II GW 59/24

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Marcin Kamiński Sędzia NSA Małgorzata Korycińska Sędzia del. WSA Marek Krawczak (spr.) po rozpoznaniu w dniu 19 listopada 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej wniosku Wójta Gminy Lisków z dnia 20 maja 2024 r. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Wójtem Gminy Lisków a Prezydentem Miasta Wrocławia w sprawie potwierdzenia prawa do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych wskazać Prezydenta Miasta Wrocławia jako organ właściwy do załatwienia sprawy. UZASADNIENIE Wnioskiem z 20 maja 2024 r. Wójt Gminy Lisków zwrócił się do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy nim a Prezydentem Miasta Wrocław przez wskazanie tego ostatniego jako organu właściwego do rozpoznania wniosku w sprawie wydania decyzji potwierdzającej prawo M. O. do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Wnioskodawca uzasadniał wniosek tym, że Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej we Wrocławiu zawiadomieniem otrzymanym dnia 22 kwietnia 2024 r. przekazał wniosek Uniwersyteckiego Szpitala Klinicznego im. Jana Mikulicza-Radeckiego we Wrocławiu ul. Borowska 213 dotyczący M. O. o potwierdzenie prawa do świadczeń zdrowotnych finansowanych ze środków publicznych Gminnemu Ośrodkowi Pomocy Społecznej w Liskowie jako organowi właściwemu. Zdaniem Wnioskodawcy, po przeprowadzeniu ustaleń, wynikało z materiału dowodowego, że uprawniony od kilku lat nie zamieszkuje na terenie gminy Lisków. Ostatnim jego miejscem zamieszkania jest miasto Wrocław, w którym przebywa od kilku lat. Strona przeciwna odpowiedzią na wniosek z 20 maja 2024 r. wskazała, iż wyniku czynności przeprowadzonych przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej we Wrocławiu ustalono, że ostatni adres zameldowania na pobyt stały uprawniony posiadał pod adresem [...], 62-850 Lisków. Strona przeciwna podkreśliła, że fakt meldunku na pobyt stały stanowi dowód potwierdzający, że dana osoba przebywa lub przebywała w danej miejscowości z zamiarem stałego pobytu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 15 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej: "ppsa") w związku z art. 4 ppsa, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje spory o właściwość powstałe pomiędzy organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Przez spór o właściwość, o którym mowa w powyższych przepisach, należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też każdy z nich uważa się za niewłaściwy do jej załatwienia (spór negatywny). Spór zainicjowany wnioskiem złożonym w tej sprawie ma charakter negatywnego sporu o właściwość. Zgodnie z art. 54 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 146; dalej: "ustawa o świadczeniach") sprawa o potwierdzenie prawa do świadczeń opieki zdrowotnej świadczeniobiorcy, o którym mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy, należy do zakresu kompetencji organu wykonawczego gminy właściwej ze względu na miejsce zamieszkania świadczeniobiorcy. Stosownie do poglądu przyjmowanego w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, art. 54 ust. 1 ustawy o świadczeniach wprowadza regulację szczególną względem art. 21 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 572; dalej: kpa), co skutkuje modyfikacją treściową zakresu zastosowania tego ostatniego przepisu (por. np. postanowienia NSA z 26 kwietnia 2018 r., sygn. akt II GW 6/18; z 25 stycznia 2019 r., sygn. akt II GW 40/18; z 27 lipca 2020 r., sygn. akt II GW 13/20; z 10 listopada 2021 r., sygn. akt II GW 86/21; z 21 czerwca 2022 r., sygn. akt II GW 8/22). Znaczenie pojęcia miejsca zamieszkania podlega rekonstrukcji zasadniczo na podstawie art. 25 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny, co pozwala na przyjęcie, że miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu, a więc wykazuje z danym miejscem nie tylko związek zewnętrzny (fakt przebywania), lecz także wewnętrzny (zamiar stałego pobytu). Wyrażenie zamiaru stałego pobytu nie wymaga złożenia oświadczenia woli (nie jest czynnością prawną). Wystarczy więc, że zamiar taki wynika z zachowania danej osoby polegającego na skoncentrowaniu swojej aktywności życiowej w określonej miejscowości. Tak rozumiane zamieszkanie nie sprowadza się zatem do zameldowania, choć w praktyce fakt meldunku na pobyt stały w istocie stanowi dowód potwierdzający, że dana osoba przebywa w danej miejscowości z zamiarem stałego pobytu (por. postanowienie NSA z 25 kwietnia 2024 r., sygn. akt II GW 14/24). Jeżeli nie można ustalić aktualnego w momencie wszczęcia postępowania w sprawie z art. 54 ust. 1 ustawy o świadczeniach miejsca zamieszkania świadczeniobiorcy, konieczne jest ustalenie ostatniego miejsca zamieszkania tego podmiotu (por. np. postanowienia NSA z 15 września 2022 r., sygn. akt II GW 35/22; z 28 lutego 2023 r., sygn. akt II GW 68/22). Jak już wyżej wskazano miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu, a więc wykazuje z danym miejscem nie tylko związek zewnętrzny (fakt przebywania), lecz także wewnętrzny (zamiar stałego pobytu). Wyrażenie zamiaru stałego pobytu nie wymaga złożenia oświadczenia woli (nie jest czynnością prawną). Wystarczy więc, że zamiar taki wynika z zachowania danej osoby polegającego na skoncentrowaniu swojej aktywności życiowej w określonej miejscowości. Z pisma MOPS we Wrocławiu nie wynika na jakiej podstawie ustalono fakt, że M. O. nie posiada aktualnego zamieszkania na terenie Wrocławia. Skoro do udzielenia pomocy zainteresowanemu doszło na terenie Miasta Wrocławia, to w okolicznościach tej sprawy należało stwierdzić, iż zainteresowany uznał to miasto za centrum swoich czynności życiowych, o czym świadczy również złożenie wniosku przez uprawnionego o przyznanie pomocy finansowej na zakup żywności i odzieży do organu pomocy społecznej w tym mieście, w roku poprzedzającym pobyt zainteresowanego w szpitalu (zob. postanowienie NSA z dnia 1 września 2023 r., sygn. akt I OW 155/23). Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że w sprawie, której dotyczy spór, organem właściwym do potwierdzenia prawa świadczeniobiorcy do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych jest Prezydent Miasta Wrocławia jako organ gminy właściwej ze względu na ostatnie miejsce zamieszkania świadczeniobiorcy. W tym stanie rzeczy, działając na podstawie art. 4 w zw. z art. 15 § 2 ppsa, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.