniany przez swojego pełnomocnika o terminie odbioru orzeczenia 6 lipca 2023 r., a jako osoba bardzo cierpiąca i chora na szereg przewlekłych chorób oraz poddawana długotrwałemu leczeniu skarżący nie był w stanie dokonać sprawdzenia dokumentacji znajdującej się w aktach, wierzył zapewnieniom pełnomocnika. Wnosząc pismo z 14 sierpnia 2023 r. wskazywał, że opierał się o dane przekazane przez pełnomocnika, co w jego ocenie uprawdopodabniało, że uchybienie terminowi nastąpiło bez jego winy, było od niego niezależne. Skarżący zaznaczył też, że w sytuacji kiedy wobec wątpliwości co do świadomości o fakcie przekroczenia terminu zgodnie z art. 9 k.p.a. organ wystosował pismo z 27 lipca 2023 r., to strona w danym momencie już dopełniła czynności procesowej, dla której dokonania uchybiła terminowi ustawowemu. Zatem zasadne jest twierdzenie, że w dacie dokonania wspomnianej czynności procesowej ustała już przyczyna uchybienia terminu i odwołanie powinno być rozpatrzone w trybie odwoławczym, a w konsekwencji stwierdzenie uchybienia terminu jest nieuzasadnione. Skarżący wskazał także, że przed wydaniem zaskarżonego postanowienia organ nie dopełnił obowiązku wnikliwego rozważenia czy w przedmiotowym postępowaniu zachodziły warunki odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania przy ocenie wieku i stanu zdrowia strony z uwzględnieniem wypływającego z tych okoliczności słusznego interesu strony. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wskazał, że główną przesłanką wydania postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania było jednoczesne wydanie postanowienia odmawiającego przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Z urzędu sądowi znany jest fakt, że B. P. złożył również skargę na postanowienie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Białymstoku z 24 sierpnia 2023 r. odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Skarga w tamtej sprawie została zarejestrowana pod sygnaturą II SA/Bk 823/23. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje. Skarga podlega oddaleniu. Zaskarżonym postanowieniem Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Białymstoku stwierdził, że odwołanie od orzeczenia o stopniu niepełnosprawności zostało złożone z uchybieniem czternastodniowego terminu przewidzianego dla jego wniesienia, liczonego od dnia doręczenia stronie orzeczenia (art. 129 § 2 k.p.a.). Wskazać trzeba, że ww. termin do złożenia środka zaskarżenia ma charakter prekluzyjny. Jego uchybienie powoduje, że wniesienie odwołania jest bezskuteczne, a organ ma obowiązek wydania postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie wydane w trybie art. 134 k.p.a. zamyka postępowanie odwoławcze. Jednoznaczne i kategoryczne brzmienie art. 134 k.p.a. powoduje, że wyłączną przesłanką jego wydania jest okoliczność ustalenia wniesienia odwołania jako spóźnionego, bez konieczności badania przyczyn uchybienia terminowi, w szczególności czy były one zawinione przez stronę, czy strona miała świadomość uchybienia terminu oraz czy zamierza wystąpić z wnioskiem o jego przywrócenie (jeśli odwołanie takiego wniosku nie zawiera). Stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania nie zależy od uznania organu rozpoznającego odwołanie. Nawet więc nieznaczne przekroczenie terminu zobowiązuje organ do stwierdzenia uchybienia terminu. Tym bardziej wniosek powyższy jest uzasadniony, że z konstrukcji art. 58 k.p.a. jednoznacznie wynika, że przywrócenie uchybionego terminu może nastąpić wyłącznie na prośbę strony, a więc w tym zakresie organ nie może działać z urzędu. Nie ulega również wątpliwości, że wydanie kończącego postępowanie w sprawie orzeczenia w trybie art. 134 k.p.a. powinno być poprzedzone bezspornymi ustaleniami w zakresie prawidłowości i daty doręczenia stronie rozstrzygnięcia wydanego w pierwszej instancji, jak też ustaleniami co do tego, czy strona skarżąca przekroczyła termin określony w art. 129 § 2 k.p.a. W niniejszej sprawie nie jest przedmiotem sporu sama skuteczność doręczenia, tzn. fakt, że pełnomocnik skarżącego A. W. odebrał orzeczenie o stopniu niepełnosprawności oraz że był do tego uprawniony (vide treść "Pełnomocnictwa ogólnego" na k. 4 akt adm., w którym wskazano "udzielam pełnomocnictwa ogólnego w załatwianiu spraw urzędowych"). W zasadzie nie ma również sporu co do daty doręczenia orzeczenia pełnomocnikowi (skarżący wskazuje jedynie na przekazanie mu błędnej informacji o dacie odebrania korespondencji). Z akt sprawy wynika, że orzeczenie o stopniu niepełnosprawności zawierające pouczenie o sposobie i terminie zaskarżenia zostało skutecznie doręczone pełnomocnikowi skarżącego 3 lipca 2023 r. Na zwrotnym potwierdzeniu odbioru (potwierdzona za zgodność kserokopia - k. 9 akt administracyjnych) znajduje się własnoręczny podpis A. W., który również własnoręcznie wpisał datę 3 lipca 2023 r. Z dokumentu tego wynika też, iż doręczenie nastąpiło po dwukrotnym awizowaniu, które miało miejsce 20 i 27 czerwca 2023 r. Zgodnie z art. 40 § 2 k.p.a., jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi. A zatem w przypadku ustanowienia pełnomocnika organy mają obowiązek doręczać pisma procesowe pełnomocnikowi a nie stronie, która jest zwolniona z osobistego działania (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 kwietnia 2023 r., sygn. akt II GSK 310/20). Oczywiście nie wyklucza to osobistego działania strony, nie odbiera jej prawa do występowania przed organem i składania pism procesowych oraz środków zaskarżenia, ale w razie ustanowienia pełnomocnika jego działanie traktuje się jak działanie strony i jak wywołujące skutki (pozytywne i negatywne) bezpośrednio dla strony. Dotyczy to również doręczania korespondencji pełnomocnikowi. Inaczej rzecz ujmując skutki prawne doręczenia powstają dla strony z chwilą odbioru korespondencji przez jej pełnomocnika. W konsekwencji także niestaranne działanie pełnomocnika obciąża stronę postępowania i jest traktowane jako jej zaniedbanie. Jeszcze inaczej rzecz ujmując działanie lub brak działania po stronie pełnomocnika obciążają negatywnymi skutkami mocodawcę, w tym w szczególności konsekwencje takie powstają gdy pełnomocnik działa lub zaniecha działania w sposób przez niego zawiniony. Skoro więc doręczenie korespondencji pełnomocnikowi strony traktuje się jak doręczenie samej stronie, to dla strony skutki prawne doręczenia powstają już z chwilą odbioru korespondencji przez jej pełnomocnika. Przy czym niestaranne działanie pełnomocnika obciąża stronę postępowania i jest traktowane jako jej zaniedbanie. To jednak podlega ocenie w postępowaniu o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, które zostało w stosunku do skarżącego przeprowadzone i zakończone drugim wydanym przez organ odwoławczy postanowieniem z 24 sierpnia 2023 r. Dlatego w sprawie niniejszej, w której organ badał wyłącznie czy doszło do przekroczenia terminu - bezprzedmiotowa jest argumentacja skarżącego odnosząca się do jego stanu zdrowia, licznych chorób i związanego z tym braku możliwości samodzielnego sprawdzenia przez skarżącego dokumentacji znajdującej się w aktach sprawy. Fakty te i dołączone do skargi skany nie mogły mieć wpływu na ocenę legalności zaskarżonego postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Organ drugiej instancji prawidłowo ustalił i ocenił stan faktyczny sprawy. W przypadku ustalenia skutecznego doręczenia oraz wniesienia odwołania po upływie terminu liczonego od takiego doręczenia (a okoliczności te zostały w sprawie ustalone prawidłowo przez organ odwoławczy) – istnieje obowiązek wydania postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania na podstawie art. 134 k.p.a. i nie jest to pozostawione uznaniu organu. Natomiast jeszcze raz wskazać należy, że czym innym jest ocena okoliczności spóźnienia się strony we wniesieniu odwołania. Ta ocena może być dokonywana wyłącznie w postępowaniu zainicjowanym przez samą stronę przez złożenie wniosku o przywrócenie terminu (vide sprawa tego samego skarżącego o sygnaturze II SA/Bk 823/23). Reasumując powyższe rozważania stwierdzić należy, że doręczenie orzeczenia nastąpiło w sposób prawidłowy, a w konsekwencji z dniem 3 lipca 2023 r. orzeczenie weszło do obrotu prawnego. Biorąc pod uwagę, że termin do wniesienia odwołania upłynął w poniedziałek 17 lipca 2023 r., zaś odwołanie nadano w placówce pocztowej dopiero 20 lipca 2023 r., zostało ono wniesione z uchybieniem ustawowego terminu do jego złożenia, stąd też organ zobligowany był do wydania postanowienia na podstawie art. 134 k.p.a. Sąd nie stwierdza również przeszkód do jednoczesnego wydania postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania i odmowie przywrócenia tego terminu. W tym stanie rzeczy orzeczono o oddaleniu skargi na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634), dalej jako: p.p.s.a. Skarga została rozpoznana przez sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym stosownie do treści art. 119 pkt 3 p.p.s.a. jako na postanowienie kończące postępowanie w sprawie.