II SA/Ol 899/23

SENTENCJA Dnia 20 lutego 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Tadeusz Lipiński (spr.) Sędziowie sędzia WSA Marzenna Glabas sędzia WSA Piotr Chybicki Protokolant specjalista Wojciech Grabowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 lutego 2024 roku sprawy ze skargi S. S. na decyzję Wojewody Warmińsko-Mazurskiego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie części nieruchomości - oddala skargę. UZASADNIENIE Decyzją z dnia 18 kwietnia 2023 r. Starosta [...] ograniczył sposób korzystania z części nieruchomości, położonej [...] stanowiącej własność S.S. ( dalej jako: skarżący ) poprzez zezwolenie [...] (dalej jako: "spółka"), na wykonanie prac polegających na wymianie kabla elektroenergetycznego SN 15 kV oraz wymianę słupa na żerdzi podwójnej na nowy o żerdzi pojedynczej. Następnie na skutek wniosku spółki, Starosta [...]decyzją z dnia 19 kwietnia 2023 r., udzielił zezwolenia spółce na niezwłoczne zajęcie nieruchomości położonej w [...] zgodnie z decyzją z 18 kwietnia 2023 r. Jednocześnie decyzji nadany został rygor natychmiastowej wykonalności. Podstawę rozstrzygnięcia stanowił art. 124 ust. 1a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami ( Dz.U. z 2021r. poz. 1899) dalej jako: "u.g.n.", art. 104 § 1 oraz art. 108 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 2000) dalej jako: "k.p.a." W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że za wydaniem decyzji zezwalającej na niezwłoczne zajęcie nieruchomości przemawia ważny interes gospodarczy i społeczny, jak i wyjątkowo ważny interes strony. Jest to inwestycja celu publicznego, mająca zapewnić stały dopływ prądu do licznych gospodarstw domowych oraz przedsiębiorstw na znacznym obszarze. Decyzja wydana została na wniosek podmiotu, który będzie realizował cel publiczny, nastąpiło to po wcześniejszym wydaniu decyzji w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości. Od powyższej decyzji odwołanie wywiódł skarżący wnosząc o uchylenie powyższej decyzji do czasu uprawomocnienia się wyroków sądowych, we wszystkich sprawach obejmujących słup i linię wskazane w decyzji. W odwołaniu skarżący wyjaśnił, że sprawy przed sądami powszechnymi trwają już ósmy rok. [...]najpierw złożyła wniosek o ustanowienie służebności, a następnie o zasiedzenie. Starosta nie czekał na rozpoznanie odwołania od decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości i przedwcześnie wydał przedmiotową decyzję. [...]może odkupić nieruchomość skarżącego po cenie rynkowej, a jeżeli tego nie chce uczynić, to podobnie jak starosta powinna oczekiwać na wyroki sądów w prowadzonych sprawach. Decyzją z 20 lipca 2023 r. Wojewoda Warmińsko-Mazurski ( dalej jako: Wojewoda ) utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że ustawodawca w art. 124 ust. 1a u.g.n. przesądził o obligatoryjnym wydaniu decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości oraz nadaniu tej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności, w sytuacji, gdy spełnione są przesłanki, o których mowa w tym przepisie. W niniejszej sprawie powyższe przesłanki zostały spełnione. Planowana inwestycja jest realizacją celu publicznego, natomiast przeznaczona do wymiany linia energetyczna i słup są w złym stanie technicznym W obrocie prawnym pozostaje decyzja o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości, a we wniosku inwestor wskazał, że jako operator systemu dystrybucji jest przedsiębiorstwem użyteczności publicznej mającym na celu bieżące i nieprzerwalne zaspokajanie potrzeb ludności w energię elektryczną, przy zachowaniu obowiązujących wymagań jakościowych. Bez znaczenia w sprawie pozostaje fakt toczących się postępowań cywilnych. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie wywiódł skarżący, zarzucając: - naruszenie prawa własności, prawa materialnego, prawa budowlanego, konstytucyjnego prawa własności i prawa europejskiego; - naruszenie prawa procesowego i prawa administracyjnego; - naruszenie zasad współżycia społecznego i dóbr osobistych. W konsekwencji skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji. W skardze stwierdzono, że wojewoda pomylił datę i znak decyzji Starosty. Powtórzona została z odwołania argumentacja dotycząca długotrwałych sporów sądowych i przedwczesnego wydania decyzji zezwalającej na zajęcie nieruchomości. Postępowanie organów nosi znamiona nękania, naraża skarżącego na koszty i ustawiczny stres, a Wojewoda wydając decyzję o rygorze natychmiastowej wykonalności świadomie łamie prawa skarżącego i nie jest prawdą, że prowadzone postępowanie cywilne jest bez znaczenia dla niniejszego postępowania. W odpowiedzi na skargę Wojewoda Warmińsko - Mazurski wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 2494) sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych, przy czym Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd, następuje tylko w przypadku stwierdzenia istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy - art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. z 2022 r. poz. 1364), zwanej dalej: "p.p.s.a." Zakres kontroli sądu wyznacza art. 134 p.p.s.a. stanowiący, że sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (§ 1). Sąd poddawszy kontroli zaskarżoną decyzję stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przechodząc do meritum sprawy wskazać należy, że materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowi art. 124 ust. 1a u.g.n., zgodnie z którym w przypadkach określonych w art. 108 k.p.a. lub uzasadnionych ważnym interesem gospodarczym starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, na wniosek podmiotu, który będzie realizował cel publiczny, udziela, w drodze decyzji, zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości po wydaniu decyzji, o której mowa w ust. 1. Decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności. Jak wynika z treści powyższego przepisu postępowanie w sprawie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości może być wszczęte wyłącznie na wniosek zainteresowanego podmiotu, a wydanie decyzji zezwalającej na to zajęcie uzależnione zostało od uprzedniego wydania decyzji w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości. Podkreślić przy tym należy, że dla zastosowania art. 124 ust. 1a u.g.n. znaczenie ma tylko fakt samego wydania decyzji, o której mowa w ust. 1 tego przepisu, nie zaś jej wykonalność, skuteczność, prawidłowość, czy nawet skuteczne doręczenie (por. wyrok NSA z 8 marca 2017 r., sygn. akt I OSK 2418/16, dostępne w Internecie). Rozpatrując wniosek o wydanie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości organ orzekający nie sprawdza po raz kolejny spełnienia przesłanek do ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości, ale uwzględnia sam fakt wydania decyzji z art. 124 ust. 1 u.g.n. Analizuje natomiast, czy w sprawie wystąpił przypadek określony w art. 108 k.p.a. lub ważny interes gospodarczy. Jeżeli warunki te zostaną spełnione, organ orzekający jest obowiązany zezwolić na niezwłoczne zajęcie nieruchomości na realizację celu publicznego wskazanego w decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości. Stosownie do art. 108 § 1 k.p.a., decyzji może być nadany rygor natychmiastowej wykonalności, gdy jest to niezbędne ze względu na ochronę zdrowia lub życia ludzkiego albo dla zabezpieczenia gospodarstwa narodowego przed ciężkimi stratami bądź też ze względu na inny interes społeczny lub wyjątkowo ważny interes strony. Decyzja wydawana na podstawie art. 124 ust. 1a u.g.n. ma zatem charakter związany, gdyż kwestii wydania zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości, w przypadku spełnienia przesłanek wymienionych w tym przepisie, ustawodawca nie pozostawił uznaniu organów orzekających. Decyzja wydawana w trybie art. 124 ust. 1a u.g.n. ma również charakter subsydiarny. Subsydiarność decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości oznacza, że może ona istnieć w obrocie prawnym tylko wtedy, kiedy występuje w obrocie prawnym poprzedzająca ją decyzja o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości. Zatem wydanie decyzji w trybie art. 124 ust. 1a u.g.n. musi każdorazowo być poprzedzone ustaleniem, że istnieje w obrocie prawnym wydana wcześniej decyzja ograniczająca sposób korzystania z nieruchomości, choć nie wymogu, aby ostatnia z tych decyzji posiadała walor prawomocności lub ostateczności. W ocenie Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę organy obu instancji prawidłowo uznały, że wystąpiły przesłanki do zastosowania art. 124 ust. 1a u.g.n. Spółka, będąca operatorem systemu dystrybucyjnego energii elektrycznej, uzyskała decyzję Starosty z 18 kwietnia 2023 r. ograniczającą sposób korzystania z nieruchomości przez udzielenie Spółce zezwolenia na wykonanie prac polegających na wymianie kabla elektroenergetycznego SN 15 kV oraz na wymianie słupa na żerdzi podwójnej na słup o żerdzi pojedynczej na działce należącej do skarżącego. Po rozpatrzeniu odwołania od tej decyzji Wojewoda decyzją z 20 lipca 2023 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, zaś Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wyrokiem z 20 lutego 2024 r. r. (sygn. akt II SA/Ol 907/23) oddalił skargę wniesioną przez skarżącego na decyzję Wojewody. Rozpoznanie niniejszej sprawy nastąpiło również 20 lutego 2024 r., ale po ogłoszeniu wyroku w sprawie II SA/Ol 907/23 Tym samym, spełniony został podstawowy warunek wydania decyzji, o której mowa w art. 124 ust. 1a u.g.n., a mianowicie w obrocie prawnym pozostaje decyzja ograniczająca sposób korzystania z nieruchomości. Jednocześnie należy wskazać, że w świetle art. 108 § 1 i art. 124 ust. 1a u.g.n. decyzję o niezwłocznym zajęciu nieruchomości wydaje się, jeżeli zachodzi konieczność ochrony zdrowia lub życia ludzkiego, konieczność zabezpieczenia gospodarstwa narodowego przed ciężkimi stratami, bądź też ze względu na inny interes społeczny, wyjątkowo ważny interes strony lub ważny interes gospodarczy. Przy czym, zaistnienie okoliczności wskazanych w art. 108 § 1 k.p.a. i przesłanka ważnego interesu gospodarczego nie wymagają łącznego ich wystąpienia, a zaistnienie jednej z nich uprawnia organ do wydania decyzji na podstawie art. 124 ust. 1a u.g.n. W niniejszej sprawie organy ustaliły, że wydanie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości uzasadnione jest ważnym interesem społecznym i gospodarczym, jak i wyjątkowo ważnym interesem spółki. Jak wynika z akt sprawy planowana inwestycja spowoduje istotną poprawę niezawodności i jakości zasilania w energię elektryczną dużej liczby gospodarstw domowych oraz przedsiębiorstw na znacznym obszarze. Zapewni ona bezpieczeństwo energetyczne poprzez ograniczenie zagrożenia przerwania dostaw energii np. na skutek awarii. Inwestycja ta służy zlikwidowaniu większości problemów związanych z zasilaniem w energię elektryczną powiatu szczycieńskiego. Niewątpliwie przedmiotowe przedsięwzięcie jest realizacją celu publicznego w rozumieniu art. 6 pkt 2 u.g.n. Tym samym, umożliwienie Spółce niezwłocznego zajęcia przedmiotowej nieruchomości uzasadnione jest wystąpieniem przesłanki interesu społecznego oraz ważnego interesu gospodarczego, wyrażających się w konieczności zapewnienia pokrycia zapotrzebowania oraz ciągłości dostaw energii elektrycznej dla obecnych i przyszłych odbiorców na znacznym obszarze oraz dostosowania sieci elektroenergetycznej dla potrzeb rozwoju sektora energetyki. Podkreślić również należy, że dla każdej osoby nawet takiej, która nie posiada najmniejszej wiedzy z dziedziny energetyki i przesyłu energii oczywistym powinno być, że nowe linie energetyczne zapewniają większe bezpieczeństwo nie tylko przesyłu, ale również osób czasowo znajdujących się w okolicach tych linii. Skarżący jako właściciel gruntu, na którym ma być wymieniony słup energetyczny i linia powinien być zainteresowany unowocześnieniem linii energetycznej, bo bez wątpienia słup o jednej żerdzi, który ma być usytuowany na działce, jest lepszym dla niego rozwiązaniem niż istniejący słup o żerdzi podwójnej. Nadto rzeczą powszechnie wiadomą jest, że rozwój odnawialnych źródeł energii jest nierozerwalnie związany z koniecznością modernizacji istniejących linii energetycznych w celu zwiększenia mocy przesyłowych. Poza zakresem rozpoznawanej sprawy jest odnoszenie się do długotrwałych sporów sądowych skarżącego ze spółką, rzeczą pewną jednak pozostaje to, że wydania decyzji o ograniczeniu korzystania z nieruchomości, czy też o zezwoleniu na niezwłoczne zajęcie nieruchomości nie można było uzależniać od zakończenia spraw przed sądem powszechnym. Faktem jest, że Wojewoda wydając zaskarżoną decyzję w sposób błędny wskazał datę wydania decyzji przez organ pierwszej instancji tj. 18, a nie 19 kwietnia 2023 r . Nie może budzić jednak jakichkolwiek wątpliwości, że była to oczywista omyłka, gdyż znak decyzji starosty i jej przedmiot podano prawidłowo, również w uzasadnieniu decyzji organu w sposób właściwy określono datę wydania decyzji przez starostę. Zdecydowana większość argumentacji skargi nie dotyczy zaskarżonej decyzji, lecz sporów prowadzonych przez skarżącego ze spółką energetyczną, do których rozstrzygania sąd administracyjny nie jest uprawniony. Podkreślić jednak raz jeszcze należy, że na skutek uwzględnienia wniosku spółki przed wydaniem decyzji o zezwoleniu na niezwłoczne zajęcie, została wydana decyzja o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości, która nadal pozostaje w obrocie prawnym. Ustawodawca przesądził również o obligatoryjnym nadaniu decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości rygoru natychmiastowej wykonalności. Nadanie tego rygoru nie jest zatem pozostawione uznaniu organu, ani uzależnione od jakichkolwiek dodatkowych przesłanek, ale jest nakazane przepisem prawa. W tym stanie rzeczy stwierdzić trzeba, że zaskarżona decyzja została wydana z zachowaniem wszelkich wymogów określonych w przepisach prawa. Organ miał jedynie obowiązek ustalenia, czy została wydana decyzja w trybie art. 124 ust. 1 u.g.n., czy wniosek złożył podmiot, który będzie realizował cel publiczny oraz czy zostały spełnione przesłanki o których mowa w art. 108 k.p.a. lub wniosek jest uzasadniony ważnym interesem gospodarczym. Dlatego też, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę jako niezasadną.