I FZ 282/24

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Ryszard Pęk po rozpoznaniu w dniu 8 stycznia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia T. sp. z o.o. z siedzibą w T. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 29 sierpnia 2024 r., sygn. akt I SA/Gd 507/24 w przedmiocie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi T. sp. z o.o. z siedzibą w T. na interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 17 kwietnia 2024 r. nr 0114-KDIP4-1.4012.48.2014.2.AM w przedmiocie podatku od towarów i usług postanawia uchylić w całości zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku. UZASADNIENIE 1. Postanowieniem z 29 sierpnia 2024 r., sygn. akt I SA/Gd 507/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił skargę T. sp. z o.o. z siedzibą w T. (dalej: skarżąca spółka) na interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej w przedmiocie podatku od towarów i usług. 2. Z akt sprawy wynika, że w skardze wniesionej do Sądu pierwszej instancji skarżąca spółka, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła skargę na interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej w przedmiocie podatku od towarów i usług. 3. Przewodniczący Wydziału I, zarządzeniem z 25 lipca 2024 r. wezwał pełnomocnika skarżącej spółki do usunięcia braków formalnych skargi przez złożenie pełnego odpisu spółki z KRS, z którego wynika umocowanie osoby udzielającej pełnomocnictwa do jej reprezentowania na dzień jego udzielenia (24 maja 2024 r.), w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. 4. Sąd pierwszej instancji przyjął, że przesyłkę doręczono pełnomocnikowi w trybie zastępczym 16 sierpnia 2024 r. i że braków nie uzupełniono w terminie. Powyższe skutkowało odrzuceniem skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) oraz zwróceniem skarżącej spółce kwoty uiszczonego wpisu. Przyjęto, że skarżąca spółka nie wywiązała się z nałożonego na nią obowiązku i nie uzupełniła braku formalnego skarg polegającego na załączeniu dokumentu wykazującego umocowanie do działania w jej imieniu, w zakreślonym terminie, który upłynął bezskutecznie 23 sierpnia 2024 r. Brak ten uniemożliwił Sądowi ustalenie osób uprawnionych do reprezentowania skarżącej spółki i udzielenia pełnomocnictwa ustanowionemu pełnomocnikowi, co z kolei uniemożliwia nadanie sprawie dalszego biegu. 5. Po doręczeniu odpisu postanowienia odrzucającego skargę, pełnomocnik skarżącej spółki wniósł 18 września 2024 r. dwa pisma: wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi oraz zażalenie na postanowienie o odrzuceniu skargi. 6. W zażaleniu zarzucono naruszenie: 6.1. art. 58 § 1 pkt 2 w związku z art. 53 § 1 i art. 73 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przez ich niewłaściwe zastosowanie, i w konsekwencji wydanie postanowienia o odrzuceniu skargi, w wyniku uznania, że wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi z 25 lipca 2024 r. zostało skutecznie doręczone pełnomocnikowi skarżącej spółki w trybie zastępczym, podczas gdy w wyniku niedopełnienia obowiązków wynikających z procedury doręczeń przez przedstawiciela operatora pocztowego, pełnomocnik nie został skutecznie zawiadomiony o przesyłce i nie miał możliwości odebrania wezwania Sądu pierwszej instancji; 6.2. art. 58 § 1 pkt 2 w związku z art. 53 § 1 i art. 49 § 1 oraz art. 106 § 4 i 5 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 228 § 2 Kodeksu postępowania cywilnego, przez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu, że nieprzedłożenie przez pełnomocnika odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego uniemożliwia nadanie skardze prawidłowego biegu, pomimo że informacje z KRS stanowią fakty powszechnie znane i są dostępne Sądowi z urzędu. 7. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 7.1. Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. 7.2. Na wstępie odnotować należy, że nie dawał podstaw do uchylenia zaskarżonego postanowienia podniesiony w pkt 6.2. zarzut naruszenia art. 58 § 1 pkt 2 w związku z art. 53 § 1 i art. 49 § 1 oraz art. 106 § 4 i 5 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 228 § 2 Kodeksu postępowania cywilnego, przez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu, że nieprzedłożenie przez pełnomocnika odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego uniemożliwia nadanie skardze prawidłowego biegu, pomimo że informacje z KRS stanowią fakty powszechnie znane i są dostępne Sądowi z urzędu. Na stronie wnoszącej pismo spoczywa obowiązek wypełnienia wszystkich warunków formalnych określonych w art. 46 – 47 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Przepis art. 49 § 1 tej ustawy jednoznacznie stanowi, że na wezwanie przewodniczącego strona uzupełnia braki formalne pisma, które uniemożliwiają nadanie mu prawidłowego biegu. Wniesienie pisma zawierającego wszystkie wymagane elementy, a także uzupełnienie jego braków niewątpliwie należy zaliczyć do czynności strony. Przyjęty w ustawie - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi podział czynności z uwagi na kryterium podmiotowe (czynności sądu, strony i innych uczestników postępowania), wyklucza podejmowanie czynności nienależących do danego podmiotu, co jest związane z określoną w ustawie pozycją każdego z tych podmiotów. W związku z tym nie można oczekiwać, że sąd będzie podejmował czynności należące do strony postępowania (por. uchwała składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 3 lipca 2023 r., sygn. akt II GPS 3/22; dostępna w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych: orzeczenia.nsa.gov.pl – dalej CBOSA). 7.3. Ocena zarzutu podniesionego w pkt 6.1. zażalenia sprowadzała się natomiast do wyjaśnienia skuteczności doręczenia skarżącej spółce przesyłki sądowej zawierającej wezwanie o uzupełnienie braku formalnego skargi. Sąd pierwszej instancji odrzucając skargę przyjął, że skutecznie doręczono pełnomocnikowi skarżącej spółki wezwanie do usunięcia w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi, braków formalnych skargi przez złożenie pełnego odpisu spółki z KRS, z którego wynikało umocowanie osoby udzielającej pełnomocnictwa do jej reprezentowania na dzień jego udzielenia (24 maja 2024 r.) i tego braku w zakreślonym terminie nie uzupełniono. Jako podstawę tego ustalenia przyjął znajdujące się w aktach sprawy (k. 47) potwierdzenie odbioru zawierające informację, że ponieważ przesyłki nie doręczono adresatowi, pozostawiono ją w placówce pocztowej, o czym "w dniu 1 sierpnia 2024 r. umieszczono zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej". Na potwierdzeniu odbioru (pkt 4) umieszczono także informację zaopatrzoną datą "19.08.2024" oraz podpisem, że "przesyłki nie doręczono, gdyż adresat nie podjął przesyłki z placówki pocztowej". Natomiast na kopercie zawierającej wezwanie do usunięcia w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi, braków formalnych skargi, znajduje się informacja o "powtórnym awizowaniu 9 września 2024 r." oraz zarządzenie o uznaniu za przesyłki za doręczoną "16 sierpnia 2024 r.". 7.4. W uzasadnieniu zażalenia argumentowano, że w sprawie nie doszło do skutecznego doręczenia wezwania do usunięcia braków skargi w wyniku naruszenia przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przez przedstawiciela operatora pocztowego. Podniesiono, że ze zwrotnego potwierdzenie odbioru przesyłki, które znajduje się w aktach sprawy wynika, że listonosz pozostawił awizo w oddawczej skrzynce pocztowej. Tymczasem wskazany przez pełnomocnika adres do doręczeń przy ul. Podgórskiej 36 jest siedzibą biura i nie posiada, ani nigdy nie posiadał oddawczej skrzynki pocztowej (dotyczy to całego budynku biurowego). Nie było zatem możliwe pozostawienie awiza w skrzynce. Ponadto, zwrócono uwagę na to, że z informacji dotyczących przesyłki, zawierającej wezwanie do uzupełnienia braków wynikało, że przesyłka została wydana doręczycielowi 1 sierpnia 2024 r. o godzinie 10:27:00, natomiast awizo zostało wystawione już o godzinie 10:27:21. Podniesiono w związku z tym, że nie wydaje się możliwe, by listonosz w czasie 21 sekund od pobrania przesyłki zdążył ustalić nieobecność adresata i pozostawić rzeczone awizo. 7.5. W świetle zarzutów zażalenia oraz przedstawionej w jego uzasadnieniu argumentacji, przyjęcie przez Sąd pierwszej instancji, że doszło do skutecznego doręczenia skarżącej spółce przesyłki, zawierającej wezwanie do uzupełnienia braków skargi, ocenić należy jako przedwczesne. Artykuł 73 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi znajduje zastosowanie w przypadkach, gdy nie jest możliwe ani doręczenie właściwe, ani doręczenie zastępcze. Przewidziana w tym przepisie fikcja doręczenia pisma opiera się na domniemaniu, że adresat miał możliwość zapoznania się z treścią przesyłki. Domniemanie powyższe ma charakter domniemania usuwalnego i może zostać obalone przeciwdowodem. Zastępczy sposób doręczenia pisma stronie nie uniemożliwia podniesienia zarzutu, że uchybienie terminu jest następstwem okoliczności związanych z tym doręczeniem, ani także obalenia domniemania doręczenia pisma stronie (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 2 marca 2011 r., sygn. akt I GSK 167/11, dostępna w CBOSA). 7.6. W rozpoznawanej sprawie Sąd pierwszej instancji, dysponując informacjami urzędu pocztowego zamieszczonymi na odwrocie potwierdzenia odbioru i na kopercie przesyłki, nie miał obowiązku przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego dotyczącego prawidłowości fikcji doręczenia wezwania. Jednakże skarżąca spółka podniosła w zażaleniu istotne wątpliwości dotyczące prawidłowości tego doręczenia, powołując się na to, że zawiadomienie o pozostawieniu przesyłki w urzędzie pocztowym nie mogło zostać pozostawione w skrzynce pocztowej, gdyż adres do doręczeń jest siedzibą biura i nie posiada, ani nigdy nie posiadała oddawczej skrzynki pocztowej. Ponadto zwróciła uwagę na to, że "przesyłka została wydana doręczycielowi 1 sierpnia 2024 r. o godzinie 10:27:00, natomiast awizo zostało wystawione już o godzinie 10:27:21". 7.7. Powyższe zarzuty podważają przyjęcie domniemania, że skarżąca spółka została zawiadomiona o złożeniu pisma w urzędzie pocztowym i że miała możliwość zapoznania się z treścią przesyłki. Wymagają zatem przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, co powinien uczynić Sąd pierwszej instancji. Ustalenie, że w budynku, w którym mieści się siedziba spółki nie zostały zainstalowane skrzynki pocztowe może bowiem oznaczać, że adnotacja na zwrotnym potwierdzeniu odbioru, że "zawiadomienie zostało pozostawione w skrzynce pocztowej adresata" może nie odpowiadać prawdzie. 7.8. Zakwestionowanie fikcji doręczenia powinno nastąpić w przewidzianym do tego trybie wynikającym z art. 92 ustawy z 23 listopada 2012 r. – Prawo pocztowe (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 1640). Zgodnie z tym przepisem, zakwestionowanie poprawności doręczenia przesyłki przez operatora pocztowego musi zostać dokonane poprzez zgłoszenie temu operatorowi reklamacji. Reklamacja może zostać wniesiona nie później niż w terminie 12 miesięcy od dnia nadania przesyłki pocztowej. Dopiero rozpatrzenie reklamacji przez operatora pocztowego, który dysponuje danymi pozwalającymi na odniesienie się do zgłoszonych zarzutów oraz pozwoli ustalić, czy domniemanie doręczenia przesyłki zostało skutecznie zakwestionowane. Istotne jest, że w przypadku niewykonania lub nienależytego wykonania usługi pocztowej prawo wniesienia reklamacji przysługuje: 1) nadawcy albo, 2) adresatowi – w przypadku gdy nadawca zrzeknie się na jego rzecz prawa dochodzenia roszczeń albo gdy przesyłka pocztowa lub kwota pieniężna określona w przekazie pocztowym zostanie doręczona adresatowi. Zarzut skarżącej spółki, że przesyłka pocztowa nie została doręczona adresatowi powoduje, że prawo wniesienia reklamacji przysługuje przede wszystkim nadawcy. 7.9. Z podanych wyżej powodów należało przyjąć, że przedwczesne było odrzucenie skargi, w sytuacji braku wyjaśnienia, że wezwanie sądowe do usunięcia braku formalnego skargi zostało skarżącej spółce skutecznie doręczone. Dopiero od wyników postępowania reklamacyjnego i danych zawartych w dokumencie "Potwierdzenie odbioru" dotyczącym przesyłki i naniesionych na jej kopercie adnotacji o "pozostawieniu awiza w skrzynce pocztowej", zależą dalsze losy skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku. 7.10. Na zakończenie zauważyć należy, że po wydaniu zaskarżonego postanowienia o odrzuceniu skargi, Sąd pierwszej instancji rozstrzygnął postanowieniem z 3 października 2024 r. o odmowie przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi, przyjmując, że "wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi zostało skutecznie doręczone w trybie zastępczym w dniu 16 sierpnia 2024 r." oraz że "strona nie wskazała aby podjęła działania w kierunku procedury reklamacyjnej dotyczącej doręczenia ww. przesyłki przez Pocztę Polską" (str. 5 uzasadnienia). Powyższe postanowienie nie oznaczało, że występujący w rozpoznawanej sprawie problem skuteczności fikcji doręczenia został ostatecznie przesądzony i był wiążący przy rozpoznaniu złożonego przez skarżącą spółkę zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi. Na jego podstawie nie można przyjąć, aby nim wiążąco już oceniony został proces doręczenia awizowanej do skarżącej spółki przesyłki i tym samym kwestia rozpoczęcia biegu terminu do dokonania uchybionej czynności. W jego uzasadnieniu pominięto, że w realiach rozpoznawanej sprawy – mając na uwadze art. 92 ustawy – Prawo pocztowe – prawo wniesienia reklamacji przysługuje Sądowi pierwszej instancji, który jako nadawca wezwał skarżącą spółkę za pośrednictwem poczty do uzupełnienia braków formalnych skargi. 7.11. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowił jak w sentencji.