I GZ 389/24

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Henryk Wach po rozpoznaniu w dniu 5 grudnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia S. Sp. z o. o. w P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 9 października 2024 r., sygn. akt I SA/Gl 1196/23 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi S. Sp. z o. o. w P. na postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] czerwca 2023 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie. UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach postanowieniem z 9 października 2024 r., I SA/Gl 1196/23 odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej S. Sp. z o. o. w P. (dalej "Skarżący", "Spółka") od wyroku tego Sądu z 14 grudnia 2023 r. Sąd I instancji wskazał, że pierwsze awizowanie przesyłki zawierającej odpis wyroku WSA z uzasadnieniem, adresowanej do skarżącej, miało miejsce w dniu 9 lutego 2024 r. Drugie awizo w dniu 19 lutego 2024r. Co za tym idzie korespondencję uznano za doręczoną w trybie art. 73 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. 2024 r. poz. 935 - dalej jako: "p.p.s.a.") poprzez fikcję doręczenia z dniem 23 lutego 2024 r. Co istotne w dniu 27 lutego 2024 r. przesyłkę wydano pełnomocnikowi pocztowemu adresata. WSA wyjaśnił, że trzydziestodniowy termin przewidziany dla złożenia skargi kasacyjnej upłynął bezskutecznie z dniem 25 marca 2024 r., tj. w poniedziałek, gdyż ostatni, trzydziesty dzień terminu wypadał w niedzielę 24 marca 2024 r. Od powyższego wyroku pełnomocnik skarżącej wniósł skargę kasacyjną, która nadana została w urzędzie pocztowym w dniu 28 marca 2024 r. WSA w Gliwicach postanowieniem z 14 maja 2024 r. odrzucił skargę kasacyjną jako wniesioną po upływie terminu. Na powyższe postanowienie pełnomocnik skarżącej wniósł zażalenie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Sąd I instancji postanowieniem z 29 lipca 2024 r. (prawomocnym od 30 sierpnia 2024 r.) odrzucił zażalenie na postanowienie z 14 maja 2024 r. jako spóźnione. Skarżący wniósł zażalenie na postanowienie Sądu I instancji 9 października 2024 r., o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono: 1) naruszenie art. 86 § 1 w związku z art. 87 § 2 p.p.s.a., poprzez niewłaściwą wykładnię polegającą na przyjęciu, iż hipoteza regulacji dotyczy wyłącznie sytuacji nadzwyczajnych i wyjątkowych, których strona nie mogła przezwyciężyć nawet przy dołożeniu największego wysiłku; 2) przyjęcie wadliwego stanu faktycznego jakoby ustanowiony do wniesienia skargi kasacyjnej pełnomocnik brak udział w doręczeniu Skarżącej zaskarżonego wyroku; 3) naruszenie art. 86 § 1 zd. pierwsze p.p.s.a., poprzez odmowę przywrócenia terminu. Argumentację na poparcie powyższych zarzutów skarżąca przedstawiła w uzasadnieniu zażalenia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Stosownie do art. 87 § 2 p.p.s.a., w piśmie z wnioskiem o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Z powyższego wynika, że konieczną i jednocześnie podstawową przesłankę przywrócenia terminu stanowi brak winy po stronie podmiotu dokonującego, czy zamierzającego dokonać określonej czynności procesowej. W orzecznictwie sądowym ugruntowane jest zaś stanowisko, że brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy (por. np. postanowienie NSA z dnia 26 września 2023 r., sygn. akt III FZ 394/23). W sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach ustalił, że 23 lutego 2024 r. doszło do skutecznego doręczenia przesyłki zawierającej odpis wyroku z uzasadnieniem, adresowanej do skarżącej w trybie art. 73 p.p.s.a. Stosownie do ww. przepisu w razie niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany w przepisach poprzedzających, pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy, dokonując jednocześnie zawiadomienia określonego w § 2. Zawiadomienie o złożeniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie siedmiu dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe (§ 2). W przypadku niepodjęcia pisma w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy (§ 3). Jak precyzuje art. 73 § 4 p.p.s.a., doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1. Sposób doręczania przesyłek pocztowych normują również przepisy prawa pocztowego. W art. 47 pkt 2 lit. c) i d) ustawy z 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe (Dz. U. z 2023 r. poz. 1640) ustawodawca zdecydował, że minister właściwy do spraw łączności określi, w drodze rozporządzenia, warunki wykonywania powszechnych usług pocztowych obejmujące sposób dokumentowania wykonania usługi doręczenia przesyłek rejestrowanych (lit. c) oraz terminy odbioru przesyłek z placówki pocztowej operatora wyznaczonego (lit. d). Zgodnie z § 34 ust. 1 rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z 29 kwietnia 2013 r. w sprawie warunków wykonywania usług powszechnych przez operatora wyznaczonego (Dz. U. z 2020 r. poz. 1026; dalej "rozporządzenie"), jeżeli w chwili doręczania przesyłki rejestrowanej stwierdzono nieobecność adresata lub innych osób uprawnionych do jej odbioru, o których mowa w art. 37 ustawy, zawiadomienie o próbie doręczenia przesyłki rejestrowanej wraz z informacją o terminie jej odbioru i adresie placówki oddawczej, w której przesyłka ta jest przechowywana, operator wyznaczony pozostawia w oddawczej skrzynce pocztowej adresata. Zawiadomienie to ma postać papierową. Stosownie do regulacji zawartej w § 37 ust. 1 rozporządzenia przesyłki pocztowe operator wyznaczony wydaje adresatowi w placówce oddawczej w terminie 14 dni, dalej "terminem odbioru". W myśl ust. 3 tego paragrafu, bieg terminu odbioru rozpoczyna się od dnia następnego po dniu doręczenia zawiadomienia, o którym mowa w § 33, § 34 ust. 1, § 35 ust. 1 oraz § 36 ust. 1, a dla przesyłek pocztowych, o których mowa w § 14 ust. 2 - od godziny następnej po doręczeniu zawiadomienia, o którym mowa w § 34 ust. 1. W sprawie należało ocenić prawidłowość podwójnego awizowania przesyłki zawierającej odpis wyroku WSA z uzasadnieniem. Z adnotacji dokonanych na zwrotnym potwierdzeniu odbioru (k. 71 akt sądowych) wynika, że operator dokonał jedynego awizo w dniu 9 lutego 2024 r., które pozostawił w oddawczej skrzynce pocztowej. Wydanie przesyłki nastąpiło 27 lutego 2024 r. pełnomocnikowi pocztowemu. Na przesyłce brak adnotacji o drugiej awizacji oraz o miejscu pozostawienia zawiadomienia dla odbiorcy. Sąd I instancji zarządzeniem z 8 kwietnia 2024 r. zwrócił się do Naczelnika Urzędu Pocztowego R. o podanie czy i kiedy miało miejsce powtórne awizowanie przesyłki poleconej adresowanej do skarżącej oraz gdzie umieszczono zawiadomienie o powtórnej awizacji. Poczta Polska S. A. pismem z 30 kwietnia 2024 r. (k. 104 akt sądowych) wyjaśniła, że powtórne awizo zostało pozostawione w oddawczej skrzynce pocztowej 19 lutego 2024 r. Z powyższego wynika, że niemożliwe jest przyjęcie domniemania prawnego w zakresie doręczenia spornej korespondencji. Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że możliwość skorzystania z instytucji tzw. domniemania doręczenia przesyłki oznacza to, iż pismo "fizycznie" nie dociera do adresata, ale doręczyciel podejmuje odpowiednie, przewidziane przepisami próby doręczenia przesyłki, o czym informuje w postaci właściwych adnotacji na zwróconej do nadawcy przesyłce. W takiej sytuacji można uznać, że pismo zostało skutecznie doręczone. Należy jednak wyraźnie podkreślić, że skuteczność zastępczego sposobu doręczenia pism w postępowaniu sądowoadministracyjnym uzależniona jest od bezwzględnego zachowania wymogów określonych w art. 73 p.p.s.a., przy czym uchybienie któremukolwiek z elementów procedury doręczenia zastępczego powoduje, że nie można powołać się na domniemanie doręczenia. Przyjęcie fikcji doręczenia pisma może mieć bowiem doniosłe skutki dla strony postępowania sądowego i dlatego nie może budzić wątpliwości, że doręczyciel dochował wymogów z art. 73 p.p.s.a. i § 34 ust. 1 rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z 29 kwietnia 2013 r. w sprawie warunków wykonywania usług powszechnych przez operatora wyznaczonego. Niewywiązanie się przez operatora pocztowego z obowiązków określonych przepisami prawa, nie może rodzić negatywnych skutków po stronie adresata przesyłki. Odbiorca przesyłki ma prawo działać w zaufaniu do operatora pocztowego i przyjąć, że przesyłka została mu doręczona w zgodzie z obowiązującymi przepisami prawa. Obowiązek obliczenia terminu, w którym może być wydana przesyłka należy do operatora pocztowego. Nie jest obowiązkiem adresata przesyłki czynienie własnych ustaleń co do daty pozostawienia w jego oddawczej skrzynce pocztowej pierwszego awiza i obliczanie od tej daty 14-dniowego terminu, o którym mowa wyżej. W tej sprawie zachodzi uzasadniona wątpliwość, czy skarżąca miała wiedzę o drugim awizo pozostawionym w oddawczej skrzynce pocztowej 19 lutego 2024 r. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, wskazane okoliczności w zakresie prawidłowości podwójnego awizowania przesyłki sądowej kierowanej do skarżącego, należało rozstrzygnąć na jego korzyść. Nieprawidłowe praktyki pracowników poczty w doręczaniu przesyłek, podważają skuteczność podwójnego awizowania przesyłki i stosownej adnotacji o jej umieszczeniu. Sąd I instancji ponownie rozpoznając sprawę uwzględni przedstawione wyżej uwagi i zbada – pod kątem przesłanek określonych w art. 86 p.p.s.a. – czy w okolicznościach faktycznych tej sprawy wystąpiła przesłanka braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na postawie art. 185 § 1 w zw. art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.