II GZ 631/24

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Mirosław Trzecki po rozpoznaniu w dniu 28 stycznia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia Głównego Inspektora Farmaceutycznego na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 lipca 2024 r. sygn. akt V SA/Wa 1456/24 w zakresie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi A. Sp. z o.o. w W. na decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego z dnia 22 marca 2024 r. nr POD.503.213.2020.KWO.KSI.7 w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 30 lipca 2024 r., sygn. akt V SA/Wa 1456/24, wstrzymał wykonanie zaskarżonej przez A. Sp. z o.o. w W. decyzji Głównego Inspektora Farmaceutycznego z dnia 22 marca 2024 r. w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej (w W. ul. P. [...] lok. [...]; dalej: Apteka). We wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji spółka podniosła, że wykonanie zaskarżonej decyzji spowoduje odcięcie części ze źródeł jej przychodów jednocześnie nie zmniejszając kosztów stałych prowadzenia działalności gospodarczej. Skarżąca zadeklarowała, że miesięczny koszt utrzymania Apteki wynosi około 60.000 zł. Konieczność comiesięcznego ponoszenia wydatków w takim rozmiarze aż do momentu rozpatrzenia skargi przez Sąd może sprawić, że skarżąca utraci płynność finansową, co może zagrozić także pozostałym aptekom prowadzonym przez spółkę. Dalej podniesiono, że aktualnie znajdujący się w Aptece asortyment wart jest ponad 439.477,66 zł, na który składają się m.in. produkty lecznicze refundowane i leki zagrożone dostępnością. Czas potrzebny na rozpoznanie skargi przez Sąd może sprawić, że w przypadku większości produktów upłynie termin ważności, przez co w razie ponownego uruchomienia Apteki nie będą one nadawały się do sprzedaży. Ponadto spółka podniosła, że zaprzestanie prowadzenia apteki na czas wynikający z wykonania zaskarżonej decyzji wywoła trudne do odwrócenia skutki związane z odpływem konsumentów, utratą dotychczasowych kontrahentów współpracujących ze spółką, a także koniecznością rozwiązania umów o pracę jak i umów cywilnoprawnych zawartych z personelem apteki. Wypowiedzenie powyższych umów wraz z jednoczesnym zamknięciem Apteki spowoduje m.in. konieczność poniesienia kosztów wynagrodzenia w czasie trwania okresu wypowiedzenia, kosztów odpraw, które łącznie po stronie Spółki wyniosą 62.855,67 zł co odpowiada wysokości poniesionych kosztów w tym zakresie w I kwartale 2024 r. Skarżąca zauważyła również, że natychmiastowe zaprzestaje działania podmiotu pozbawi pacjentów (dot. około tysiąca) możliwości realizacji recept elektronicznych, złożonych już w aptece. Nie istnieje bowiem możliwość przeniesienia ich do innego podmiotu. Wniosek o wstrzymanie zaskarżonej decyzji zawarty w skardze został uzupełniony kolejnymi pismami strony skarżącej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uzasadniając wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, stwierdził m.in., że charakter sprawy przemawia za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji, bowiem jej wykonanie spowoduje skutek prawno-materialny w postaci wstrzymania działalności apteki. Sąd I instancji ocenił, że skarżąca szeroko uzasadniła wniosek i uprawdopodobniła, że w związku z wykonaniem zaskarżonej decyzji zachodzić będzie niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody i spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W swoim orzecznictwie sądy administracyjne zwracają uwagę, że z samej istoty decyzji cofającej zezwolenie na prowadzenie apteki wynika, że jej wykonanie spowoduje ziszczenie się przesłanek wstrzymania wykonania decyzji, tj. spowoduje znaczną szkodę i trudne do odwrócenia skutki (por. postanowienie NSA z 18 maja 2016 r., sygn. akt II GZ 488/16). Sąd podzielił również inne, przedstawione we wniosku argumenty. Stwierdził, że rzeczywiście, w przypadku braku wstrzymania wykonania decyzji skarżąca będzie zmuszona rozwiązać umowy o pracę, a także umowy cywilnoprawne. Konieczność zwolnienia pracowników stanowi trudne do odwrócenia skutki dla skarżącej w postaci utraty zaufanych pracowników oraz koszty finansowe. Podsumowując Sąd I instancji stwierdził, że spółka uprawdopodobniła, że natychmiastowe zaprzestanie prowadzenia apteki oznacza dla niej utratę przychodów i płynności finansowej, przy jednoczesnym ponoszeniu stałych kosztów utrzymania działalności, a w związku z tym zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia jej znacznej szkody i spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Główny Inspektor Farmaceutyczny zaskarżył powyższe postanowienie zażaleniem wnosząc o uchylenie skarżonego postanowienia oraz oddalenie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W pierwszej kolejności GIF podniósł, że WSA oparł swoje rozstrzygnięcie o wstrzymaniu wykonania decyzji na okolicznościach o charakterze ogólnikowym, wskazującym na typowe skutki wykonania decyzji cofającej zezwolenie, a ponadto Sąd dokonał dowolnej oceny co do ryzyka utraty płynności finansowej przez stronę, gdyż Sąd w żaden sposób nie skonfrontował twierdzeń skarżącej o ponoszonych kosztach utrzymania Apteki z aktualną sytuacją finansową spółki. Spółka prowadzi bowiem również inne apteki i osiąga zysk. Z danych zawartych przy piśmie spółki z dnia 17 lipca 2024 r. wynika, że w czerwcu 2024 r. (czyli w okresie gdy Apteka była zamknięta), spółka osiągnęła przychód 882 706,76 zł. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej: p.p.s.a.), po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, (...). Rozstrzygając na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a., sąd jest zatem związany zamkniętym katalogiem przesłanek pozytywnych, do których należy: niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody oraz niebezpieczeństwo spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Obowiązek przedstawienia okoliczności, które pozwolą sądowi na dokonanie oceny, czy spełnione zostały przesłanki uzasadniające wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności, spoczywa na wnioskodawcy. Strona wnosząca o zastosowanie ochrony tymczasowej jest zobligowana wykazać, że w sytuacji wykonania decyzji, o wstrzymanie której wnioskowała, zajdzie niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Zadaniem sądu administracyjnego jest zaś te przesłanki ocenić, zarówno pod względem kompletności jak i zasadności. W zaskarżonym postanowieniu Sąd pierwszej instancji uznał, że skarżąca uprawdopodobniła możliwość wystąpienia przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a., a Naczelny Sąd Administracyjny tę ocenę podzielił. Zdaniem NSA, uzasadnienie wniosku jak również znajdujące się w aktach sprawy dokumenty, w sposób wystraczający uprawdopodobniały przesłanki warunkujące wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W tym miejscu należy podkreślić, że możliwość udzielenia stronie ochrony tymczasowej uzależniona jest od uprawdopodobnienia, nie zaś udowodnienia niebezpieczeństwa wystąpienia wskazanych w art. 61 § 3 p.p.s.a. skutków wykonania decyzji. Jak podkreśla się w orzecznictwie, z samej istoty decyzji cofającej zezwolenie na prowadzenie apteki wynika, że jej wykonanie, co do zasady, spowoduje ziszczenie się przesłanek wstrzymania wykonania decyzji, tj. spowoduje znaczną szkodę i trudne do odwrócenia skutki (por. np. postanowienia NSA z dnia: 14 października 2021 r., sygn. akt II GZ 327/21; 3 grudnia 2020 r., sygn. akt II GZ 366/20; 12 czerwca 2018 r.). W przypadku zaprzestania prowadzenia działalności skarżąca straci bowiem wpływy ze sprzedaży leków, zaburzona zostanie jej płynność finansowa, konsekwencje obejmują również koszty związane z utrzymaniem lub decyzją o zaprzestaniu utrzymywania lokalu, a także kwestie zawartych umów. Wykonanie decyzji o cofnięciu zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej może również spowodować dla skarżącej skutki odnośnie do zatrudnienia pracowników. Skarżąca będąc bowiem zmuszona zaprzestać prowadzenia działalności gospodarczej polegającej na prowadzeniu apteki, stanie przed koniecznością zwolnienia pracowników i poniesienia związanych z tym kosztów. Spowoduje to zatem dla skarżącej trudne do odwrócenia skutki, ponieważ utraci ona zaufanych pracowników, których zatrudnianie jest szczególnie istotne przy prowadzeniu takiej specyficznej działalności gospodarczej. Naczelny Sąd Administracyjny wziął również pod uwagę koszty utrzymania lokalu apteki przy przeciągającym się jej zamknięciu (obejmujące miesięcznie 14760 zł czynsz, koszty mediów, utrzymania czystości, ochrony) oraz ryzyko przeterminowania leków znajdujących się w zasobach magazynowych, szczególnie, że wśród nich znajdują się leki zagrożone, a wartość leków zgromadzonych w magazynie wynosi niemal 440.000 zł. Biorąc pod uwagę, że przychód spółki w I kwartale 2024 r. wyniósł 3 280 550 zł, w tym spornej Apteki 510 307 zł (stosownie do oświadczeń głównego księgowego), konieczność utylizacji leków o wartości 440 000 zł w hurcie (ok 1 900 000 zł w cenach detalicznych) niewątpliwie stanowiłaby znaczną szkodę w majątku skarżącej, nie wspominając nawet o kosztach społecznych polegających na utracie leków zagrożonych. W ocenie NSA, okoliczności sprawy pozwalają zatem stwierdzić, że wykonanie zaskarżonej decyzji przed prawomocnym zakończeniem postępowania sądowoadministracyjnego w przedmiocie tej decyzji, może spowodować trudne do odwrócenia skutki i znaczną szkodę. Ze wskazanych powodów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł o oddaleniu zażalenia.