III OZ 614/23

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz (spr.) po rozpoznaniu w dniu 20 grudnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażaleń Okręgowej Izby Radców Prawnych [...] oraz P.M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie oddalające wniosek o dopuszczenie do udziału w postępowaniu z dnia 2 października 2023 r., sygn. akt II SA/Wa 633/23 w sprawie ze skargi P.M. na postanowienie Ministra Obrony Narodowej z dnia 18 stycznia 2023 r., nr 274/DK w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy postanawia: oddalić zażalenia. UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, postanowieniem z dnia 2 października 2023 r., sygn. akt II SA/Wa 633/23, oddalił wniosek Okręgowej Izby Radców Prawnych [...] o dopuszczenie do udziału w postępowaniu w charakterze uczestnika w sprawie ze skargi P.M. na postanowienie Ministra Obrony Narodowej z dnia 18 stycznia 2023 r., nr 274/DK w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją Ministra Obrony Narodowej o zwolnieniu skarżącego z zawodowej służby wojskowej i przeniesieniu do pasywnej rezerwy wskutek niewyznaczenia na stanowisko służbowe w czasie pozostawiania w rezerwie kadrowej. W motywach rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji podał, że pismem z dnia 11 lipca 2023 r. Okręgowa Izba Radców Prawnych [...] wniosła o dopuszczenie do udziału w postępowaniu na podstawie art. 33 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 1634; dalej "P.p.s.a.") w zw. z art. 5 ust. 2 i art. 41 pkt 2 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2022 r., poz.1166 ze zm.). Izba podniosła, że jej żądanie jest uzasadnione celami ustawowymi samorządu oraz przemawia za tym interes społeczny oraz indywidualny interes strony postępowania. W ocenie WSA w Warszawie wniosek o dopuszczenie do udziału w postępowaniu nie zasługiwał na uwzględnienie. Odwołując się do postanowienia NSA z dnia 6 września 2023 r., III OSK 492/23, wydanym w sprawie dotyczącej skarżącego, Sąd pierwszej instancji podniósł, że Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie definiuje pojęcia "organizacja społeczna". W doktrynie wskazuje się, że przez organizacje społeczne w rozumieniu P.p.s.a. należy rozumieć wszelkie trwałe zrzeszenia osób fizycznych i prawnych, powołane do wypełniania określonych, ważnych społecznie celów, posiadające więź organizacyjną, niewchodzące w skład aparatu organów administracji publicznej, zarówno rządowej, jak i samorządowej. Okręgowa Izba Radców Prawnych nie stanowi organizacji społecznej w rozumieniu art. 33 § 2 P.p.s.a. w zw. z art. 25 § 4 P.p.s.a. Jak wskazuje się w piśmiennictwie "samorząd zawodowy jest jedną z podstawowych form decentralizacji rzeczowej władzy publicznej. Tworzenie samorządu zawodowego ma na celu powierzenie jego organom wykonywania zadań publicznych niewykonywanych przez państwo oraz samorząd terytorialny". (P. Tuleja [w:] P. Czarny, M. Florczak-Wątor, B. Naleziński, P. Radziewicz, P. Tuleja, Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz, wyd. II, LEX/el. 2021, art. 17). Istotą organizacji społecznej jest bowiem to, że są one tworzone przez jednostki w ramach ich autonomii i dobrowolnej woli. Samorząd zawodowy radców prawnych jest korporacją przymusową tworzoną przez państwo, co a limine pozbawia go cech organizacji społecznej w jakimkolwiek przypadku. Skoro Okręgowa Izba Radców Prawnych [...] nie jest organizacją społeczną, o której mowa w art. 25 § 4 P.p.s.a., to nie może zostać, na podstawie art. 33 § 2 P.p.s.a, dopuszczona do udziału w postępowaniu przed WSA w Warszawie. Z powyższym postanowieniem nie zgodziła się Okręgowa Izba Radców Prawnych [...], wnosząc zażalenie i domagając się jego zmiany i dopuszczenia do toczącego się postępowania. W uzasadnieniu zażalenia Izba podniosła, że zaskarżone postanowienie uniemożliwia efektywne realizowanie celów wynikających z art. 41 pkt 2 ustawy o radcach prawnych, tj. reprezentowanie radców prawnych i aplikantów radcowskich oraz ochrona ich interesów zawodowych. Od postanowienia Sądu pierwszej instancji zażalenie wniósł również skarżący, domagając się jego zmiany i dopuszczenia Okręgowej Izby Radców Prawnych [...] do toczącego się postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenia nie zasługują na uwzględnienie. Prawidłowo Sąd pierwszej instancji przyjął, że Okręgowa Izba Radców Prawnych w Krakowie nie jest organizacją społeczną, o której jest mowa w art. 25 § 4 P.p.s.a. Prawidłowo też WSA w Warszawie wyjaśnił, że ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie definiuje pojęcia "organizacja społeczna". Przez pojęcie to należy rozumieć jednak wszelkie trwałe zrzeszenia osób fizycznych i prawnych, powołane do wypełniania określonych, ważnych społecznie celów, posiadające więź organizacyjną, niewchodzące w skład aparatu organów administracji publicznej, zarówno rządowej, jak i samorządowej. Tymczasem Okręgowa Izba Radców Prawnych [...] jest jednostką organizacyjną samorządu zawodowego radców prawnych, której organizacja, podstawy działania oraz cele zostały zawarte w ustawie o radcach prawnych. Ustawodawca tworząc samorząd radcowski, zobowiązał go do wykonywania działalności w formach władczych właściwych administracji publicznej, określając jednocześnie zakres i granice nadzoru nad działalnością samorządów zawodowych. Zadania te samorząd wykonuje w granicach interesu publicznego i dla jego ochrony. Innymi słowy, samorząd zawodowy powstaje na mocy ustawy; jego zadania i cele zakreśla ustawa, przy czym kompetencje te mają również charakter publiczny, tym samym, samorząd zawodowy wyposażony jest we władztwo administracyjne. Powyższe wyklucza samorząd zawodowy radców prawnych z kręgu organizacji społecznych. Stwierdzić zatem należy, że skoro Okręgowa Izba Radców Prawnych [...] nie spełnia przesłanek uznania jej za organizację społeczną, o której mowa w art. 25 § 4 P.p.s.a., to nie może, na podstawie art. 33 § 2 P.p.s.a, zostać dopuszczona do udziału w postępowaniu w charakterze uczestnika. Z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.