II GSK 1505/21

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Rysz Sędzia NSA Marcin Kamiński (spr.) Sędzia del. WSA Izabella Janson Protokolant asystent sędziego Jolanta Dominiak po rozpoznaniu w dniu 23 stycznia 2025 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej wniosku Stowarzyszenia M. w W. o dopuszczenie do udziału w postępowaniu kasacyjnym w sprawie ze skargi kasacyjnej Mazowieckiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Warszawie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 lutego 2021 r. sygn. akt VII SA/Wa 1593/20 w sprawie ze skargi L. P. na decyzję Mazowieckiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Warszawie z dnia 8 lipca 2020 r. nr DE HKN/01185/2020 w przedmiocie kary pieniężnej za nieprzestrzeganie zakazu przemieszczania postanawia: odmówić dopuszczenia Stowarzyszenia M. w W. do udziału w postępowaniu kasacyjnym w charakterze uczestnika. UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 17 lutego 2021 r., sygn. akt VII SA/Wa 1593/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w sprawie ze skargi L. P. (skarżący) na decyzję Mazowieckiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego (organ) z dnia 8 lipca 2020 r. nr DE HKN/01185/2020 w przedmiocie kary pieniężnej za nieprzestrzeganie zakazu przemieszczania, stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji (pkt I), umorzył postępowanie administracyjne w całości (pkt II), zasądził od organu na rzecz skarżącego kwotę 697 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego (pkt III). Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył organ. W piśmie z 22 stycznia 2025 r. Stowarzyszenie M. w W. (wnioskodawca) wniosło o dopuszczenie do udziału w postępowaniu kasacyjnym w charakterze uczestnika. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z treścią art. 33 § 2 zd. 1 w zw. z art. 9 p.p.s.a. w postępowaniu przed sądem administracyjnym, w tym także w postępowaniu kasacyjnym przed Naczelnym Sądem Administracyjnym zgodnie z art. 193 zd. 1 p.p.s.a., udział w charakterze uczestnika postępowania może zgłosić organizacja społeczna, o której mowa w art. 25 § 4 p.p.s.a., w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli sprawy te dotyczą zakresu jej statutowej działalności. W toku niniejszego postępowania kasacyjnego w dniu poprzedzającym dzień rozprawy (22 stycznia 2025 r.) wnioskodawca, będący tzw. stowarzyszeniem zwykłym w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach, złożył wniosek o dopuszczenie do udziału w niniejszym postępowaniu kasacyjnym, wskazując w uzasadnieniu wniosku, że sprawa będąca przedmiotem niniejszego postępowania wykazuje związek z celem działalności stowarzyszenia opisanym w pkt 7 ppkt 26 Regulaminu stowarzyszenia ("upowszechnianie i ochrona wolności i praw człowieka oraz praw obywatelskich, działań wspomagających rozwój demokracji a także rozwój społeczeństwa obywatelskiego"). Dokonując oceny realizacji przez wnioskodawcę przesłanek warunkujących uwzględnienie wniosku, o którym mowa art. 33 § 2 zd. 1 w zw. z art. 9 i art. 193 zd. 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że o ile nie budzi wątpliwości status prawnopodmiotowy stowarzyszenia zwykłego jako organizacji społecznej w rozumieniu art. 25 § 4 p.p.s.a., o tyle w przedmiotowej sprawie nie zostały spełnione przesłanki związku sprawy, której dotyczy niniejsze postępowanie, z zakresem działalności wnioskodawcy jako organizacji społecznej, oraz zasadności dopuszczenia tej organizacji do udziału w tym postępowaniu w charakterze uczestnika z punktu widzenia zasadniczych celów i wartości sądowej kontroli administracji publicznej, to jest ochrony obiektywnego porządku prawnego (legalności) oraz ochrony interesu społecznego związanego z kontrolą społeczną działalności administracji publicznej (por. postanowienie składu siedmiu sędziów NSA z dnia 28 września 2009 r., II GZ 55/09; postanowienie NSA z dnia 3 lipca 2014 r., II OZ 662/14). Z treści przedłożonego Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu Regulaminu wnioskodawcy wynika, że celem stowarzyszenia jest m.in. "upowszechnianie i ochrona wolności i praw człowieka oraz praw obywatelskich, działań wspomagających rozwój demokracji a także rozwój społeczeństwa obywatelskiego (pkt 7 ppkt 26 Regulaminu). Tak szeroko ujęty cel działania nie pozwala jednak na jego dostatecznie skonkretyzowane powiązanie z istotą sprawy administracyjnej, której dotyczy skarga, a także z istotą sprawy sądowoadministracyjnej związanej z kontrolą legalności rozstrzygnięć tej pierwszej sprawy. Sprawy dotyczące nakładania administracyjnych kar pieniężnych za nieprzestrzeganie obowiązków sanitarnych (w tym za naruszenie zakazu przemieszczania się na obszarze RP poza miejscem zamieszkania w okresie stanu epidemii – jak w niniejszej sprawie) wykazują swoisty charakter i nie można twierdzić, że ogólnie ujęty cel stowarzyszenia związany z ochroną praw i wolności człowieka i obywatela wykazuje bezpośredni związek z przedmiotem tego rodzaju spraw. Jak podnosi się w orzecznictwie sądów administracyjnych, określona w art. 33 § 2 p.p.s.a. przesłanka związku "zakresu statutowej działalności" z przedmiotem sprawy dotyczącej innych osób powinna być interpretowana w sposób ścisły (restryktywny), co oznacza, że przedmiot sprawy nie tylko musi mieścić się w celach działalności organizacji społecznej, lecz także musi pozostawać w bezpośrednim i skonkretyzowanym związku z dostatecznie szczegółowo określonymi celami statutowymi (por. np. postanowienia NSA z dnia: 29 sierpnia 2013 r., II OZ 679/13; 19 listopada 2024 r., II OSK 411/22; 17 października 2012 r., II OZ 864/12; 9 stycznia 2019 r., sygn. akt I GSK 101/16). Nie jest zatem dopuszczalna taka wykładnia art. 33 § 2 p.p.s.a., według której sąd administracyjny byłby zobowiązany do uwzględnienia wniosku organizacji społecznej z tego i tylko tego powodu, że jest ona formalnie organizacją społeczną, a charakter rozpoznawanej sprawy sądowoadministracyjnej jest zgodny z zakresem jej statutowej działalności (postanowienie składu siedmiu sędziów NSA z dnia 28 września 2009 r., II GZ 55/09, ONSAiWSA z 2010 r. nr 2, poz. 23). Z tych wszystkich względów, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 33 § 2 w zw. z art. 9 i art. 193 zd. 1 p.p.s.a., jak w sentencji.