I OZ 64/22

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Maciej Dybowski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 23 marca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia K. B. i M. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] z dnia [...] września 2021 r., sygn. akt [...] o odrzuceniu skargi K. B. i M. B. na decyzję Wojewody Podkarpackiego z dnia [...] marca 2021 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania za przejęcie prawa własności nieruchomości postanawia uchylić zaskarżone postanowienie w całości i sprawę przekazać do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w [...] UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia [...] września 2021 r. [...] Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...] odrzucił skargę K. B. i M. B. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że A. W. (odrębną skargą) oraz K. B. i M. B. (wspólną skargą) zaskarżyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] decyzję Wojewody [...] z [...] marca 2021 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania za przejęcie prawa własności nieruchomości. Zarządzeniem z [...] czerwca 2021 r. [...] Przewodniczący Wydziału II WSA w [...] wezwał m. in. K. B. i M. B. do solidarnego nadesłania 2 egzemplarzy odpisów skargi, poświadczonych za zgodność z oryginałem lub własnoręcznie podpisanych przez skarżących. W wezwaniu tym zawarto pouczenie, że odpisem pisma mogą być też uwierzytelnione fotokopie lub uwierzytelnione wydruki poczty elektronicznej. Wezwano nadto do podania numeru PESEL każdego ze skarżących. Wezwania zawierały pouczenie, że ww. braki należy uzupełnić w terminie 7 dni od dnia doręczenia odpisu zarządzeń, pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwania przesłano na wskazany przez M. B. i K. B. adres i doręczono M. B. dnia [...] lipca 2021 r. i dnia [...] lipca 2021 r. K. B. - przy zastosowaniu wymogów zawartych w art. 73 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej ppsa) dotyczących instytucji doręczenia zastępczego. Termin do wykonania wezwań mijał dla M. B. z dniem [...] lipca 2021 r., zaś dla K. B. z dniem [...] lipca 2021 r. Dnia [...] lipca 2021 r. (data nadania pisma w placówce pocztowej operatora wyznaczonego) M. B. i K. B. nadesłali odręcznie napisane pismo zatytułowane "Odpis skargi". Podali w nim numery PESEL; ustosunkowali się do otrzymanej odpowiedzi na skargę i podtrzymali zarzuty oraz stanowisko prezentowane w sprawie [k. 29, 30 akt sądowych]. Sąd I instancji zauważył, że ww. odręczne pismo jest odmiennej treści od wniesionej dnia [...] kwietnia 2021 r. skargi (napisanej komputerowo [k. 7, 8 akt sądowych]). Do wszczęcia postępowania przed sądem administracyjnym niezbędne jest skuteczne wniesienie skargi, przez co rozumieć należy spełnienie przez nią określonych w ustawie warunków formalnych, bez których nadanie jej właściwego biegu nie jest możliwe. Stosownie do treści art. 47 § 1 ppsa do pisma wnoszonego do sądu administracyjnego - w tym wypadku skargi - należy dołączyć jego odpisy i odpisy załączników dla doręczenia ich stronom, przy czym odpisami mogą być także uwierzytelnione fotokopie bądź uwierzytelnione wydruki poczty elektronicznej. Jeżeli skarga nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jej uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem odrzucenia skargi (art. 49 § 1 i art. 58 § 1 pkt 3 ppsa). Odpis pisma może być sporządzony dowolną techniką, winien jednak oddawać pełną treść tego pisma i być poświadczony przez składającego pismo za zgodność z oryginałem (postanowienie NSA z 18.11.2004 r. FSK 1214/2004, cbois). Odpisem pisma może być dokument sporządzony w dowolnej technice zapewniającej trwałość i niezmienność zawartych w nim informacji, potwierdzony za zgodność z oryginałem przez upoważnioną osobę. Kopia lub fotokopia to wierne odwzorowanie w formie papierowej dokumentu oryginalnego, w szczególności pod względem treści i układu graficznego. Przesłane przez K. B. i M. B. odręcznie sporządzone pismo [datowane] [...] czerwca 2021 r. nie jest odpisem skargi z [...] kwietnia 2021 r., ani też jej kopią, czy fotokopią. Zawiera odmienną treść niż skarga, która zainicjowała postępowanie. Oznacza to, że skarżący mimo prawidłowego wezwania do usunięcia braków formalnych skargi i prawidłowego wskazania o uzupełnienie jakich braków się ich wzywa oraz pouczenia o konsekwencjach grożących w razie nie dokonania tych czynności nie wykonali wezwania Sądu i nie nadesłali żądanych odpisów skargi. Nienależyte wykonanie zarządzenia Sądu wywołuje takie same skutki jak nieuzupełnienie braków formalnych skargi. Dodatkowo, skarga K. B. i M. B. obarczona jest brakiem fiskalnym. Jednakże, z uwagi na fakt obarczenia skargi brakiem formalnym (brak odpisów skargi) i podlega ona odrzuceniu, Sąd odstąpił od wzywania skarżących do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. W przedmiotowej sprawie pozostała do rozpoznania skarga A. W., gdyż nie zawiera braków formalnych i fiskalnych (k. 1-3, 7, 16-17, 27, 28-31, 34-37 akt sądowych). Pismem z [...] października 2021 r. K. B. i M. B. wnieśli zażalenie na powyższe postanowienie wskazując na brak świadomości na czym polegać miałoby uzupełnienie braków formalnych skargi. Skarżący byli przekonani, że odręczne napisanie pisma pozostanie wystarczające (uzupełniając przy tym numery PESEL/braki numerów PESEL). Jednocześnie skarżący dopełnili czynności i wraz z zażaleniem przesłali odpisy skargi z [...] kwietnia 2021 r., opatrzony datą "[...]" i podpisami obojga skarżących (oryginał skargi k. 7 akt sądowych; odpis skargi k. 61 akt sądowych). W aktach sądowych luzem znajduje się 5 odpisów skargi z [...] kwietnia 2021 r., opatrzonych (jak na k. 61 akt sądowych) datą "[...]" i podpisami obojga skarżących i jeden odpis skargi z [...] kwietnia 2021 r., opatrzony podpisami obojga skarżących i prezentatą Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] z datą "[...]" (jak na k. 7 akt sądowych). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sąd I instancji odrzucił skargę z powodu nieuzupełnienia w wyznaczonym terminie jej braków formalnych, błędnie przyjmując, że dnia [...] lipca 2021 r. doręczono M. B. do jego rąk prawidłowe doręczono wezwanie do usunięcia braków formalnych skargi, odpowiedź na skargę, i formularz PPF, podobnie jak K. B. w drodze doręczenia zastępczego (k. 28, 31-31v akt sądowych). Ustalenie Sądu w tej materii okazało się być nietrafne. Zarządzeniem z [...] lipca 2021 r. [...] (dalej zarządzenie z [...] lipca 2021 r.) Zastępca Przewodniczącego Wydziału II WSA w [...], w związku z błędnym wpisaniem przez osobę rejestrującą skargę nazwiska skarżących K. i M. B., polecił przesłać ponownie wezwanie o braki skargi, odpowiedź na skargę i formularz PPF - a to wobec błędnego oznaczenia adresata pierwszego wezwania z [...] czerwca 2021 r. i pisma doręczającego odpowiedź na skargę jako K. "B." i M. "B." (k. 16-19 akt sądowych). Obie przesyłki zostały zwrócone przez Pocztę Polską, wobec niepodjęcia ich w terminie, bowiem na kopertach znajduje się - odpowiednio - nieprawidłowe nazwisko: K. "B." i M. "B." (k. 25, 26 akt sądowych). Wykonanie zarządzenia z [...] lipca 2021 r. było nieprawidłowe, a co za tym idzie nieskuteczne. Na k. 27 znajduje się adnotacja urzędnika sądowego B. O. z datą "[...]" o wykonaniu, lecz w aktach sądowych brak odpisu nowo wykonanych wezwań o usunięcie braków formalnych skargi do K. B. i M. B. i pism o doręczeniu odpowiedzi na skargę (k. 27-37, jak i w dalszej części prawidłowo ponumerowanych - k. 38-94 - akt sądowych akt sądowych). Na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki sądowej, bez daty wykonania, prawidłowo adresowanej do M. B., Sąd wskazał jako rodzaj przesyłki jedynie wezw.[anie] o brak; odp.[pis] odp.[powiedzi] na sk.[argę]. Przesyłkę podjął osobiście [...] lipca M. B. Tak samo oznaczona przesyłka, prawidłowo adresowana do K. B., mimo dwukrotnego awizowania, nie została podjęta przez adresatkę. (k. 28, 31-31v akt sądowych). W otwartej przez Naczelny Sąd Administracyjny kopercie przesłanej K. B., znajduje się pismo sądowe z [...] czerwca 2021 r.: wzywające do usunięcia braków skargi "a) przez solidarne nadesłanie 2 egzemplarzy odpisów skargi poświadczonych za zgodność z oryginałem lub własnoręcznie podpisanych przez wszystkich skarżących. Odpisem pisma mogą być też uwierzytelnione fotokopie lub ich uwierzytelnione wydruki poczty elektronicznej; b) podanie numeru PESEL każdego ze skarżących", z pouczeniem, że nieusunięci braków formalnych skargi w terminie spowoduje odrzucenie skargi art. 58 § 1 pkt 3 ppsa. Pismo to nadal opatrzone jest wadliwymi nazwiskami skarżących: K. "B." i M. "B.", przy czym tylko przy imieniu K. naniesiono czarnym długopisem: znak " " po literze "B", a przed literą "u" i skreślono literę "r"; po imieniu M. nie naniesiono żadnych znaków przy błędnym nazwisku "B.". Na piśmie sądowym z [...] czerwca 2021 r. o doręczeniu odpowiedzi na skargę, pozostały błędne nazwiska K. "B." i M. "B.", bez jakichkolwiek znaków. Do tych pism zszytych zszywką, załączono odpis odpowiedzi na skargę. W kopercie, jak na oznaczeniu pisma brak formularza PPF i informacji o jego przesłaniu (27, 28, 31-31v akt sądowych). Skoro wezwanie do usunięcia braków formalnych skargi z [...] kwietnia 2021 r. nie było prawidłowo skierowane do K. B. i M. B. na skutek wadliwego wykonania zarządzenia z [...] lipca 2021 r., a skarżący prawidłowo podali numery PESEL pismem omyłkowo oznaczonym datą "[...] czerwca 2021 r." nadanym w placówce Poczty Polskiej dnia [...] lipca 2021 r. (4 dnia po otrzymaniu przesyłki przez M. B.; k. 28-30 akt sądowych), to nie zachodziły przesłanki odrzucenia skargi z uwagi na nienadesłanie odpisów skargi. Skarżący nadesłali prawidłowe odpisy skargi z [...] kwietnia 2021 r., opatrując je swymi podpisami i datą w której złożyli te podpisy "[...]" (k. 60-62 akt sądowych). Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 ppsa orzekł jak w sentencji. Obecnie Wojewódzki Sąd Administracyjny dysponuje skargą, której braki formalne zostały prawidłowo uzupełnione. Na skutek wadliwego wezwania do ich usunięcia, bezprzedmiotowy staje się wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi przez nadesłanie 2 jej odpisów. Treść pisma z [...] października 2021 r. wskazuje, że prócz zażalenia na postanowienie z [...] września 2021 r. [...], jest w nim immanentnie zawarty wniosek ("Odpowiedź/Zażalenie/Wniosek... K. i M. B. dosyłają odpisy skarg w ilości potrzebnej i zarazem niezbędnej do dalszego rozpatrzenia sprawy przez Sąd..."- k. 60 akt sądowych) o przywrócenie terminu do usunięcia braku skargi i dokonanie czynności - nadesłanie 4 podpisanych przez oboje skarżących odpisów skargi z [...] kwietnia 2021 r. (k. 61 akt sądowych i odpisy złożone z tyłu akt sądowych; art. 87 § 4 ppsa; odpowiednio - A. Szpunar - glosa do uchwały Sądu Najwyższego z 11.9.1997 r. III CZP 39/97, PS 1998/6/100 i n., i przywołane przez Glosatora orzecznictwo, akceptowane przez S. Rudnickiego w: Komentarz do kc. Część ogólna, W. Pr. 2006 s. 261 uw. 2 in fine). Jest bowiem przyjęte w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Wojewódzkich Sądów Administracyjnych i Sądu Najwyższego, że strona w jednym piśmie procesowym może skutecznie złożyć kilka oświadczeń woli. W tej sytuacji procesowej wniosek o przywrócenie terminu stał się zbędny, wobec nieprawidłowego wezwania do usunięcia braków formalnych skargi. Skarżący winni rozważyć, czy ponownie nie wnieść o prawo pomocy w zakresie całkowitym bądź częściowym przez ustanowienie adwokata lub radcy prawnego (art. 246 § 1 pkt 1 lub 2 i § 3 ppsa), bowiem dotychczasowy przebieg postępowania wskazuje na ich procesową nieporadność i nieumiejętność redagowania pism przez siebie kierowanych do Sądu, mimo chęci współpracy z Sądem.