II OZ 113/25

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 18 lutego 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażaleń K. P., R.P., D. K. i D.K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 listopada 2024 r. sygn. akt VII SPP/Wa 189/24 w przedmiocie odrzucenia sprzeciwu w sprawie ze skargi K. P. i D. K. na postanowienie Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 12 grudnia 2023 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia postanawia: 1. oddalić zażalenie D. K. 2. odrzucić zażalenia K. P., R. P. i D.K. UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 5 listopada 2024 r. sygn. akt VII SPP/Wa 189/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił sprzeciw D. K. od postanowienia starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 sierpnia 2024 r. sygn. akt VII SPP/Wa 189/24 odmawiające K.P. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu powyższego postanowienia Sąd wskazał, że stosownie do art. 259 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.) od zarządzeń i postanowień wydanych przez referendarza sądowego strona może wnieść do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego sprzeciw w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia zarządzenia lub postanowienia. Zatem sprzeciw przysługuje stronie, do której skierowane zostało zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego. Stwierdzić zatem należy, że osoba, do której nie zostało skierowane zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego, nie jest legitymowana do wniesienia sprzeciwu od zarządzenia czy postanowienia referendarza sądowego. W niniejszej sprawie postanowienie referendarza sądowego z dnia 29 sierpnia 2024 r. o odmowie przyznania prawa pomocy K.P. doręczone zostało jedynie K. P.. Z tego wynika, że legitymację do zaskarżenia tego postanowienia ma wyłącznie jego adresat wymieniony wyżej, tj. K. P., która skorzystała z tego prawa i jej sprzeciw będzie dalej procedowany. Tymczasem w niniejszej sprawie sprzeciw został wniesiony również przez D.K., która nie ma legitymacji do jego wniesienia. Zatem wniesiony przez D. K. sprzeciw jest niedopuszczalny i podlega odrzuceniu. Z tych względów na mocy art. 259 § 2 w zw. z art. 259 § 1 p.p.s.a. Sąd odrzucił sprzeciw. Zażaleniem K. P., R. P., D. K. i D. K. zaskarżyli powyższe postanowienie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 259 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej: p.p.s.a.) od zarządzeń i postanowień wydanych przez referendarza sądowego, strona albo adwokat, radca prawny, doradca podatkowy lub rzecznik patentowy mogą wnieść do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego sprzeciw w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia zarządzenia lub postanowienia. Jak przyjął NSA w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 30 listopada 2009 r., sygn. akt I GPS 1/09, na postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego, wydane na podstawie art. 259 § 2 p.p.s.a., o odrzuceniu sprzeciwu wniesionego od postanowienia referendarza sądowego w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy przysługuje zażalenie. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zasadnie w zaskarżonym postanowieniu Sąd pierwszej instancji uznał, że sprzeciw D. K. jest niedopuszczalny. Stroną postępowania o przyznanie prawa pomocy jest bowiem wyłącznie wnioskodawca i ani strona przeciwna, ani inni uczestnicy postępowania nie biorą w nim udziału, gdyż postępowanie to nie dotyczy ich interesu prawnego. W tych warunkach jeżeli sprzeciw od postanowienia o odmowie przyznania K. P. prawa pomocy wniosła D. K., to Sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił, że sprzeciw D.K. jest niedopuszczalny, a tym samym wymagane było jego odrzucenie. Z tych względów zażalenie wniesione przez D. K. na postanowienie o odrzuceniu jej sprzeciwu od postanowienia starszego referendarza sądowego z dnia 29 sierpnia 2024 r. sygn. akt VII SPP/Wa 189/24 odmawiające K. P. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, podlegało oddaleniu. Odnośnie zażalenia wniesionego przez D. K., K. P. i R.P. wskazać należy, że zgodnie z art. 197 § 2 p.p.s.a. do postępowania toczącego się na skutek zażalenia stosuje się odpowiednio przepisy o skardze kasacyjnej, z wyłączeniem art. 185 § 2. W art. 178 p.p.s.a. przewidziano zaś odrzucenie skargi kasacyjnej wniesionej po upływie terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalnej, jak również skargi kasacyjnej, której braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie. Niedopuszczalność może wynikać zarówno ze względów podmiotowych, jak i przedmiotowych. Przyczyny o charakterze podmiotowym zachodzą w szczególności wówczas, gdy zażalenie wniesione zostanie przez osobę nie będącą adresatem postanowienia, ponieważ jego skutki prawne dotyczą wyłącznie adresata takiego postanowienia. Z takim przypadkiem mamy do czynienia w niniejszej sprawie. K. P., R. P. i D. K. nie byli adresatami zaskarżonego postanowienia z 5 listopada 2024 r., sygn. akt VII SPP/Wa 189/24, w przedmiocie odrzucenia sprzeciwu, była nią wyłącznie D. K. Powyższe postanowienie zapadło w postępowaniu wpadkowym wywołanym sprzeciwem D.K. i dotyczyło wyłącznie uprawnień procesowych tej osoby. Dlatego też zażalenie K. P., R. P. i D. K. na postanowienie Sądu pierwszej instancji z dnia 5 listopada 2024 r. o odrzuceniu sprzeciwu D. K. podlegało odrzuceniu jako niedopuszczalne. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 sentencji a na podstawie art. 178 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. jak w pkt 2 sentencji postanowienia.