I FZ 278/23

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Bartosz Wojciechowski, , , po rozpoznaniu w dniu 18 grudnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia H. S.C. A. H., S. H. w C. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 27 lipca 2023 r. sygn. akt I SA/Po 919/22 odrzucające zażalenie na postanowienie odrzucające skargę w sprawie ze skargi H. S.C. A. H., S. H. w C. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z dnia 19 października 2022 r. nr 3001-IOV-21.4103.13.2022 w przedmiocie podatku od towarów i usług za okres od stycznia do grudnia 2014 r. postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Zaskarżonym postanowieniem z 27 lipca 2023 r., sygn. akt I SA/Po 919/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odrzucił zażalenie "H." S.C. A. H., S. H. w C. (dalej: spółka) na postanowienie odrzucające skargę spółki na Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z dnia 19 października 2022 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za okres od stycznia do grudnia 2014 r. Sąd wskazał, że postanowieniem z dnia 10 maja 2023 r. WSA w Poznaniu odrzucił skargę spółki na ww. decyzję. Pismem z dnia 2 czerwca 2023 r. pełnomocnik skarżących wniósł zażalenie na powyższe postanowienie. Zarządzeniem z dnia 16 czerwca 2023 r. Przewodniczący Wydziału wezwał pełnomocnika skarżących do usunięcia braków formalnych zażalenia w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem jego odrzucenia, poprzez nadesłanie pełnomocnictwa do reprezentowania strony przed NSA. Wezwanie zostało skutecznie doręczone dnia 3 lipca 2023 r. (k. 233 akt sądowych). Pismem z dnia 7 lipca 2023 r. pełnomocnik skarżących za pośrednictwem e-PUAP przedłożył dwa dokumenty zatytułowane "szczególne pełnomocnictwo administracyjne". Dokumenty pełnomocnictw stanowiły załączniki w formie elektronicznej, ale nie zawierały podpisu elektronicznego osoby wnoszącej pismo. Sąd odrzucił zażalenie na podstawie art. 178 w zw. z art. 197 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 259 ze zm., dalej: P.p.s.a.). Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, spółka zaskarżyła postanowienie sądu I instancji w całości. Zdaniem spółki, w sprawie doszło do naruszenia art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. w zw. z art. 46 § 3 P.p.s.a. i art. 49 § 1 P.p.s.a. przez bezzasadne odrzucenie złożonych dokumentów, pomimo opatrzenia korespondencji prawidłowym podpisem elektronicznym i wysyłki z prawidłowej platformy e-PUAP oraz skrzynki, której osoba jej właściciela jest oczywista i w sposób bezsprzeczny znana sądowi. Stawiając powyższe zarzuty, na podstawie art. 194 § 3 P.p.s.a. wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia. W uzasadnieniu zażalenia wskazano, że nieprawdziwe jest stwierdzenie o braku podpisu elektronicznego osoby przesyłającej. Wraz z zażaleniem przesłano potwierdzenie ze skrzynki e-PUAP pełnomocnika, że korespondencja do WSA z 7 lipca 2023 r. została prawidłowo opatrzona podpisem elektronicznym. Zdaniem pełnomocnika ów podpis został złożony niejako dodatkowo, gdyż przesłane pełnomocnictwa nie stanowiły osobnego pliku korespondencji, a wysłane zostały jako odpowiedz na pismo WSA wzywające do usunięcia braków, więc nawet poświadczenie autentyczności osoby wysyłającej było zbędne, gdyż pełnomocnik występował w nim również jako niekwestionowany odbiorca korespondencji z WSA. Dalej argumentował pełnomocnik, że naturalnie można wymagać, aby każda ze stron korespondencji była opatrzona podpisem elektronicznym, lecz jest to nadmierny formalizm i nawet sądy w taki sposób nie postępują, bowiem trudno sobie wyobrazić wywiązanie się z konieczności opatrzenia podpisem korespondencji składającej się z tysięcy różnych dokumentów, a jest to realne. Odrzucenie argumentów pełnomocnika będzie zatem przyznaniem o wyższości wyimaginowanych wymogów formalnych nad prawem obywatela do obrony, a właściwie do pozbawienia go tego prawa W ocenie pełnomocnika, zgodnie z wezwaniem do usunięcia braków, wywiązał się on prawidłowo z nałożonego obowiązku, a jeżeli rzeczywiście do oceny materiałów zgromadzonych w sprawie działań mafii paliwowej i ustaleniu braków dowodów na udział w niej wspólników H. s.c. są potrzebne dodatkowe "znaczki" na pełnomocnictwach, to zostały one załączone. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie jako niezasadne podlega oddaleniu. Lektura zażalenia wskazuje, że jego autor twierdzi, że samo podpisanie pisma przewodniego do nadesłanego pełnomocnictwa było wystarczające (a nawet nadmiarowe, albowiem "przesłane pełnomocnictwa nie stanowiły osobnego pliku korespondencji, a wysłane zostały jako odpowiedz na pismo WSA wzywające do usunięcia braków, więc nawet poświadczenie autentyczności osoby wysyłającej było zbędne, gdyż pełnomocnik występował w nim również jako niekwestionowany odbiorca korespondencji z WSA"). Ze stanowiskiem takim nie sposób się zgodzić. W myśl art. 194 § 3 P.p.s.a., zażalenie powinno czynić zadość wymaganiom przepisanym dla pisma w postępowaniu sądowym oraz zawierać wskazanie zaskarżonego postanowienia i wniosek o jego zmianę lub uchylenie, jak również zwięzłe uzasadnienie zażalenia. Zgodnie z art. 178 P.p.s.a. sąd odrzuca na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną, której braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie. Na mocy art. 197 § 2 P.p.s.a. do postępowania toczącego się na skutek zażalenia stosuje się odpowiednio przepisy o skardze kasacyjnej. Z powołanych przepisów wynika, że nieusunięcie braków formalnych zażalenia w wyznaczonym terminie obliguje sąd do odrzucenia zażalenia na podstawie art. 178 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a. Przepis art. 178 P.p.s.a. z mocy art. 197 § 2 P.p.s.a. ma odpowiednio zastosowanie do postępowania toczącego się na skutek zażalenia i upoważnia sąd administracyjny do odrzucenia zażalenia, jeżeli strona nie uzupełni w terminie jego braków formalnych. Zażalenie powinno czynić zadość wymaganiom przepisanym dla pisma w postępowaniu sądowym. Zgodnie zaś z art. 46 § 1 pkt 4 P.p.s.a. każde pismo strony powinno zawierać podpis strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika. Jeżeli pismo nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej (art. 49 § 1 P.p.s.a.). Z kolei zgodnie z art. 46 § 2a i 2b P.p.s.a., w przypadku gdy pismo strony jest wnoszone w formie dokumentu elektronicznego, powinno zawierać adres elektroniczny oraz zostać podpisane przez stronę albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym. Zasady podpisywania przewidziane w § 2a dotyczą także załączników wnoszonych w formie dokumentu elektronicznego. Słusznie zauważył sąd I instancji, że przedłożony przez pełnomocnika spółki dokument w formie dokumentu elektronicznego - jako załącznik - nie zawierał podpisu elektronicznego (vide k. 238, tom II akt sądowych – "brak podpisu elektronicznego"). Zatem, pomimo stosownego pouczenia o skutkach niezastosowania się do wezwania, które zostało prawidłowo doręczone, pełnomocnik nie wykonał w sposób prawidłowy nałożonego nań obowiązku. Tymczasem przepis art. 46 § 2b P.p.s.a. stanowi o obowiązku podpisania wszystkich załączników na zasadach art. 46 § 2a tej ustawy. Jak już wyżej wspomniano, gdy pismo strony jest wnoszone w formie dokumentu elektronicznego, powinno zostać podpisane podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym. Zasady podpisywania pism wnoszonych w formie dokumentu elektronicznego dotyczą również załączników przesyłanych w takiej formie (art. 46 § 2a i 2b P.p.s.a.). Podpisanie wymaganym podpisem dokumentu elektronicznego wnoszonego przez platformę e-PUAP, wewnątrz którego przekazywane są inne dokumenty, np. załączniki, skutkuje podpisaniem jedynie tekstu tego pisma, nie zaś całego dokumentu elektronicznego wraz z załączonymi do niego plikami. Ze względu na kategoryczne brzmienie art. 46 § 2a i 2b P.p.s.a. nie można więc przyjmować, że samo opatrzenie pisma przewodniego zaufanym podpisem elektronicznym skutkuje podpisaniem całego dokumentu elektronicznego, którym w rozpoznawanej sprawie jest pełnomocnictwo, będące załącznikiem dokumentu (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 marca 2021 r., sygn. akt I OZ 80/21). Słusznie w tym względzie WSA powołał uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 grudnia 2021 r., sygn. akt I FPS 2/21. Rozstrzygając kwestię konieczności opatrzenia załączników do pisma ogólnego odrębnym podpisem (niezależnie od podpisu złożonego na piśmie ogólnym), Naczelny Sąd Administracyjny w składzie poszerzonym przesądził, że zgodnie z art. 57 § 1 w zw. z art. 46 § 1 pkt 4 oraz art. 12b § 1 i art. 46 § 2a i 2b P.p.s.a., skargę stanowiącą załącznik do formularza pisma ogólnego, podpisanego podpisem zaufanym, przesłanego przez platformę e-PUAP, należy uznać za podpisaną jedynie wówczas, gdy została ona odrębnie podpisana podpisem kwalifikowanym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym. Jednocześnie w uchwale podkreślono, że brak technicznej możliwości podpisania załącznika z poziomu e-PUAP nie wyklucza możliwości podpisania takiego dokumentu w innym miejscu, a następnie dołączenia do korespondencji. Nie ma przeszkód technicznych, aby strona podpisała załącznik w formie podpisu zaufanego, podpisu kwalifikowanego lub podpisu osobistego. Dołączone do zażalenia raporty z weryfikacji podpisu (k. 261, 264) nie dotyczą podpisania załącznika zawierającego pełnomocnictwo. Uznając w rezultacie, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji. Bartosz Wojciechowski (spr.) sędzia NSA