II OSK 197/21

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Paweł Miładowski (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Robert Sawuła sędzia del. WSA Jan Szuma Protokolant: starszy asystent sędziego Tomasz Szpojankowski po rozpoznaniu w dniu 24 października 2023 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Wojewody Śląskiego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 24 sierpnia 2020 r. sygn. akt II SA/Gl 583/20 w sprawie ze skargi D. K. na postanowienie Wojewody Śląskiego z dnia 2 marca 2020 r. nr SOla.621.83.2019 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji dotyczącej wymeldowania I. oddala skargę kasacyjną; II. zasądza od Wojewody Śląskiego na rzecz D. K. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 24 sierpnia 2020 r., sygn. akt II SA/Gl 583/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, uwzględniając skargę D. K., uchylił zaskarżone postanowienie Wojewody Śląskiego z dnia 2 marca 2020 r., nr SOIa.621.83.2019, w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji dotyczącej wymeldowania Sąd wskazał, że zgodnie z art. 58 § 1 K.p.a., w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. W niniejszej sprawie organ odwoławczy wskazał, że skarżący nie uprawdopodobnił braku swojej winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta S. z 12 lipca 2019 r. Jako jedną z kilku przedstawionych we wniosku o przywrócenie terminu przesłanek, uprawdopodobniających brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania, skarżący wskazał błędną informację co do daty upływu terminu do wniesienia odwołania, otrzymaną od Naczelnika Wydziału Spraw Obywatelskich i Zarządzania Kryzysowego Urzędu Miejskiego w S.. We wniosku podniósł bowiem, że w dniu 6 sierpnia 2019 r. w siedzibie organu I instancji została mu doręczona, w trybie art. 42 § 2 K.p.a. przez upoważnionego przez Prezydenta Miasta S. –Naczelnika Wydziału Spraw Obywatelskich i Zarządzania Kryzysowego, decyzja z 12 lipca 2019 r. o wymeldowaniu z udzieleniem ustnego oraz pisemnego pouczenia, że 14-dniowy termin do złożenia odwołania kończy się 20 sierpnia 2019 r., tj. po upływie 14 dni od doręczenia decyzji. W zaskarżonym postanowieniu organ odwoławczy, co do powyższej kwestii stwierdził, że z informacji przedstawionych przez Naczelnika Wydziału Spraw Obywatelskich i Zarządzania Kryzysowego Urzędu Miasta S. (pismo z 17 września 2019 r.) na okoliczność wprowadzenia skarżącego w błąd przez pracownika organu I instancji odnośnie terminu do wniesienia odwołania – nie wynika, że pracownik ten, w trakcie wizyty skarżącego w organie, w sposób nieprawidłowy pouczył go o przysługującym mu środku odwoławczym i terminie do jego wniesienia. W związku z powyższym, w ramach kontroli zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia podnieść należało, że akta administracyjne niniejszej sprawy zawierają, powołane wyżej pismo Naczelnika Wydziału Spraw Obywatelskich i Zarządzania Kryzysowego Urzędu Miasta S. z 17 września 2019 r. Jednakże – wbrew twierdzeniom organu – analiza treści tego pisma, nie prowadzi do wniosku, który został wyżej przytoczony, który to wniosek zawarto w zaskarżonym postanowieniu. Jak bowiem podkreślił w cytowanym rozstrzygnięciu organ odwoławczy – we wskazanym piśmie organ I instancji, na wezwanie organu odwoławczego, szeroko uzasadnił jedynie powody i okoliczności wydania stronie oryginału decyzji po skutecznym doręczeniu w trybie art. 44 K.p.a. W ocenie Sądu, nie jest zatem wystarczające, wskazanie w zaskarżonym postanowieniu, że organ I instancji nie potwierdził powołanej przez pełnomocnika skarżącego okoliczności wprowadzenia w błąd strony odnośnie terminu do złożenia odwołania. Treść pisma z 17 września 2019 r. nie zawiera bowiem również zaprzeczenia, że okoliczność taka miała miejsce, zaś ustalenia w tym zakresie, mają kluczowe znaczenie dla rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu. Z tego powodu organ miał obowiązek wyjaśnienia powyższych okoliczności poprzez odebranie oświadczenia od pracownika organu I instancji, w celu ustalenia, czy miało miejsce, powoływane przez pełnomocnika skarżącego, wprowadzenie w błąd skarżącego odnośnie terminu złożenia odwołania. W wyniku kontroli zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia stwierdzić więc należało, że organ odwoławczy, poprzez zaniechanie dokonania czynności w celu wyjaśnienia powyższej kwestii, doprowadził do naruszenia przepisów postępowania, w tym art. 7 i art. 77 § 1 oraz art. 80 K.p.a. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku opartą na przesłance z art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", złożył Wojewoda Śląski, wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi "zwykłej"; ewentualnie – uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym zastępstwa procesowego wg norm przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. przez jego niewłaściwe zastosowanie i uchylenie postanowienia, które nie zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, na skutek błędnego przyjęcia, że organ II instancji naruszył przepisy art. 7 i art. 77 § 1 oraz art. 80 K.p.a. poprzez zaniechanie odebrania od pracownika organu I instancji oświadczenia w celu ustalenia, czy miało miejsce, powoływane przez pełnomocnika skarżącego, wprowadzenie w błąd skarżącego odnośnie terminu złożenia odwołania, w sytuacji, gdy okoliczność ta - w świetle zebranego materiału dowodowego - pozostaje bez znaczenia dla prawidłowego załatwienia sprawy a organ II instancji rozpatrując sprawę podjął wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, zebrał i rozpatrzył w sposób wyczerpujący cały materiał dowodowy konieczny do jej rozstrzygnięcia i w oparciu o tak zebrany materiał dowodowy ustalił okoliczności istotne w sprawie; - art. 151 p.p.s.a. przez jego niezastosowanie, mimo zachodzących podstaw do jego uwzględnienia. W odpowiedzi na skargę kasacyjną (wniesiona w terminie, o jakim mowa w art. 179 p.p.s.a.) skarżący wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania. Strona wnosząca skargę kasacyjną zrzekła się rozprawy w trybie art. 182 § 2 p.p.s.a., jednak w sprawie skarżący zażądał przeprowadzenia rozprawy i dlatego przedmiotowa sprawa podlegała rozpoznaniu na rozprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Wobec tego, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a., a nadto nie zachodzi również żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku Sądu pierwszej instancji, Naczelny Sąd Administracyjny dokonał takiej kontroli zaskarżonego wyroku jedynie w zakresie wyznaczonym podstawami skargi kasacyjnej. W pierwszej kolejności należy Sądowi I instancji wytknąć, że w sentencji zaskarżonego wyroku brak jest wskazania sądu, który wydał wyrok i jego siedziby (patrz wymogi z art. 138 p.p.s.a.). Stanowi to oczywistą omyłkę pisarską, która to wada nie ma wpływu na wynik sprawy, ponieważ skarga kasacyjna została wniesiona skutecznie za pośrednictwem właściwego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. Przechodząc do merytorycznego rozpoznania skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w niniejszej sprawie za niezasadne uznał zarzuty skargi kasacyjnej naruszenia prawa procesowego. Wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej Sąd I instancji trafnie ocenił, że w okolicznościach niniejszej sprawy mogło mieć miejsce, powoływane przez pełnomocnika skarżącego, wprowadzenie w błąd skarżącego odnośnie terminu złożenia odwołania. Artykuł 58 § 1 K.p.a. ustanawia jako podstawową przesłankę przywrócenie terminu – przesłankę braku winy w uchybieniu ustawowego terminu dokonania czynności procesowej. O braku winy w niedokonaniu czynności z zachowaniem terminu można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie czynności stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. Ustanowione zasady ogólne, a w szczególności zasada ogólna udzielania informacji o przepisach prawa, wynikających z tych przepisów prawa uprawnieniach, obowiązkach, ograniczeniach (art. 9 K.p.a.) wynika, że w postępowaniu administracyjnymi nie ma podstaw do przyjęcia obowiązywania reguły, że nieznajomość prawa szkodzi prowadząc do pozbawienia strony możliwości obrony. W orzecznictwie NSA wielokrotnie wskazywano, że błędne pouczenie lub brak pouczenia strony o jej prawach stanowi przesłankę do przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej (por. wyroki NSA: z 21 grudnia 2005 r., I OSK 271/05; z 19 lipca 2012 r., I OSK 1330/12). Ma rację Sąd I instancji, że ze wskazywanego przez skarżącego pisma organu z dnia 17 września 2019 r. nie wynika jednoznacznie, że organ błędnie pouczył skarżącego o trybie i terminie wniesienia odwołania od decyzji. Niemniej z treści tego pisma wynika przekonanie organu o doręczeniu decyzji skarżącemu w dniu 6 sierpnia 2019 r., tj. w siedzibie organu, w trybie art. 42 § 3 K.p.a., zgodnie z którym w razie koniecznej potrzeby, pisma doręcza się w każdym miejscu, gdzie się adresata zastanie. Takie działanie organ I instancji usprawiedliwiał specyfiką sprawy o wymeldowanie oraz tym, że skarżący nie wskazał adresu do doręczeń, a organ dysponował dwoma adresami skarżącego, na które zostały zaadresowane przesyłki z decyzją o wymeldowaniu. Z pisma tego wynika więc intencja organu o skutecznym doręczeniu decyzji skarżącemu, co jednak nie znajduje potwierdzenia w świetle stanowiska organu odwoławczego, który postanowieniem z 19 września 2019 r. stwierdził uchybienie terminu o wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta S. z 12 lipca 2019 r., nr SOK.5343.3.14.2019. Ma więc rację Sąd I instancji, że, uwzględniając zasady postępowania wynikające z art. 7 i art. 77 § 1 oraz art. 80 K.p.a., wymagają wyjaśnienia przez organ odwoławczy okoliczności związane z odbiorem decyzji przez skarżącego w siedzibie organu, co nastąpiło w dniu 6 sierpnia 2019 r., a więc jeszcze w terminie do wniesienia odwołania, który to termin rozpoczął swój bieg od 30 lipca 2019 r. Niewątpliwie błędne pouczenie w tego rodzaju okolicznościach mogło prowadzić do uchybienia terminu do wniesienia odwołania – bez winy skarżącego. Dlatego zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 151 p.p.s.a. nie zawierają usprawiedliwionych podstaw. Z tych względów, na podstawie art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 204 pkt pkt 2 p.p.s.a.