I FZ 323/23

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: , Przewodniczący Sędzia NSA Arkadiusz Cudak (sprawozdawca), , po rozpoznaniu w dniu 21 grudnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia P.U. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 września 2023 r., sygn. akt III SA/Wa 1138/23, o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi P.U. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 8 lutego 2023 r., nr 1401-IOV-5.4103.59.2022.IK, w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od kwietnia do grudnia 2015 r. postanawia oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Postanowieniem z 7 września 2023 r., sygn. akt lll SA/Wa 1138/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu wniosku P.U. (dalej "strona" lub "skarżący") odmówił wstrzymania wykonania decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie (dalej "organ") z 8 lutego 2023 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od kwietnia do grudnia 2015 r. Sąd pierwszej instancji uznał bowiem, że informacje przedstawione przez skarżącego we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, jak też w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy, nie są wystarczające do weryfikacji, czy wykonanie decyzji może prowadzić do wyrządzenia mu znacznej szkody lub spowodować trudne do odwrócenia skutki. W zażaleniu na powyższe postanowienie strona zarzuciła naruszenie: – art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. — Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259, ze zm.), dalej "p.p.s.a.", przez niewstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji organu, w sytuacji gdy okoliczności sprawy wskazują, że na skutek niewstrzymania wykonania skarżonych decyzji i skierowania wobec skarżącego egzekucji administracyjnej zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia skarżącemu znacznej szkody i spowodowania trudnych do odwrócenia skutków przez pozbawienie skarżącego znacznych środków finansowych niezbędnych do zaspokojenia podstawowych potrzeb bytowych; – art. 133 § 1 w zw. z art. 166 p.p.s.a. przez niewłaściwe zastosowanie powyższego przepisu w stanie faktycznym niniejszej sprawy, polegające na wydaniu postanowienia z pominięciem całokształtu materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy, w wyniku czego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. W konsekwencji skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia w całości i orzeczenie co do istoty sprawy przez wstrzymanie wykonania skarżonej decyzji organu oraz zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu zażalenia skarżący przywołał w istocie te same okoliczności, które podnosił we wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji, tj. fakt, że w sytuacji wyegzekwowania należności określonych w decyzji przed dokonaniem jej kontroli przez sąd administracyjny, a następnie stwierdzeniem jej wadliwości w wyniku tej kontroli, po jego stronie powstanie znaczna szkoda i trudne do odwrócenia skutki. Dodatkowo skarżący podniósł, że sąd pierwszej instancji, dokonując oceny jego sytuacji majątkowej i finansowej, nie uwzględnił okoliczności wynikających z akt prawa pomocy, przez co ocena ta jest wadliwa. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Z dyspozycji powołanego przepisu wynika, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności może nastąpić wyłącznie na wniosek skarżącego, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wystąpienia przesłanek tam zawartych. Oznacza to, że skarżący we wniosku o wstrzymanie wykonania aktu winien wskazać okoliczności, które w jego ocenie uzasadniają wniosek, że wykonanie aktu może spowodować znaczną szkodę lub trudne do odwrócenie skutki. Jego twierdzenia powinny być poparte dokumentami źródłowymi, zwłaszcza dotyczącymi sytuacji finansowej oraz majątkowej. Materiał, do którego odnosi się sąd administracyjny, oceniając zasadność wniosku o wstrzymanie, po części może być materiałem, który został dołączony do wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 września 2010 r., sygn. akt II FZ 417/10; dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl; dalej "CBOSA"). Ciężar wykazania przesłanek zawartych w cytowanym przepisie, jak wynika to z jego konstrukcji, spoczywa na skarżącym. Brak należytego wykazania (udokumentowania) przez wnioskodawcę przesłanek udzielenia ochrony tymczasowej na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. nie podlega uzupełnieniu na wezwanie sądu przed rozpoznaniem wniosku (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 31 maja 2016 r., sygn. akt I GZ 339/16 i I GZ 340/16; z 19 lipca 2016 r., sygn. akt I GZ 418/16 i I GZ 417/16; z 14 sierpnia 2019 r., sygn. akt I GZ 240/19; z 17 września 2019 r., sygn. akt I GZ 297/19; CBOSA). Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny podziela w pełni ocenę sądu pierwszej instancji, że wniosek strony zawarty w skardze w istocie nie zawierał uzasadnienia przemawiającego za przyznaniem jej ochrony tymczasowej. Należy przy tym odnotować, że analogiczny wniosek skarżący złożył też w stosunku do decyzji organu wydanej w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2015 r. Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu w składzie orzekającym w rozpoznawanej sprawie z urzędu znany jest fakt, że postanowieniem z 3 sierpnia 2023 r., sygn. akt III SA/Wa 892/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny odmówił wstrzymania wykonania wskazanej decyzji, a rozstrzygnięcie to uprawomocniło się na skutek oddalenia zażalenia strony przez Naczelny Sąd Administracyjny (postanowienie z 25 października 2023 r., sygn. akt II FZ 92/23). Z uzasadnienia postanowienia sądu drugiej instancji wynika przy tym, że skarżący, domagając się wstrzymania wykonania decyzji organu w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2015 r., formułował jedynie ogólnikowe twierdzenia na temat wpływu wykonania ww. decyzji, argumentował, że wykonanie decyzji określającej obowiązek na tak wysoką kwotę będzie skutkować niebezpieczeństwem wyrządzenia mu znacznej szkody majątkowej, a przedmiotowy wniosek nie odnosił się do konkretnych zdarzeń (okoliczności) świadczących o tym, że w stosunku do wnioskodawcy wstrzymywanie wykonania zaskarżonego aktu jest uzasadnione. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w składzie orzekającym w niniejszej sprawie tożsame zastrzeżenia można również sformułować w odniesieniu do wniosku skarżącego o wstrzymanie wykonania decyzji organu w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od kwietnia do grudnia 2015 r. W tych okolicznościach słusznie zatem uznał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, że skarżący nie wykazał, aby w sprawie ziściły się przesłanki, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a., uzasadniające wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Trafne jest również stanowisko sądu pierwszej instancji, że "zwykłe" następstwa wykonania decyzji, tj. skutki wynikające z zastosowania środków egzekucyjnych przez właściwe organy (na co konsekwentnie powołuje się skarżący zarówno we wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji, jak i w zażaleniu), mają charakter odwracalny i nie wyczerpują przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. Oceniając natomiast zarzut naruszenia art. 133 § 1 w zw. z art. 166 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny uznaje go za oczywiście bezzasadny. Jak już wskazano na wstępie, ciężar wykazania zasadności wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji spoczywa na wnioskodawcy (tu: skarżącym). Sąd rozpoznający taki wniosek ma natomiast obowiązek rozstrzygnięcia o jego zasadności na podstawie akt sprawy, w tym dokumentów przedstawionych przez strony postępowania. W rozpoznawanej sprawie sąd pierwszej instancji prawidłowo wywiązując się z nałożonych nań obowiązków, przeanalizował także akta sprawy w zakresie postępowania w przedmiocie prawa pomocy, czemu wyraz dał w treści zaskarżonego uzasadnienia, uznając w efekcie, że informacje przedstawione przez skarżącego w postepowaniu o przyznanie prawa pomocy (na skutek jego biernej postawy w tym postępowaniu) są niewystarczające do oceny jego sytuacji majątkowej. W świetle powyższego nie można zgodzić się ze skarżącym, że sąd pierwszej instancji, wydając zaskarżone postanowienie, naruszył obowiązek orzekania na podstawie akt sprawy, o którym mowa w art. 133 § 1 p.p.s.a. Na uwzględnienie nie zasługiwał też zawarty w zażaleniu wniosek o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego. W tym zakresie wskazać należy, że art. 203 i art. 204 p.p.s.a., regulujące kwestie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, nie mają zastosowania do postępowania toczącego się na skutek wniesienia zażalenia na postanowienie sądu pierwszej instancji. Z powyższych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. ----------------------- 4