III OZ 525/24

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosław Wincenciak po rozpoznaniu w dniu 18 grudnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J.L. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 25 lipca 2024 r. sygn. akt III SO/Łd 3/24 o oddaleniu wniosku J.L. o wymierzeniu Okręgowej Radzie Adwokackiej w [...] grzywny za nieprzekazanie skargi wraz z odpowiedzią na skargę oraz aktami sprawy postanawia oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi postanowieniem z dnia 25 lipca 2024 r. sygn. akt III SO/Łd 3/24 oddalił wniosek J.L. o wymierzenie Okręgowej Radzie Adwokackiej w [...] grzywny za nieprzekazanie w terminie skargi J.L. na bezczynność Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] w przedmiocie wykonania postanowienia Sądu Okręgowego w [...] z dnia 26 stycznia 2021 r. w sprawie [...] o ustanowieniu pełnomocnika z urzędu, wraz z odpowiedzią na skargę i aktami sprawy. W uzasadnieniu postanowienia wskazał, że zgodnie z art. 54 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej w skrócie: "p.p.s.a."), skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. Stosownie do treści art. 54 § 2 p.p.s.a., organ, o którym mowa w § 1, przekazuje skargę sądowi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania. W świetle art. 55 § 1 p.p.s.a., w razie niezastosowania się do w/w obowiązków, sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a., tj. do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego. Wyłączną przesłanką materialnoprawną wymierzenia grzywny jest niewypełnienie przez organ obowiązków wymienionych w art. 54 § 2 p.p.s.a., czyli nieprzekazanie skargi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę oraz przekroczenie 30-dniowego terminu przekazania sądowi administracyjnemu tych wszystkich dokumentów, a termin ten liczony jest od dnia doręczenia skargi organowi. Podkreślić wymaga ponadto, że stwierdzenie zaistnienia przesłanek określonych w art. 54 § 2 p.p.s.a. nie nakłada na sąd obowiązku wymierzenia grzywny, lecz jedynie wyposaża sąd w uprawnienie do wymierzenia grzywny. Ustawodawca przewidział bowiem, że sąd "może orzec o wymierzeniu organowi grzywny", a więc orzeczenie sądu ma charakter uznaniowy. Podejmując rozstrzygnięcie w tym przedmiocie sąd powinien wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy, tj. m.in. charakter sprawy, przyczyny niewypełnienia przez organ obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a., czas jaki upłynął od wniesienia skargi, okoliczność, czy organ przed rozpatrzeniem wniosku wypełnił obowiązek przekazania skargi wraz z aktami oraz czy przekazanie kompletnych akt administracyjnych opóźniło rozpoznanie sprawy. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, WSA w Łodzi zauważył, że skarga J.L. z dnia 14 lutego 2024 r. na bezczynność Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] (sygn. akt III SAB/Łd 14/24) została przez stronę wniesiona w dniu 15 lutego 2024 r. bezpośrednio do Sądu pierwszej instancji. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału III z dnia 20 lutego 2024 r. skarga J.L. została przekazana do organu w celu udzielenia odpowiedzi na skargę i przekazania jej, wraz z aktami sprawy, zgodnie z art. 54 § 2 p.p.s.a. Podkreślić należy, iż w/w skarga wpłynęła do ORA w [...] w dniu 23 lutego 2024 r., zaś w dniu 22 marca 2024 r. (a więc w trakcie trwającego terminu do przekazania skargi) organ przesłał do WSA w Łodzi skargę, wraz z odpowiedzią na skargę oraz aktami sprawy. Skoro wyłączną przesłanką orzeczenia o wymierzeniu organowi grzywny jest niewypełnienie obowiązków procesowych określonych w art. 54 § 2 p.p.s.a. w terminie przewidzianym w tym przepisie, to w niniejszej sprawie brak jest podstaw do wymierzenia ORA w [...] wnioskowanej grzywny. Na marginesie wskazać także należy, że w/w skarga została odrzucona postanowieniem WSA w Łodzi z dnia 5 kwietnia 2024 r. sygn. akt III SAB/Łd 14/24 (a więc jeszcze przed wniesieniem wniosku o wymierzenie grzywny) z powodu jej niedopuszczalności. Tym samym postępowanie przed Sądem zostało zakończone. Powyższe postanowienie stało się przedmiotem zażalenia J.L. do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w którym wyraził niezadowolenie z zajętego przez Sąd pierwszej instancji stanowiska. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie art. 54 § 2 i art. 55 § 1 p.p.s.a., podkreślając, iż przekazane przez ORA w [...] akta sprawy były niekompletne i nieuporządkowane, a zatem nie sposób uznać, aby organ w sposób prawidłowy wykonał obowiązek wynikający z w/w przepisów. Skarżący wskazał, iż złożył do organu wiele pism, których przekazane Sądowi akta nie zawierają. Do tej kwestii nie odniósł się także w żaden sposób WSA w Łodzi w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 54 § 1, § 1a i § 2 zd. pierwsze p.p.s.a., skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania są przedmiotem skargi. Skargę w formie dokumentu elektronicznego wnosi się do elektronicznej skrzynki podawczej tego organu. Organ przekazuje skargę sądowi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę, w postaci papierowej lub elektronicznej, w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania. Przepisy te statuują bezwzględny obowiązek przekazania sądowi dokumentów warunkujących przeprowadzenie kontroli sądowej. Organ musi wykonać w/w obowiązek w terminie trzydziestu dni od dnia wniesienia skargi, przy czym przepisy szczególne mogą przewidywać inne terminy. Wyraźne zakreślenie przez ustawodawcę ram czasowych dopełnienia czynności przewidzianych w art. 54 § 2 p.p.s.a. stanowi odrębny, choć związany z pozostałymi powinnościami określonymi w tym przepisie, obowiązek działania organu, który wyklucza jego jakąkolwiek swobodę w tym zakresie. Z kolei w świetle art. 55 § 1 zd. pierwsze p.p.s.a., w razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2, sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Wyłączną przesłanką orzeczenia o wymierzeniu organowi grzywny jest zatem niewypełnienie obowiązków procesowych określonych w art. 54 § 2 p.p.s.a. w terminie przewidzianym w tym przepisie. Grzywnie tej nadano mieszany – dyscyplinująco-restrykcyjny – charakter, czyniąc z niej podstawową gwarancję procesową realizacji konstytucyjnej zasady prawa do sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP). To, jakie przyczyny spowodowały nieprzekazanie skargi sądowi administracyjnemu, pozostaje bez znaczenia w sprawie samego wymierzenia grzywny, może mieć jedynie wpływ na jej wysokość. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w okolicznościach niniejszej sprawy brak było podstaw do wymierzenia Okręgowej Radzie Adwokackiej w [...] grzywny za nieprzekazanie w terminie skargi J.L. z dnia 14 lutego 2024 r., wraz z odpowiedzią na skargę i aktami sprawy. Jak słusznie wskazał Sąd pierwszej instancji, w/w skarga wpłynęła do organu w dniu 23 lutego 2024 r., zaś w dniu 22 marca 2024 r. (a więc w trakcie trwającego terminu do przekazania skargi) organ ten przesłał do WSA w Łodzi skargę, wraz z odpowiedzią na skargę oraz aktami sprawy. Podkreślić należy, iż nadesłane do Sądu pierwszej instancji akta były wystarczające do stwierdzenia, że skarga J.L. była niedopuszczalna, bowiem niniejsza sprawa nie podlegała kognicji sądów administracyjnych – skarga ta została odrzucona postanowieniem WSA w Łodzi z dnia 5 kwietnia 2024 r. sygn. akt III SAB/Łd 14/24, a więc jeszcze przed wniesieniem wniosku o wymierzenie grzywny. W tych okolicznościach brak było zatem podstaw do wzywania o całość akt administracyjnych sprawy, w tym pism procesowych, na które powołuje się w zażaleniu skarżący, a kwestia ta była irrelewantna z punktu widzenia zasadności wymierzenia organowi grzywny. Skoro wyłączną przesłanką orzeczenia o wymierzeniu organowi grzywny jest niewypełnienie obowiązków procesowych określonych w art. 54 § 2 p.p.s.a. w terminie przewidzianym w tym przepisie, zaś w niniejszej sprawie ORA w [...] wypełniła te obowiązki w tym terminie, to w konsekwencji brak było podstaw do wymierzenia wnioskowanej przez skarżącego grzywny. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu i na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.