II OSK 159/22

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Tomasz Bąkowski Sędziowie: sędzia NSA Roman Ciąglewicz (spr.) sędzia del. WSA Grzegorz Antas Protokolant: asystent sędziego Paweł Chyliński po rozpoznaniu w dniu 6 listopada 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej R. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 12 października 2021 r., sygn. akt IV SA/Po 714/21 w sprawie ze skargi R. P. na decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 29 lipca 2021 r., nr WOA.7721.188.2021.MKA w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego oddala skargę kasacyjną. UZASADNIENIE Uzasadnienie. Wyrokiem z dnia 12 października 2021 r., sygn. akt IV SA/Po 714/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę R. P. na decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 29 lipca 2021 r., nr WOA.7721.188.2021.MKA, w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego . Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł skarżący. Wyrok zaskarżył w całości. Skarżący wskazał na następujące podstawy kasacji: 1. art. 174 pkt 1 P.p.s.a. tj. naruszenie art. 138 § 1 pkt 3 w zw. z art 105 § 1 K.p.a. (traktowanych jak przepisy prawa materialnego) polegające na ich zastosowaniu w aspekcie art. 28 K.p.a. w zw. z art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego oraz naruszenie art. 145 § 1 pkt 1a i 1c P.p.s.a. polegające na ich niezastosowaniu; organy, a także WSA w Poznaniu popełniły błąd subsumcji uznając, iż w przedmiotowej sprawie zaistniały przesłanki do umorzenia postępowania odwoławczego tzn. WSA w Poznaniu wadliwie ocenił, że WWINB miał prawo umorzyć postępowanie odwoławcze z przyczyn podmiotowych nie uznając skarżącego kasacyjnie R. P. za stronę przedmiotowego postępowania administracyjnego; 2. art. 174 pkt 2 tj. naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 7, 8, 9, 10, 77 § 1, 80, art. 107 § 3 K.p.a. polegające w istocie na niepełnym i nieprawidłowym ustaleniu i przedstawieniu stanu faktycznego, co niewątpliwie nie tylko mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ale w istocie taki wpływ miało; 3. art. 174 pkt 2 w związku z art. 141 § 4 P.p.s.a. tj. naruszenie przepisów postępowania polegające na nie przedstawieniu, w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, rzetelnie stanu sprawy; 4. art. 174 pkt 1 tj. naruszenie art. 3 pkt 1 Prawa budowlanego przez jego błędną wykładnię i jego niezastosowanie; art. 174 pkt 1 tj. naruszenie art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego przez jego błędną wykładnię i tym samym jego niezastosowanie; 5. art. 174 pkt 2 tj. naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a – lit. c oraz art. 151 P.p.s.a. polegające na nieuchyleniu zaskarżonego orzeczenia (tj. na nieuwzględnieniu skargi) pomimo tego, że orzeczenie to nie odpowiada prawu. Skarżący wniósł o uchylenie w całości orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Poznaniu, zasądzenie od WWINB na rzecz skarżącego kasacyjnie kosztów postępowania kasacyjnego w kwocie 590 zł (wynagrodzenia pełnomocnika - 240 zł, kosztów sądowych — wpisu od skargi kasacyjnej 250 zł, opłaty kancelaryjnej - 100 zł) oraz o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przepis art. 193 zdanie drugie P.p.s.a. wyłącza odpowiednie stosowanie do postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym wymogów dotyczących koniecznych elementów uzasadnienia wyroku, które przewidziano w art. 141 § 4 w zw. z art. 193 zdanie pierwsze P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny nie przedstawia więc w uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę kasacyjną opisu ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej podawanej przez organy administracji i Sąd pierwszej instancji. W myśl art. 183 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak pod rozwagę nieważność postępowania. Nie zachodzą okoliczności skutkujące nieważnością postępowania, określone w art. 183 § 2 pkt 1 – 6 P.p.s.a., należy zatem ograniczyć się do zagadnień wynikających z zarzutów wyartykułowanych w podstawach skargi kasacyjnej. Nie zasługuje na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 138 § 1 pkt 3 w zw. z art 105 § 1 K.p.a. (traktowanych jak przepisy prawa materialnego) polegającego na ich zastosowaniu w aspekcie art. 28 K.p.a. w zw. z art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego oraz naruszenia art. 145 § 1 pkt 1a i 1c P.p.s.a. polegającego na ich niezastosowaniu. Bezprzedmiotowość postępowania wynikać może także z przyczyn podmiotowych, co nie kłoci się z formułą przepisu stanowiącego o "bezprzedmiotowości" (patrz: Janusz Borkowski/Barbara Adamiak "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz", C.H. Beck 2017, s. 564). Naczelny Sąd Administracyjny opowiada się w niniejszej sprawie za poglądem, według którego, postępowanie odwoławcze może zakończyć się decyzją o umorzeniu postępowania odwoławczego, gdy organ odwoławczy ustali, że wnoszący odwołanie nie jest stroną (patrz: B. Adamiak, op. cit. s. 732). Przypomnieć warto, że na tle relacji dyspozycji art. 134 K.p.a. oraz art. 138 § 1 pkt 3 K.p.a. wyrażono pogląd, zgodnie z którym, stwierdzenie przez organ odwoławczy, że wnoszący odwołanie nie jest stroną w rozumieniu art. 28 K.p.a. w związku z art. 59 ust. 7 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2000 r. Nr 106, poz. 1126 ze zm.) w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 49 lit. c ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 80, poz. 718), następuje w drodze decyzji o umorzeniu postępowania odwoławczego na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 K.p.a. (patrz: wyrok NSA z dnia 5 lipca 2006 r., sygn. akt II OSK 942/05, ONSA i wsa 2007/2/50). Mimo wejścia w życie art. 61a K.p.a., z dniem 11 kwietnia 2011 r., konieczność umorzenia postępowania z przyczyn podmiotowych zachodzi, gdy odwołanie wnosi osoba, która nie uczestniczyła w postępowaniu przed organem pierwszej instancji i nie jest stroną w rozumieniu art. 28 K.p.a. Wbrew wywodom skarżącego, przedmiotem postępowania organów nadzoru budowlanego był jedynie zbiornik bezodpływowy na nieczystości ciekłe (szambo), a nie "zakład żywienia zbiorowego [...]". Świadczy o tym treść pisma PINB w Słupcy z dnia 30 marca 2021 r. o wszczęciu postępowania w sprawie legalności i prawidłowości wybudowanego zbiornika na ścieki bytowe, a także rozstrzygnięcie zawarte w decyzji PINB z dnia 10 czerwca 2021 r. Kryterium odrębnego traktowania poszczególnych robót budowlanych jest obiekt budowlany będący przedmiotem robót oraz rodzaj planowanych robót (budowa, przebudowa, rozbiórka). W myśl art. 3 pkt 9 Prawa budowlanego, urządzenia służące gromadzeniu ścieków stanowią urządzenia budowlane. Możliwość traktowania zbiornika na nieczystości ciekłe jako obiektu stanowiącego przedmiot odrębnej sprawy administracyjnej, a w konsekwencji odrębnego postępowania administracyjnego, wynika z art. 29 ust. 1 pkt 3a Prawa budowlanego, w brzmieniu obowiązującym w okresie budowy (maj, czerwiec 2020 r.). Zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt 3a, pozwolenia na budowę nie wymaga budowa zbiorników bezodpływowych na nieczystości ciekłe o pojemności do 10 m3. Ustalenie interesu prawnego skarżącego może być zatem rozważane tylko w odniesieniu do oddziaływania zbiornika na jego nieruchomość. Skarżący nie wykazał aby budowa zbiornika bezodpływowego na działce nr [...], w odległości około 46,5 m od działki nr [...] dotyczyła jego praw lub obowiązków. Oznacza to, że skarżący nie ma interesu prawego, w rozumieniu art. 28 K.p.a., w postępowaniu organu nadzoru budowlanego dotyczącego tej budowy. W konsekwencji, nie są zasadne także zarzuty procesowe kasacji oparte na tezie o braku zbadania okoliczności mających świadczyć o posiadaniu przez skarżącego interesu prawnego, związanych z funkcjonowaniem baru [...]. Bezpodstawny jest zarzut naruszenia art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego. Legitymacja strony wynikająca z posiadania interesu prawnego, w postępowaniu organów nadzoru budowlanego dotyczącym usuwania skutków naruszeń prawa budowlanego, jest ustalana na podstawie art. 28 K.p.a. Położenie nieruchomości w obszarze oddziaływania obiektu jest okolicznością mającą znaczenie w ustaleniu interesu prawnego. Jednak w kontrolowanym postępowaniu organów nadzoru budowlanego położenie nieruchomości w obszarze oddziaływania obiektu (art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego) nie stanowi przesłanki zastosowania normy prawa materialnego, w takim znaczeniu jak to ma miejsce w odniesieniu do art. 28 ust. 2 Prawa budowalnego. W rezultacie nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) – c) oraz art. 151 P.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie skargi. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.