I OZ 698/24

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Jolanta Rudnicka po rozpoznaniu w dniu 14 listopada 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia [...] S.A. z siedzibą w [...] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 sierpnia 2024 r., sygn. akt I SA/Wa 1557/24 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi [...] S.A. z siedzibą w [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 18 kwietnia 2024 r. znak: [...] w przedmiocie dodatkowej opłaty rocznej postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 22 sierpnia 2024 r., sygn. akt I SA/Wa 1557/24, odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi [...] S.A. z siedzibą w [...] ("skarżąca") na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 18 kwietnia 22024 r. znak: [...] w przedmiocie dodatkowej opłaty rocznej. W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji stwierdził, że skarżąca nie przedstawiła argumentów, które przemawiałyby za istnieniem okoliczności uzasadniających wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W złożonym wniosku jako okoliczność uzasadniającą jego uwzględnienie skarżąca powołała się jedynie ogólnie na niebezpieczeństwo spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, nie wskazując jakie to mogą być skutki. Tym samym, w ocenie Sądu I instancji, nie wykazała ona, że zostały spełnione przesłanki wymienione w art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm. – dalej: "p.p.s.a."), tj. istnienia realnego i bezpośredniego zagrożenia wyrządzenia szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Zdaniem Sądu I instancji podnoszone okoliczności przez skarżąca nie mogą być uznane jako zdarzenia, które powodują niepowetowaną szkodę lub trudne do odwrócenia skutki, a tym samym nie wypełniają przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. Poza podnoszonymi twierdzeniami skarżąca nie przedstawiła żadnych dokumentów dotyczących wskazywanej sytuacji majątkowej. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła skarżąca [...] S.A. z siedzibą w [...], wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, a także zasądzenie kosztów postepowania sądowego. Zaskarżonemu postanowieniu skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, tj.: 61 § 3 p.p.s.a. poprzez jego błędną wykładnię oraz: a) nieuwzględnienie wniosku skarżącej i niewstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, podczas gdy, skarżąca wykazała, że brak wstrzymania wykonania decyzji może spowodować niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody poprzez konieczność poniesienia znaczących wydatków w kwocie o wysokości [...] zł; b) pominięcie faktu, że przed Sądem Rejonowym dla Warszawy-Mokotowa w Warszawie toczy się postępowanie o ustalenie nieważności umowy zmiany celu użytkowania wieczystego części nieruchomości, stanowiącej działkę ewidencyjną [...] z obrębu [...], zawartej pomiędzy [...] S.A. z siedzibą w [...] a Miastem [...]; c) bezzasadne stwierdzenie, że skarżąca lakonicznie uzasadniła wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji, podczas gdy wniosek ten, jak i jego uzasadnienie zostały skonstruowane w sposób prawidłowy. W uzasadnieniu zażalenia skarżąca podniosła, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie odniósł się w żaden sposób do postępowania o ustalenie nieważności umowy, które w rzeczywistości stanowi podstawę ustalenia opłaty dodatkowej i całkowicie pominął fakt, że przed Sądem Rejonowym dla Warszawy-Mokotowa w Warszawie Wydział Cywilnym, sygn. akt [...] toczy się postępowanie w sprawie ustalenia nieważności umowy zmiany celu użytkowania wieczystego części nieruchomości, stanowiącej działkę ewidencyjną [...] z obrębu [...], zawartej pomiędzy [...] S.A. z siedzibą w [...] a Miastem [...]. Dalej skarżąca wskazała, że zgodnie z zaskarżoną decyzją musi zapłacić opłatę dodatkową w wysokości [...] zł. Biorąc pod uwagę fakt, że ta kwota jest znacznej wysokości oraz toczy się postępowanie o ustalenie nieważności umowy zasadnym jest wstrzymanie wykonalności zaskarżonej decyzji z powodu niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej dla skarżącej szkody. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Odmowa wstrzymania wykonania aktu lub czynności przez organ nie pozbawia skarżącego złożenia wniosku do sądu. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy. Z przepisu tego wynika zatem jednoznacznie, że katalog przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zamknięty. Sąd uprawniony jest do uwzględnienia wniosku, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Warunkiem udzielenia ochrony tymczasowej jest uprawdopodobnienie przez stronę wystąpienia przesłanek, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Stwierdzić przy tym należy, że za wyrządzenie znacznej szkody należy rozumieć taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia ani nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Trudnymi do odwrócenia skutkami są zaś takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków. Zauważyć należy, że w sprawach, w których rozstrzygane są kwestie wstrzymania wykonania decyzji ciężar dowodzenia okoliczności wskazanych w art. 61 § 3 p.p.s.a. zdecydowanie przesuwa się na stronę wnioskującą, gdyż tylko ona posiada w tym zakresie stosowną wiedzę. Na wnioskodawcy ciąży obowiązek uprawdopodobnienia, że jego wniosek zasługuje na uwzględnienie. Dlatego też aby wniosek mógł być rozpatrzony pozytywnie strona musi go poprzeć stosownymi twierdzeniami i dokumentami na okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji. Konieczne jest zatem wykazanie we wniosku szczegółowych przyczyn uzasadniających możliwość wystąpienia sytuacji, która spowoduje zajście choćby jednej z przesłanek wymienionych w art. 61 § 3 p.p.s.a. Argumentacja wniosku o wstrzymanie wykonania aktu musi w sposób przekonujący przedstawiać konkretne relacje między brakiem wstrzymania zaskarżonej decyzji a wystąpieniem zagrożeń z art. 61 § 3 p.p.s.a. Samo oparcie się na ogólnikowych stwierdzeniach jest niewystarczające, bowiem instytucja wstrzymania wykonania aktu ma charakter wyjątkowy, a możliwość jej pozytywnego zastosowania zależy od okoliczności danej sprawy, w kontekście przesłanek wynikających z art. 61 § 3 p.p.s.s. Niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków musi mieć bezpośredni i realny związek z konkretną sprawą, a nie charakter abstrakcyjny. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji oceniając wniosek skarżącej w świetle przywołanych przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. prawidłowo uznał, że nie zasługuje on na uwzględnienie, bowiem zawarta w nim argumentacja nie dawała podstaw do zastosowania w stosunku do strony instytucji ochrony tymczasowej. Skarżąca zasadność złożonego wniosku upatruje w dwóch okolicznościach, tj. (1) konieczności poniesienia wydatków w wysokości [...] zł wynikających z zaskarżonej decyzji oraz (2) toczącym się postępowaniu przed Sądem Rejonowym dla Warszawy-Mokotowa w Warszawie Wydział Cywilny, sygn. akt [...] w sprawie ustalenia nieważności umowy zmiany celu użytkowania wieczystego części nieruchomości, stanowiącej działkę ewidencyjną [...] z obrębu [...], zawartej pomiędzy [...] S.A. z siedzibą w [...] a Miastem [...]. Przedstawiając taką argumentacje, skarżącą nie przedłożyła jakichkolwiek dokumentów na poparcie powyższych twierdzeń. Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że samo twierdzenie, że skarżąca jest zobowiązania ponieść wydatek w kwocie [...] zł nie pozwala na stwierdzenie, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znaczonej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, bez jednoczesnego przedstawienia pełnej sytuacji materialnej skarżącej spółki. W takiej sytuacji skarżąca powinna wykazać, że kwota ta ma realny wypływ na jej sytuację, gdyż nie każdy wydatek, nawet znaczny, będzie rodził niebezpieczeństwo wyrządzenia znaczonej szkody. Sama w sobie wysokość ciążącego na danym podmiocie zobowiązania nie może stanowić wystarczającej przesłanki do udzielenia ochrony tymczasowej, nie ulega bowiem wątpliwości, że skutki możliwości zapłaty danej kwoty zależą nie tylko od jej wysokości, ale również od sytuacji materialnej skarżącej. Ustawodawca nie przewidział, że wysokość należności automatycznie skutkuje udzieleniem ochrony tymczasowej, stąd i przy dużych kwotach konieczne jest wykazanie zaistnienia przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. Dla dokonania miarodajnej oceny twierdzeń wniosku o możliwej wyrządzenia skarżącej znacznej szkody, konieczne było przedstawienie Sądowi I instancji informacji i dokumentów, które w sposób wiarygodny potwierdzałyby niebezpieczeństwo wystąpienia – wskutek wykonania decyzji – takich skutków. Znaczna szkoda, która grozi wnioskodawcy, musi mieć charakter realny i wymierny oraz winna mieć ona znaczny wpływ na sytuację majątkową wnioskodawcy. W sprawie trudno taki wpływ dostrzec, skoro spółka nie przedstawiła żadnych dowodów na poparcie swojej tezy. Trzeba mieć bowiem na uwadze, że stwierdzenie, że dana kwota jest znaczna, w oderwaniu od realiów finansowych spółki, nie jest obiektywne, bowiem przy wielomilionowych obrotach spółki może się okazać, że kwota ta w istocie nie będzie znacznym obciążeniem i nie wpłynie w jakikolwiek sposób na sytuację skarżącej. Podstawy wstrzymania wykonania aktu nie może również stanowić to, że prawdopodobnie przed sądem powszechnym toczy się postępowanie w sprawie ustalenia nieważności umowy zmiany celu użytkowania wieczystego części nieruchomości, stanowiącej działkę ewidencyjna [...] z obrębu [...], zawartej pomiędzy [...] S.A. z siedzibą w [...] a Miastem [...], gdyż skarżąca poza przytoczeniem powyższej okoliczności, w żaden sposób nie wskazała jak to wpływa na spełnienie przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. Zauważyć należy, że sąd administracyjny nie jest uprawniony do poszukiwania za stronę argumentów przemawiających za zastosowaniem instytucji wstrzymania wykonania aktu, nawet jeśli argumenty są oczywiste. To wyłącznie na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania takiego związku. Skoro skarżąca tego nie uczyniła, to trudno oczekiwać aby Sąd I instancji się do tego odniósł. Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że sam fakt kwestionowania zaskarżonego aktu, czy innych aktów i czynności mających ewentualny wpływ na wynik sprawy, nie ma zasadniczo znaczenia dla wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu, albowiem sąd rozpoznając wniosek o wstrzymanie wykonanie zaskarżonego aktu ocenia go przez pryzmat przesłanek wynikających z art. 61 § 3 p.p.s.a. Nie ocenia zatem czy zaskarżona decyzja jest wadliwa i należy ją wyeliminować z obrotu prawnego, a także jaki wpływ będzie miało wyeliminowanie z obrotu prawnego innych aktów lub czynności, lecz czy wykonanie tej zaskarżonej decyzji przed prawomocnym zakończeniem postępowania sądowoadministracyjnego może spowodować znaczną szkodę lub doprowadzić do powstania trudnych do odwrócenia skutków w przypadku, w którym decyzja zostanie wyeliminowana z obrotu prawnego. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 i art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.