II SA/Bd 960/23

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Owczarzak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Joanna Janiszewska-Ziołek Asesor WSA Mariusz Pawełczak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 19 grudnia 2023 r. sprawy ze skargi W. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2023 r. nr [...] w przedmiocie dodatku węglowego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza L. z dnia [...] kwietnia 2023 r. nr [...]. UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] kwietnia 2023 r., znak: [...] Burmistrz M. L., działając na podstawie art. 104 i 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.) oraz art. 2 ust. 16 ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (Dz. U. z 2022 r., poz. 1692 ze zm.), po ponownym rozpatrzeniu sprawy, orzekł o odmowie przyznania W. R. dodatku węglowego. W uzasadnieniu decyzji orzekający organ I instancji wskazał w szczególności, że W. R. złożyła wniosek o wydanie zaświadczenia o samodzielności lokalu do Starostwa Powiatowego w L. w dniu [...] grudnia 2022 r., to jest po terminie wskazanym w ustawie. Jednak, z uwagi na fakt, że SKO we [...] zwróciło uwagę, iż skarżąca podjęła kroki formalne w celu ustalenia odrębnego adresu zamieszkania, organ I instancji wystąpił do Starostwa Powiatowego w L. z zapytaniem, czy wszczęta procedura związana z wyodrębnieniem samodzielności lokalu zlokalizowanego na terenie nieruchomości położonej w L. została zakończona. W wyniku podjętych działań ustalono, że wniosek złożony przez W. R. został pozostawiony bez rozpatrzenia na podstawie art. 64 § 2 Kpa. Dodatek węglowy został wypłacony na wskazany adres zamieszkania gospodarstwu domowemu, które złożyło wniosek jako pierwsze tj. M. W. - informacja Nr [...] z dnia [...] września 2022 r. Podano także, że wnioskodawczyni nie przedstawiła dokumentów potwierdzających zakończenie procedury wyodrębnienia samodzielności lokalu, w którym zamieszkuje z powodu braku środków finansowych na ten cel. Stwierdzono zatem, że wnioskodawca nie spełnia warunków formalnych przyznania dodatku węglowego. Od powyższej decyzji, w ustawowym terminie, odwołanie wniosła W. R., zwracając się o przyznanie dodatku węglowego. Odwołująca dołączyła kopię swojego odwołania z dnia [...] stycznia 2023 r. złożonego od poprzednio wydanej w sprawie decyzji odmownej. Podała, że pomimo złożenia wniosku o ustalenie odrębnego adresu zamieszkania, chociaż była przekonana i jest, że taki adres posiada, procedura została przerwana, gdyż nie posiada środków finansowych na opłatę specjalisty z uprawnieniami budowlanymi w celu opracowania dokumentacji technicznej budynku. Zainteresowana podniosła, że oszczędności przeznaczone zostały na zakup opału tej zimy i nie stać jej na dodatkowe wydatki. Podała, że dom jest dwurodzinny i przedstawiła dane dotyczące budynku i swojej sytuacji osobistej. Stwierdziła również, że jest przekonana o odrębności mieszkań w swoim domu i w przyszłości, ponownie złoży wniosek o wyodrębnienie samodzielności lokalu, po zaoszczędzeniu środków finansowych na ten cel. Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] czerwca 2023 r., znak: [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Uzasadniając decyzję Kolegium wskazało, że w przedmiotowej sprawie pod jednym adresem zamieszkują dwa gospodarstwa domowe, stąd zgodnie z art. 2 ust. 3a ustawy o dodatku węglowym, jeden dodatek węglowy przysługuje dla wszystkich gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem. Z treści zaskarżonej decyzji i przedłożonych akt sprawy wynika, iż dodatek węglowy wypłacono gospodarstwu domowemu zamieszkującemu pod tym samym adresem, zgodnie z art. 2 ust. 3b ustawy o dodatku węglowym, które złożyło wniosek jako pierwsze. Fakt ten potwierdza Informacja nr [...] z dnia [...] września 2022 r. o przyznaniu i wypłacie na wskazany adres dodatku węgłowego. W ocenie Kolegium w sprawie nie mają zastosowania przepisy art. 2 ust. 3c i 3d ustawy o dodatku węglowym. Wprawdzie podjęto kroki zmierzające do ustalenia odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem, został bowiem złożony przez Skarżącą do Starosty [...] wniosek o wydanie zaświadczenia o samodzielności lokalu ale procedura nie została zakończona nadaniem odrębnego adresu miejsca zamieszkania wnioskodawczyni. Wniosek ten został pozostawiony bez rozpatrzenia w trybie art. 64 § 2 Kpa, z uwagi na brak spełnienia przez podanie wymagań ustalonych w przepisach prawa. Wobec pozostawienia powołanego wniosku bez rozpatrzenia, nie zachodziła w sprawie okoliczność braku możliwości zakończenia procedury nadania odrębnego adresu w określonym terminie, o której mowa w art. 2 ust. 3c ustawy o dodatku węglowym. Procedura ta bowiem nie jest aktualnie prowadzona i na dzień orzekania ustalono, że odrębny adres nie zostanie w jej trybie ustalony. W przedmiotowej sprawie, zdaniem organu odwoławczego, zaistniał brak przesłanki do przyznania dodatku węglowego w trybie określonym w art. 2 ust. 3d ustawy o dodatku węglowym, polegającej na niemożliwości ustalenia w zakreślonym terminie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem w odrębnych lokalach, natomiast przepis art. 2 ust. 3d ustawy o dodatku węglowym wyraźnie stanowi, że tryb przyznania dodatku węglowego w nim przewidziany, stosuje się cyt. "W przypadku, o którym mowa w ust. 3c, gospodarstwu domowemu, które zajmuje lokal, dla którego nie było możliwe ustalenie odrębnego adresu (...)". Uwzględniając więc nawet ustalenia faktyczne organu I instancji wskazujące, że pod podanym adresem prowadzone są dwa odrębne gospodarstwa domowe, to w ocenie Kolegium, zgodnie z art. 2 ust 3a ustawy, jeden dodatek węglowy przysługuje dla wszystkich gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem, bowiem jak wynika z art. 2 ust 3b ustawy - w przypadku, gdy wniosek o wypłatę dodatku węglowego złożono dla więcej niż jednego gospodarstwa domowego mających ten sam adres miejsca zamieszkania, to dodatek ten jest wypłacany wnioskodawcy, który złożył wniosek jako pierwszy. W skardze do Sądu W. R. wystąpiła z prośbą o ponowne rozpatrzenie sprawy i przyznanie dodatku węglowego. Wskazała, że zaistniały nowe okoliczności z uwagi na ponowne złożenie wniosku o wyodrębnienie samodzielności lokali mieszkalnych. Skarżąca oświadczyła, iż obecnie jest wyodrębniona samodzielność lokali w budynku mieszkalnym przy ulicy [...], z lokalem mieszkalnym Nr 1 i lokalem mieszkalnym Nr 2 oraz przedstawiła pismo Starosty [...] z dnia [...] czerwca 2023 r., znak: SA. 1610.[...].27.2023. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd, następuje tylko w przypadku stwierdzenia istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 1634, dalej jako: p.p.s.a.). Zakres kontroli Sądu wyznacza art. 134 p.p.s.a. stanowiący, że sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (§ 1). Zasady i tryb przyznawania dodatku węglowego, w tym zasady prowadzenia postępowania administracyjnego w sprawie dodatku węglowego regulują przepisy ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (w skrócie "u.d.w."). Zgodnie z art. 2 ust. 3a u.d.w., w przypadku, gdy pod jednym adresem miejsca zamieszkania zamieszkuje więcej, niż jedno gospodarstwo domowe, jeden dodatek węglowy przysługuje dla wszystkich gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem. Stosownie do art. 2 ust. 3b u.d.w., w przypadku gdy wniosek o wypłatę dodatku węglowego złożono dla więcej niż jednego gospodarstwa domowego mających ten sam adres miejsca zamieszkania, to dodatek ten jest wypłacany wnioskodawcy, który złożył wniosek jako pierwszy. Pozostałe wnioski pozostawia się bez rozpoznania. Przy czym przez gospodarstwo domowe w myśl art. 2 ust. 2 u.d.w. należy rozumieć osobę fizyczną samotnie zamieszkującą i gospodarującą (gospodarstwo domowe jednoosobowe) albo osobę fizyczną oraz osoby z nią spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie z nią zamieszkujące i gospodarujące (gospodarstwo domowe wieloosobowe). Wyjątki od zasady wynikającej z art. 2 ust. 3a i 3b przewidują obowiązujące od 3 listopada 2022 r. (na podstawie art. 26 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 27 października 2022 r. o zakupie preferencyjnym paliwa stałego dla gospodarstw domowych, Dz. U. z 2022 r. poz. 2236) przepisy art. 2 ust. 3c – 3e u.d.w. Przepisów art. 2 ust. 3a i 3b nie stosuje się do gospodarstwa domowego, którego źródłem ogrzewania jest oddzielne lub współdzielone źródło ciepła w przypadku, gdy pod jednym adresem miejsca zamieszkania zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe i w terminie do dnia 30 listopada 2022 r. nie jest możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem w odrębnych lokalach (art. 2 ust. 3c u.d.w.). W takiej sytuacji gospodarstwu domowemu, które zajmuje lokal, dla którego nie było możliwe ustalenie odrębnego adresu, wójt, burmistrz albo prezydent miasta przyznaje dodatek węglowy w drodze decyzji administracyjnej, jeżeli w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego organ ten ustalił zamieszkiwanie pod jednym adresem w odrębnych lokalach kilku gospodarstw domowych oraz wykorzystywanie przez te gospodarstwa oddzielnego lub współdzielonego źródła ogrzewania. Z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego sporządza się notatkę służbową (art. 2 ust. 3d u.d.w.). W przypadku gdy w lokalu, o którym mowa w ust. 3d, zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe, jeden dodatek węglowy przysługuje dla wszystkich gospodarstw domowych zamieszkujących w tym lokalu (art. 2 ust. 3e u.d.w.). Sąd w składzie orzekającym podziela pogląd prezentowany w orzecznictwie sądowym (np. wyrok WSA w Gliwicach z 31 maja 2023 r., sygn. akt II SA/Gl 474/23 oraz wyrok WSA w Bydgoszczy z 10 października 2023 r., sygn. II SA/Bd 466/23), wedle którego w odniesieniu do przesłanki braku możliwości ustalenia odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych, ustawodawca nie wprowadził wymogu, aby okoliczność braku możliwości ustalenia odrębnego adresu mogła być ustalona wyłącznie na skutek podjęcia formalnych kroków prowadzących do wydania zaświadczenia o samodzielności lokalu, złożenia wniosku o nadanie numeru porządkowego, bądź też, że wymagane jest potwierdzenie wskazanej okoliczności konkretnym dowodem. Wprowadzona regulacja nie wymaga bowiem wszczęcia procedury o wydzielenie odrębnego lokalu, czy złożenia wniosku o nadanie numeru porządkowego. Gdyby intencją ustawodawcy było uzależnienie przyznania dodatku od podjęcia przez wnioskodawcę określonych czynności zmierzających do wyodrębnienia lokalu, to znalazłoby to swój bezpośredni wyraz w treści u.d.w. Kolejne nowelizacje ustawy o dodatku węglowym wskazują, że ich ratio legis sprowadza się do objęcia wsparciem w formie tego świadczenia jak największej liczby gospodarstw domowych, poprzez odformalizowanie procedury, przy jednoczesnym zobowiązaniu organów administracji publicznej do dokładnego i wszechstronnego zbadania okoliczności faktycznych dotyczących osoby ubiegającej się o to świadczenie (por. wyrok WSA w Gliwicach z 5 maja 2023 r. sygn. akt II SA/Gl 210/23). W konsekwencji stwierdzić należy, że organ uzależnił przyznanie stronie dodatku węglowego od ujętego bardzo formalistycznie warunku, który nie wynika wprost z przepisów prawa i tym samym naruszył art. 2 ust. 3c i ust. 3d u.d.w. Nie bez znaczenia dla interpretacji art. 2 ust. 3c u.d.w. pozostaje też okoliczność, że przepisy art. 2 ust. 3c-3e obowiązują od 3 listopada 2022 r., a brak możliwości ustalenia odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem w odrębnych lokalach dotyczy maksymalnie terminu 30 listopada 2022 r. Uwzględniając konieczność przygotowania niezbędnej dokumentacji dla zainicjowania odpowiedniej procedury prowadzącej do ustalenia odrębnego adresu, poważne wątpliwości budzi obowiązek i realna możliwość dokonania powyższego w terminie do 30 listopada 2022 r. Sąd podziela stanowisko wyrażane w orzecznictwie, że spełnienie wskazanej przesłanki może nastąpić poprzez złożenie oświadczenia, że do 30 listopada 2022 r. nie było możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla lokalu zajmowanego przez gospodarstwo domowe strony, a następnie dokonanie oceny oświadczenia w kontekście zaistnienia warunków zastosowania art. 2 ust. 3d w zw. z art. 2 ust. 3c u.d.w. (por. wyroki WSA w Gliwicach w sprawach II SA/Gl 355/23 i II SAB/Gl 24/23). Brak możliwości ustalenia odrębnego adresu miejsca zamieszkania może wynikać z obiektywnych przyczyn niezależnych od strony. W szczególności brak złożenia wniosku o nadanie dodatkowego/nowego numeru porządkowego dla nieruchomości pozostaje bez wpływu na prawo do uzyskania dodatku węglowego. Fakt, że ustalanie numerów porządkowych oraz zakładanie i prowadzenie ewidencji miejscowości, ulic i adresów należy do zadań gminy sprawia, że organy z urzędu posiadają wiedzę, czy dla danej nieruchomości jest możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw. Tym samym nie ma potrzeby, aby strona składała wniosek o nadanie nowego numeru porządkowego, wystarczy oświadczenie strony, albo też zaświadczenie z urzędu (por. wyrok WSA w Łodzi w sprawie II SA/Łd 299/23). Powyższe uchybienie tj. błędna wykładnia przepisów art. ust. 3c i 3d u.d.w. miały wpływ na wynik sprawy, gdyż organy nie dokonały oceny stanu faktycznego sprawy pod kątem braku możliwości ustalenia odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych do dnia 30 listopada 2022 r. oraz nie dokonały oceny, czy zachodzi przesłanka zamieszkiwania pod jednym adresem w odrębnych lokalach (w znaczeniu funkcjonalnym) kilku gospodarstw domowych, dopuszczając się w ten sposób wynikającego z art. 7 i 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego koniecznego do załatwienia sprawy. Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 z późn. zm.) uchylił decyzje organów obu instancji. W ponownym postępowaniu organ winien podjąć rozstrzygnięcie stosownie do powyższego stanowiska Sądu.