I GZ 353/24

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Beata Sobocha-Holc po rozpoznaniu w dniu 6 listopada 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia B. T. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 9 września 2024 r. sygn. akt I SA/Rz 392/24 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi B. T. na decyzję Dyrektora Podkarpackiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Rzeszowie z dnia 4 czerwca 2024 r. nr 9009-2024-000215 w przedmiocie przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Postanowieniem z 9 września 2024 r. sygn. akt I SA/Rz 392/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie (dalej zwany: sądem I instancji lub WSA), działając na podstawie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej zwanej: p.p.s.a.), odmówił B. T. (dalej zwanej: skarżącą) wstrzymania wykonania decyzji Dyrektora Podkarpackiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Rzeszowie z 4 czerwca 2024 r. w przedmiocie przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na 2022 r. W uzasadnieniu sąd I instancji zaznaczył, że skarżąca nie podała żadnych konkretnych okoliczności, w świetle których można byłoby przyjąć, że wykonanie zaskarżonej decyzji może rzeczywiście pociągnąć za sobą skutki w postaci doznania przez skarżącą szkody znacznych rozmiarów bądź spowodowania trudnych do odwrócenia skutków oraz nie zaprezentowała swojej sytuacji majątkowej i finansowej. Sąd wskazał, że skarżąca nie przedstawiła konkretnych danych obrazujących jej sytuację majątkową, w szczególności dotyczącą wysokości osiąganych dochodów i posiadanego majątku. Takich informacji i materiałów źródłowych WSA również nie odnalazł w aktach administracyjnych sprawy. Skarżąca wniosła zażalenie na powyższe postanowienie. W uzasadnieniu zażalenia wskazała, że wykonanie decyzji zmusi ją do zaciągnięcia kredytu konsumpcyjnego, co wiąże się z dodatkowymi kosztami w postaci odsetek od kredytu i bezzwrotnej prowizji dla banku. Skarżąca wskazała, że jest matką samotnie wychowującą dziecko. Ponadto cierpi na chorobę autoimmunologiczną, która wymaga kosztownego leczenia, a ponadto utrudnia jej funkcjonowanie w tym poruszanie się. Jako dowód skarżąca załączyła zaświadczenie lekarskie, z którego wynika, że występują u niej przeciwskazania do pracy w gospodarstwie rolnym z uwagi na przewlekłą chorobę. Dla potwierdzeni swoich dochodów skarżąca załączyła zaświadczenie o zatrudnieniu na czas nieokreślony, z którego wynika, że skarżąca we wrześniu otrzymała wynagrodzenie w wysokości 3 500 zł netto. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie znajduje usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1 tego przepisu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Jak zatem wynika z treści cytowanego przepisu, przesłankami do wstrzymania wykonania decyzji przez sąd są niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, przy czym zaznaczyć należy, że szkoda nie musi mieć charakteru materialnego, natomiast trudne do odwrócenia skutki to skutki faktyczne lub prawne, które raz zaistniałe spowodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, a powrót do stanu poprzedniego może nie nastąpić lub nastąpić po długim czasie czy przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków. Dla wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków nie jest wystarczające samo stwierdzenie strony. Uzasadnienie takiego wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy. W piśmiennictwie i judykaturze zgodnie przyjmuje się, że art. 61 § 3 p.p.s.a. zobowiązuje stronę wnioskującą o udzielenie ochrony tymczasowej na jego podstawie do wskazania przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności, nie nakładając obowiązku ich udowodnienia. Na wnioskodawcy spoczywa więc obowiązek jedynie uprawdopodobnienia istnienia przesłanek wstrzymania wykonania aktu lub czynności (por. M. Jagielska, pkt 7 komentarza do art. 61 § 3 p.p.s.a. [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, pod red. Romana Hausera i Marka Wierzbowskiego, 5. wyd. zmienione i uzupełnione, wyd. C.H.BECK, Warszawa 2017, str. 406-407 oraz powołane tam orzecznictwo). Poza tym – jak wskazywano już w judykaturze wielokrotnie – skutki wykonania decyzji zobowiązującej stronę do zapłaty określonej kwoty pieniężnej są z natury rzeczy odwracalne (por. np. postanowienie NSA z 27 października 2016 r. o sygn. akt II GZ 1099/16 i powołane tam orzecznictwo; dostępne w CBOSA). W przypadku uchylenia decyzji, uiszczona należność podlega bowiem zwrotowi (por. postanowienie NSA z 20 grudnia 2011 r. sygn. akt I GZ 217/11). Nie bez znaczenia dla oceny wystąpienia przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. jest to, że w przypadku ewentualnego uwzględnienia skargi uiszczone, a nienależne zobowiązanie będzie podlegać zwrotowi wraz z odsetkami, stanowiącymi swoistą formę odszkodowania, co dodatkowo przemawia za "odwracalnością" skutków, które może spowodować dla strony wykonanie zaskarżonej decyzji. Z tej też przyczyny strona domagająca się wstrzymania wykonania decyzji nakładającej obowiązek zapłaty należności pieniężnej obowiązana jest wykazać, że występują szczególne okoliczności uzasadniające uwzględnienie jej wniosku. Taką okolicznością nie jest wyłącznie sama wysokość należności. Okoliczność ta sama z siebie nie uzasadnia wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji bowiem każda decyzja zobowiązująca do uiszczenia należności pieniężnych pociąga za sobą dolegliwość rodzącą określony skutek faktyczny w finansach zobowiązanego (por. postanowienie NSA z 18 października 2011 r. sygn. akt II GSK 1799/11). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego objęte kontrolą postanowienie sądu I instancji o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji jest zgodne z prawem i nie podważa go argumentacja zażalenia. Przede wszystkim zgodzić się należy ze stanowiskiem sądu I instancji, że strona nie uprawdopodobniła, że nieudzielenie jej ochrony tymczasowej może pociągnąć za sobą skutki, w postaci wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania po jej stronie trudnych do odwrócenia skutków. Skarżąca nie wykazała swojej sytuacji finansowej i materialnej, nie przedłożyła żadnych dokumentów na poparcie zgłoszonych twierdzeń, a zatem dokonanie ustalenia, jaki konkretnie wpływ mogłoby wywrzeć wykonanie zaskarżonej decyzji na skarżącą (tj. czy wykonanie decyzji mogłoby spowodować trudne do odwrócenia skutki i/lub znaczną szkodę w rozumieniu art. 61 § 3 p.p.s.a.), okazało się niemożliwe. Zażalenie skarżącej powołuje analogiczne co wniosek twierdzenia. Wprawdzie skarżąca przedkłada zaświadczenie lekarskie oraz zaświadczenie o wynagrodzeniu uzyskanym we wrześniu z tytułu wynagrodzenia za pracę. Jednak dokumenty te nadal nie wskazują jaka jest rzeczywista i pełna jej sytuacja finansowa i majątkowa skarżącej – strona nie załączyła wydruków PIT obrazujących jej dochód za ubiegły rok, nie przedstawiła także wyciągów z posiadanych kąt bankowych za okres co najmniej trzech miesięcy. Wprawdzie skarżąca przedłożyła zaświadczenie o uzyskanym wynagrodzeniu z tytułu umowy o pracę za wrzesień 2024 r., to jednak nie pozwala to na ocenę jej pełnych przychodów, a zatem również nie pozwala na ocenę sytuacji fiskalnej. Naczelny Sąd Administracyjny pragnie podkreślić, że skarżąca nie udowodniła również wysokości miesięcznych wydatków ponoszonych w związku z leczeniem oraz kosztów związanych z bieżącym funkcjonowaniem np. wysokości opłat eksploatacyjnych. Sam fakt przedstawienia zaświadczenia lekarskiego stwierdzającego niezdolność do pracy w gospodarstwie rolnym nie wskazuje na wysokie koszty leczenia, które wpływałyby na sytuację finansową skarżącej. Aby zbadać, czy rzeczywiście w stosunku do strony zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, konieczne jest odniesienie wysokości zobowiązań skarżącej do jej sytuacji materialnej (finansowej). Bez porównania tych dwóch wartości nie jest możliwe zweryfikowanie twierdzenia autorki zażalenia. Braki wniosku, tak w zakresie zawartej w nim argumentacji, jak i nieprzedłożenie dowodów na jej poparcie nie dawały podstaw do zastosowania w stosunku do strony instytucji ochrony tymczasowej, sytuacji tej z tożsamych powodów nie zmieniła argumentacja zawarta w zażaleniu oraz dokumenty dołączone do niego. Powyższe prowadzi do wniosku, że skarżąca tak we wniosku, jak i w zażaleniu nie uprawdopodobniła przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji wskazanych w treści art. 61 § 3 p.p.s.a. Na marginesie NSA stwierdza, że postanowienia w sprawie wstrzymania aktu lub czynności sąd może zmienić w każdym czasie w razie zmiany okoliczności (art. 61 § 4 p.p.s.a.). W interesie strony leży takie sformułowanie wniosku, by powołane w nim okoliczności wskazywały na zajście przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. oraz poparcie twierdzeń w tym zakresie stosownymi dokumentami źródłowymi. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.