II SA/Bd 845/23

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jarosław Wichrowski Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Korycka Sędzia WSA Grzegorz Saniewski (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 20 grudnia 2023 r. sprawy ze skargi R. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] maja 2023 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę. UZASADNIENIE Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. (zwane dalej "Kolegium") po rozpoznaniu odwołania R. K. (tj. Skarżącego) od decyzji Prezydent M. B. z [...] marca 2023 r., nr [...] o odmowie przyznania skarżącemu zasiłku celowego na całkowite pokrycie kosztów zakupu leków, decyzją z dnia [...] maja 2023 r. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Kolegium wskazało, że w wyniku przeprowadzonej [...] marca 2023 r. aktualizacji wywiadu środowiskowego ze Skarżącym, ustalono, że jego sytuacja nie uległa zmianie. Prowadzi on mianowicie samodzielne gospodarstwo domowe, pomimo wspólnego zamieszkiwania z matką i bratem. Zajmuje pokój w mieszkaniu matki, ma dostęp do wspólnej kuchni i łazienki. Skarżący legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności (ważnym do [...] czerwca 2024 r.). Utrzymuje się z zasiłku stałego w kwocie [...]zł, nie podejmuje się prac dorywczych i nie wykazuje zainteresowania podjęciem pracy w miarę swoich możliwości. Kolegium dodało, że podczas wywiadu Skarżący zachowywał się agresywnie i wulgarnie wobec pracownika socjalnego. Odmówił tez złożenia podpisu pod wywiadem. Organ odwoławczy stwierdził, że bezsporne jest, że Skarżący spełnia ustawowe kryterium ubiegania się o przyznanie pomocy finansowej w ramach pomocy społecznej. Zdaniem Kolegium, odmawiając przyznania stronie wnioskowanej pomocy organ pierwszej instancji działał w granicach uznania administracyjnego. Organ I instancji wziął pod uwagę wszystkie formy pomocy, jakimi skarżący został objęty w 2023, tj: - w styczniu 2023 r. przyznano mu pomoc formie zasiłków celowych: na częściowe pokrycie kosztów zakupu leków w kwocie [...]zł; na częściowe pokrycie czynszu w kwocie [...]zł; na zakup posiłku lub żywności w kwocie [...]zł oraz zasiłku stałego w kwocie [...]zł; - w lutym 2023 r. przyznano mu pomoc w formie zasiłków celowych: na pokrycie kosztów zakupu leków w kwocie [...]zł; na częściowe pokrycie czynszu w kwocie [...]zł; na zakup posiłku lub żywności w kwocie [...]zł oraz zasiłku stałego w kwocie [...]zł; - w marcu 2023 r. przyznano mu pomoc w formie zasiłków celowych: na pokrycie kosztów zakupu leków w kwocie [...]zł, na częściowe pokrycie kosztów energii w kwocie [...]zł, na zakup posiłku lub żywności w kwocie [...]zł oraz zasiłku stałego w kwocie [...]zł. Z powyższego wynika, że Skarżącemu w roku 2023 udzielono pomocy w łącznej kwocie [...]zł. Badając podstawy do przyznania Skarżącemu zasiłku celowego na pokrycie kosztów zakupu leków w kwocie [...]zł, Kolegium wzięło pod uwagę, że Skarżący od wielu lat korzysta z pomocy społecznej i w ramach możliwości finansowych ośrodka pomocy społecznej otrzymuje zasiłki celowe i okresowe. Kolegium wskazało też, że z informacji Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w B. wynika, że na wypłatę świadczeń w formie zasiłku celowego dla osób pozostających w trudnej sytuacji życiowej Dział Pomocy Środowiskowej Nr [...] może przeznaczyć miesięcznie z budżetu przyznanego przez miasto kwotę [...]zł. Do wsparcia na wymienione cele uprawnionych jest około 600 rodzin, spełniających wszystkie warunki ustawodawcy. Przy środkach, jakimi dysponuje Ośrodek oraz ze względu na stale rosnącą liczbę osób i rodzin zgłaszających się po pomoc, organ nie jest w stanie zabezpieczyć wszystkich zgłaszanych potrzeb, nawet tych o charakterze egzystencjonalnym. Kolegium wskazało też, że jak wynika z uzasadnienia decyzji organu I instancji środki pieniężne, jakimi dysponuje Ośrodek przeznaczane są w pierwszej kolejności dla osób, które nie posiadają dochodu, a także dla tych, które współdziałają w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej. W związku z tym Kolegium zwróciło uwagę, że z orzeczenia o niepełnosprawności Skarżącego wynika, że ma on możliwość podjęcia pracy w warunkach chronionych, z czego jednak nie korzysta. Nie wykazuje również chęci do podjęcia pracy w miarę własnych możliwości. W ocenie organu odwoławczego, organ I instancji nie naruszył granic uznania administracyjnego, a uzasadnienie wydanej przez niego decyzji świadczy o rozważeniu całokształtu okoliczności sprawy. W dniu [...] czerwca 2023 r. wpłynęła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy skarga R. K. na powyższą decyzję. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna, gdyż Sąd nie stwierdził aby zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem prawa, mającym wpływ na wynik sprawy. Materialnoprawną podstawą oceny działania organów administracji publicznej w niniejszej sprawie są przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t. jedn. Dz. U z 2023 r., poz. 775). Stosownie do przepisu art. 3 ust. 1 tejże ustawy, podstawowym celem pomocy społecznej jest wspieranie osób i rodzin w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwienie im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka. Zgodnie zaś z ust. 3 tego przepisu rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Natomiast w myśl ust. 4 omawianego przepisu, potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Skarżący ubiegał się o przyznanie zasiłku celowego. Ten rodzaj świadczenia został uregulowany w art. 39 ustawy o pomocy społecznej, zgodnie z którym w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Podkreślić trzeba, że pomoc społeczna jest instytucją stosowaną wyjątkowo i to w sytuacjach, w których obywatel nie jest w stanie sam podołać okolicznościom życiowym. Jednym z podstawowych warunków przyznania zasiłku celowego, o którym mowa w art. 39 ustawy o pomocy społecznej, jest spełnienie kryterium dochodowego, które w przypadku Skarżącego, jako osoby samotnie gospodarującej, wynosiło 776 zł (art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej w związku z § 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2021 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2021 r. poz. 1296), przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2-15 ustawy o pomocy społecznej. W kontrolowanym postępowaniu administracyjnym ustalono, że Skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe i jest osobą niepracującą, legitymującą się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Skarżący utrzymuje się z zasiłku stałego w kwocie [...]zł W świetle powyższych ustaleń organów, Skarżący spełniał przesłanki do przyznania pomocy w formie zasiłku celowego. Nie oznacza to jednak, że organ był zobligowany do przyznania skarżącemu świadczenia. Decyzja o przyznaniu lub odmowie przyznania zasiłku celowego ma bowiem charakter decyzji uznaniowej. Taki charakter decyzji oznacza, że organ administracji ma swobodę decyzyjną, co do ustalenia treści decyzji uznaniowej, związaną z realizowaniem określonej w zakresie przedmiotu decydowania, polityki państwa. Organy odpowiedzialne za udzielenie pomocy dysponują bowiem ograniczonymi środkami finansowymi, a posiadane fundusze muszą rozdzielać pomiędzy stale rosnącą liczbą osób wymagających wsparcia. Nie ulega zatem wątpliwości, iż organ nie może zabezpieczyć wszystkich potrzeb osób ubiegających się o pomoc, jak również udzielać świadczeń w oczekiwanej przez te osoby wysokości. W rozpoznawanej sprawie organy administracji odmawiając przyznania Skarżącemu wnioskowanego zasiłku, wskazały, że Skarżący objęty jest stałą opieka pomocy społecznej i poza otrzymywaniem zasiłku stałego w kwocie [...]zł, w okresie styczeń-marzec 2023 r. (tj. do momentu złożenia przedmiotowego wniosku o zasiłek celowy) otrzymywał w każdym z miesięcy pomoc w formie zasiłków celowych (w styczniu 2023 – zasiłki celowe na częściowe pokrycie kosztów zakupu leków w kwocie [...]zł i na częściowe pokrycie czynszu w kwocie [...]zł oraz na zakup posiłku lub żywności w kwocie [...]zł; w lutym 2023 r, - na pokrycie kosztów zakupu leków w kwocie [...]zł i na częściowe pokrycie czynszu w kwocie [...]zł oraz na zakup posiłku lub żywności w kwocie [...]zł; w marcu 2023 r. - na pokrycie kosztów zakupu leków w kwocie [...]zł i na częściowe pokrycie kosztów energii w kwocie [...]zł oraz na zakup posiłku lub żywności w kwocie [...]zł). Ustalenia organu wskazują na to, że Skarżący w roku 2023 r. był objęty stałą pomocą społeczną wynoszącą miesięcznie ponad [...] zł (zasiłek stały [...] zł + zasiłki celowe przyznane w kwocie od [...] zł do [...] zł), a także, że złożony w marcu wniosek o zasiłek celowy na zakup leków był kolejnym wnioskiem z marca w tym samym przedmiocie – decyzją z dnia [...] marca 2023r. przyznano skarżącemu zasiłek celowy na pokrycie kosztów zakupu leków w kwocie [...]zł (vide: karta 5 akt). Organy odmawiając przyznania Skarżącemu kolejnego zasiłku celowego powołały się na ograniczone środki finansowe jakimi dysponuje Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w B.. Wskazały przy tym precyzyjnie kwotę jaką może przeznaczyć ośrodek miesięcznie na zasiłki celowe dla osób pozostający w trudnej sytuacji życiowej – tj. [...] zł. Podały przy tym, że do wsparcia na wymienione cele uprawnionych jest około 600 rodzin spełniających wszystkie warunki ustawodawcy. Przedstawione przez organ ograniczenia budżetowe, jak i fakt przyznawania Skarżącemu co miesiąc w 2023 r. ponad [...] zł w formie zasiłków celowych – a więc w kwocie znacznie wyższej niż średnia kwota przysługująca miesięcznie rodzinom objętych pomocą omawianego Ośrodka Pomocy Społecznej, stanowią w ocenie Sądu prawidłową i wystarczającą argumentację, pozwalającą na stwierdzenie, że odmowa przyznania żądanego przez skarżącego świadczenia nie stanowiła przekroczenia granic uznania administracyjnego. W tych okolicznościach stwierdzić należało, że zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego nie narusza przepisów prawa materialnego, ani przepisów postępowania w stopniu, który mógłby skutkować jej uchyleniem i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2013 r., poz. 1634 ze zm.) Sąd oddalił skargę jako nieuzasadnioną.