II OZ 666/23

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Tomasz Zbrojewski po rozpoznaniu w dniu 21 listopada 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Wspólnoty Mieszkaniowej [...] w R. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 29 września 2023 r., sygn. akt II SA/Gl 828/21 przywracające uczestnikowi postępowania O. [...] sp. z o.o. z siedzibą w P. termin do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 2 czerwca 2023 r., sygn. akt II SA/Gl 828/21 w sprawie ze skargi Wspólnoty Mieszkaniowej [...] w R. na decyzję Wojewody Śląskiego z dnia 5 maja 2021 r., nr IFXIV.7840.1.84.2020 w przedmiocie pozwolenia na budowę postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach postanowieniem z dnia 29 września 2023 r., sygn. akt II SA/Gl 828/21, przywrócił uczestnikowi postępowania O. [...] sp. z o.o. z siedzibą w P. termin do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 2 czerwca 2023 r., o wskazanej wyżej sygnaturze akt. Sąd podał, że postanowieniem z dnia 11 września 2023 r., sygn. akt II SA/Gl 828/21, odrzucono skargę kasacyjną uczestnika postępowania O. [...] sp. z o.o. w P. (Spółka), jako wniesioną z uchybieniem terminu. W uzasadnieniu wyjaśniono, że odpis wyroku wraz z uzasadnieniem oraz pouczeniem o terminie i sposobie wniesienia skargi kasacyjnej został doręczony ww. uczestnikowi w dniu 3 lipca 2023 r., a zatem termin do wniesienia skargi kasacyjnej upływał bezskutecznie w dniu 2 sierpnia 2023 r. Tymczasem skarga kasacyjna została wysłana do Naczelnego Sądu Administracyjnego i następnie przekazana przez ten Sąd w dniu 11 sierpnia 2023 r., a zatem po upływie terminu. Odpis tego orzeczenia został doręczony pełnomocnikowi ww. uczestnika postępowania w dniu 15 września 2023 r. Pismem z dnia 21 września 2023 r. uczestnik postępowania reprezentowany przez pełnomocnika w osobie radcy prawnego złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że skarga kasacyjna został umieszczona w kopercie, która została prawidłowo zaadresowana, a mianowicie jako adresata wskazano: Naczelny Sąd Administracyjny za pośrednictwem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. W konsekwencji zdaniem pełnomocnika Spółki uchybienie terminu nie wyniknęło z winy uczestnika, a z przyczyn obiektywnych związanych z błędnym doręczeniem przesyłki zawierającej skargę kasacyjną przez Pocztę Polską. Na dowód powyższego przedłożono wydruk wiadomość e-mail potwierdzającej złożenie reklamacji na błędne doręczenie ww. przesyłki pocztowej. Sąd uznał, że wniosek Spółki o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej zasługuje na uwzględnienie. Przedstawione okoliczności dostatecznie uprawdopodobniają, że do uchybienia terminu doszło bez winy uczestnika postępowania w rozumieniu art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634, zwana dalej: "p.p.s.a."). Sąd podkreślił, że rozpoznając wniosek o przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowoadministracyjnym należy mieć na uwadze prawo strony do rozpoznania sprawy przez sąd. Zdaniem Sądu uczestnik postępowania w sposób przekonywujący uwiarygodnił swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niego niezależna i istniała przez cały czas, aż do złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Zachowanie uczestnika nie było wynikiem jego zaniedbania za które ponosi winę, czy też wynikiem braku dołożenia należytej staranności w dokonywaniu czynności procesowej. Niewątpliwie w aktach sądowych znajduje się koperta zaadresowana do Naczelnego Sądu Administracyjnego za pośrednictwem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, ul. Wyszyńskiego 2, 44-100 Gliwice. Na kopercie widnieje zatem adres (oznaczenie ulicy, kodu pocztowego, miasta), na jaki zgodnie z wolą nadawcy należało doręczyć przesyłkę. Powyższe oznacza, że nie tylko sama analiza koperty umożliwia identyfikację adresu doręczenia, ale również ustawa Prawo pocztowe nakazuje brać pod uwagę jako miejsce doręczenia adres umieszczony przez nadawcę na kopercie. Z tego względu uchybienie terminu spowodowane przez błędne przesłanie skargi Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu nie miało miejsca z winy uczestnika, który na kopercie umieścił oznaczenie Sądu i adres doręczenia, lecz z winy poczty, która przy dołożeniu należytej staranności mogła i powinna doręczyć przesyłkę pod adres uwidoczniony na kopercie. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła Wspólnota Mieszkaniowa [...] w R. (Wspólnota), wnosząc o jego uchylenie oraz o zasądzenie od Spółki na jej rzecz zwrot kosztów postępowania zażaleniowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzuciła naruszenie: 1) art. 86 § 1 p.p.s.a., poprzez jego zastosowanie i przywrócenie Spółce terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, w sytuacji, gdy do uchybienia terminu do dokonania powyższej czynności doszło z winy tego uczestnika postępowania w rozumieniu art. 86 § 1 p.p.s.a., ponieważ wpisał on nieprawidłowy adres na kopercie, która zawierała skargę kasacyjną, przez co nie została ona doręczona we właściwym terminie przewidzianym do złożenia skargi kasacyjnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach; 2) art. 88 p.p.s.a., poprzez nie zastosowanie tego przepisu i nie odrzucenie wniosku Spółki o przywrócenie terminu jako spóźnionego oraz z mocy ustawy niedopuszczalnego; ponieważ zgodnie z art. 87 § 4 p.p.s.a. równocześnie z wnioskiem o przywrócenie terminu strona powinna dokonać czynności (złożenie skargi kasacyjnej), której nie dokonała w terminie. W rzeczywistości zaś skarga kasacyjna została złożona przed wnioskiem o przywróceniu terminu do jej złożenia, który to został złożony w odpowiedzi na postanowienie odrzucające tą skargę kasacyjną i tym samym był spóźniony; jednocześnie zgodnie z art. "194 § 1 7)" p.p.s.a., w sytuacji, gdy doszło do wydania postanowienia o odrzuceniu skargi kasacyjnej, uczestnikowi przysługiwał środek zaskarżenia w postaci zażalenia na to postanowienie, a wniosek o przywrócenie terminu był z mocy ustawy niedopuszczalny. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie. Zgodnie z art. 85 p.p.s.a., czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu (art. 86 § 1 p.p.s.a.). Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 1, § 2 i § 4 p.p.s.a.). Spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym (art. 88 zd. 1 p.p.s.a.). W pierwszej kolejności należy odnieść się do zarzutu zawartego w punkcie 2 środka zaskarżenia, albowiem merytoryczne rozpoznanie wniosku o przywrócenie terminu warunkowane jest uprzednim stwierdzeniem, że został on wniesiony w terminie przewidzianym w art. 87 § 1 p.p.s.a. oraz że jest on dopuszczalny. Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela zapatrywania wnoszącej zażalenie, że przedmiotowy wniosek jest niedopuszczalny, albowiem w sytuacji, gdy doszło do wydania postanowienia o odrzuceniu skargi kasacyjnej, uczestnikowi przysługiwał środek zaskarżenia w postaci zażalenia na to postanowienie. Przywrócenie terminu jest konkurencyjnym środkiem prawnym względem zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej, co oznacza, że niezależnie od odrzucenia skargi kasacyjnej, jeżeli tylko są spełnione przesłanki, możliwym jest przywrócenie terminu do dokonania czynności, z powodu niewykonania której w terminie doszło do odrzucenia skargi kasacyjnej. Wybór określonego środka zależy od strony wnoszącej dany środek i nie można czynić skutecznego zarzutu w tym względzie. Nie ma także racji Wspólnota, że wniosek o przywrócenie terminu jest spóźniony. O okoliczności uchybienia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej Spółka dowiedziała się z postanowienia Sądu Wojewódzkiego z dnia 11 września 2023 r. odrzucającego ten środek zaskarżenia, doręczonego w dniu 15 września 2023 r. Skoro wniosek o przywrócenie terminu został złożony w dniu 21 września 2023 r., to Spółka dochowała terminu określonego w art. 87 § 1 p.p.s.a. Wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu Spółka dokonała także czynności, której nie dokonała w terminie, tj. złożyła skargę kasacyjną (załącznik nr 3 wniosku). Całkowicie niezrozumiała jest argumentacja autora zażalenia, na poparcie zarzutu z art. 88 p.p.s.a., że w rzeczywistości skarga kasacyjna została złożona przed wnioskiem o przywróceniu terminu do jej złożenia, który to został złożony w odpowiedzi na postanowienie odrzucające tą skargę kasacyjną i tym samym był spóźniony. Składając pierwotnie skargę kasacyjną Spółka pozostawała w przekonaniu, że wnosi ją w terminie. Odnosząc się do zarzutu z punktu 1 środka zaskarżenia, Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko Sądu I instancji, który uznał, że w realiach przedmiotowej sprawy były przesłanki do przywrócenia Spółce uchybionego bez jej winy terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Nie można bowiem z całą mocą przyjąć, że Spółka dopuściła się niedbalstwa lub nienależytej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Zgodnie z art. 177 § 1 p.p.s.a., skargę kasacyjną wnosi się do sądu, który wydał zaskarżony wyrok lub postanowienie, w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem. Skargę kasacyjną kieruje się do Naczelnego Sądu Administracyjnego, lecz wnosi się ją za pośrednictwem wojewódzkiego sądu administracyjnego, który wydał zaskarżony wyrok lub postanowienie (zob. H. Knysiak-Sudyka [w:] Skarga i skarga kasacyjna w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Komentarz. Orzecznictwo, wyd. V, Warszawa 2021, art. 177). Na kopercie zaadresowanej przez Spółkę widniały dwa adresy, jeden Naczelnego Sądu Administracyjnego, drugi Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. Skarga kasacyjna została doręczona do Naczelnego Sądu Administracyjnego, który był wymieniony jako pierwszy na przesyłce. W niniejszej sprawie nie można natomiast pominąć, że celem Spółki było przesłanie skargi kasacyjnej do WSA w Gliwicach, o czym świadczy, nie tylko wskazanie "za pośrednictwem", lecz także pogrubiona czcionka opisująca tego adresata. Kryterium braku winy wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie terminu nie jest więc możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa w tym zakresie. Oczywiście na kopercie powinien widnieć jeden adresat, któremu należy doręczyć przesyłkę, jednakże biorąc pod uwagę ww. uwarunkowania, to nie można doszukać się po stronie Spółki niedbalstwa, czy nienależytej staranności przy prowadzeniu własnych spraw. W związku z tym uznać należy, że uchybienie terminowi spowodowane było przez błędne przekazanie skargi do NSA i nie miało miejsca z winy Spółki. Zasadnym było zatem przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.