II FSK 245/23

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Małgorzata Wolf- Kalamala po rozpoznaniu w dniu 18 grudnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej wniosku C. sp. z o.o. z siedzibą w J. o uzupełnienie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 października 2023 r., sygn. akt II FSK 254/23 w sprawie ze skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 5 lipca 2022 r., sygn. akt I SA/Wr 713/21 w sprawie ze skargi C.sp. z o.o. z siedzibą w J. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu z dnia 6 maja 2021 r., nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych za 2016 r. postanawia: oddalić wniosek o uzupełnienie wyroku. UZASADNIENIE Wyrokiem dnia 5 października 2023 r., II FSK 245/23, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 5 lipca 2022 r., sygn. akt I SA/Wr 713/21 w sprawie ze skargi C. sp. z o.o. z siedzibą w J.na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu z dnia 6 maja 2021 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych za 2016 r. Naczelny Sąd Administracyjny nie zasądził zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu, wskazując podstawę prawną rozstrzygnięcia, podniósł, że skargę kasacyjną organu oddalono na podstawie art. 184 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 - dalej: P.p.s.a.), a o zasądzeniu zwrotu kosztów postępowania Sąd "nie orzekł z racji braku stosownego wniosku". Do Naczelnego Sądu Administracyjnego wpłynęło pismo ze strony spółki o uzupełnienie treści wyroku przez dodanie orzeczenia o zasądzeniu zwrotu kosztów postępowania od organu na rzecz spółki. Pismo zostało sporządzone przez prezesa zarządu, który nie jest radcą prawnym, adwokatem, doradcą podatkowym. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek nie ma usprawiedliwionych podstaw przeto nie podlega uwzględnieniu. Zgodnie z art. 157 § 1 P.p.s.a. - strona może w ciągu czternastu dni od doręczenia wyroku z urzędu – a gdy wyroku nie doręcza się stronie od dnia ogłoszenia – zgłosić wniosek o uzupełnienie wyroku, jeżeli sąd nie orzekł o całości skargi albo nie zamieścił w wyroku dodatkowego orzeczenia, które według przepisów ustawy powinien był zamieścić z urzędu. Przesłanką uzupełnienia wyroku jest zatem pominięcie w sentencji rozstrzygnięcia o części skargi lub niezamieszczenie przez sąd dodatkowego orzeczenia, które powinien był zamieścić z urzędu. Po pierwsze należy wskazać, że nie było stosownego wniosku o zwrot kosztów. Skarga kasacyjna objęta jest przymusem adwokacko - radcowski. Musi zostać sporządzona przez profesjonalnego pełnomocnika. Ta zasada tyczy się również odpowiedzi na skargę kasacyjną. Tylko profesjonalny pełnomocnik bowiem jest w stanie merytorycznie odnieść się do pisma sporządzonego przez profesjonalnego pełnomocnika (tj. do skargi kasacyjnej). Jeżeli ten warunek nie zostanie zachowany i odpowiedź na skargę kasacyjną podatnik sporządzi własnoręcznie - taką odpowiedź na skargę kasacyjną pozostawia się w aktach spraw jako pismo strony. Jednocześnie zawarte w niej wnioski nie wiążą. Tym samym jeżeli w niniejszej sprawie odpowiedź na skargę kasacyjną została sporządzona przez prezesa zarządu, a nie profesjonalnego pełnomocnika, który jest radcą prawnym, doradcą podatkowym albo adwokatem – to taki wniosek o zasądzenie zwrotu kosztów nie jest wiążący. Dlatego Naczelny Sąd Administracyjny napisał w uzasadnieniu, że nie zasądzono zwrotu kosztów postępowania ze względu na brak stosownego wniosku. Stanowisko takie zostało zaprezentowane również w wyroku NSA z dnia 24 listopada 2023 r., III OSK 676/22, gdzie z uzasadnieniu Sąd wskazał: "W tej sprawie odpowiedź na skargę kasacyjną nie została sporządzona przez profesjonalnego pełnomocnika, lecz przez pracownika organu, a zatem brak było podstaw do zwrotu kosztów w tym zakresie". Po drugie – podatnik nie poniósł żadnych kosztów postępowania kasacyjnego, zatem ich zwrot był niemożliwy. Zgodnie z uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego w składzie siedmiu sędziów z dnia 19 listopada 2012 r. sygn. akt II FPS 4/12, przepisy art. 204 i art. 205 § 2-4 w zw. z art. 207 § 1 P.p.s.a., wraz z właściwymi przepisami odrębnymi, do których odsyła art. 205 § 2 i 3 P.p.s.a., stanowią podstawę do zasądzenia zwrotu kosztów postępowania za wniesienie sporządzonej przez profesjonalnego pełnomocnika odpowiedzi na skargę kasacyjną. Tu odpowiedź nie została sporządzona przez profesjonalnego pełnomocnika zatem zwrot kosztów za sporządzenie odpowiedzi na skargę kasacyjną nie przysługuje. Z akt sprawy wynika, że innych kosztów strona przeciwna organowi nie poniosła. Co należy zbadać przy ponoszeniu kosztów: - kwestię opłaty kancelaryjnej za uzasadnienie rozstrzygnięcia sądu pierwszej instancji, - wpis od skargi kasacyjnej, - wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika, który sporządził odpowiedź na skargę kasacyjną, który stawił się na rozprawie. Analizując kolejno: sąd pierwszej instancji uwzględnił skargę, zatem 100 zł opłaty kancelaryjnej za sporządzenie uzasadnienia nie zostało wniesione, gdyż uzasadnienie sporządzono z urzędu. Wpis od skargi kasacyjnej został uiszczony przez organ (k. 90), czyli obciążał organ podatkowy, a nie spółkę. Odpowiedź na skargę kasacyjną został sporządzona własnoręcznie przez prezesa zarządu, a nie profesjonalnego pełnomocnika. Z protokołu rozprawy przed Naczelnym Sądem Administracyjnym (k. 158) wynika, że na rozprawie nie stawił się nikt w imieniu spółki. Taka analiza jest konieczna bo pozwala wykazać, za co ewentualnie zwrot kosztów postępowania kasacyjnego przysługiwałby, gdyby wniosek został złożony. Tym samym nie tylko nie było stosownego wniosku o zwrot kosztów postępowania kasacyjnego, ale analiza akt sprawy wskazuje, że koszty postępowania kasacyjnego nie zostały poniesione przez podatnika, a skoro tak - to nie mogą zostać mu zwrócone. Zwrot kosztów postępowania nie może być źródłem wzbogacenia, tylko ma rekompensować poniesione koszty. Skoro koszty nie zostały poniesione, nie mogą zostać zwrócone, to zwrot kosztów za postępowanie kasacyjne od organu na rzecz spółki nie przysługiwał. Tym samym Naczelny Sąd Administracyjny mógł orzec tylko w zakresie oddalenia skargi kasacyjnej, a nie w zakresie zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Rozstrzygnięcie Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarte w wyroku II FSK 245/23 jest prawidłowe i nie wymaga uzupełnienia. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, w oparciu o art. 157 w związku z art. 193 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.