III SA/Kr 1295/23

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Michna (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Jakub Makuch Asesor WSA Magdalena Gawlikowska Protokolant starszy sekretarz sądowy Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 grudnia 2023 r. sprawy ze skargi M. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 31 maja 2023 r. nr SKO.Soc/4116/998/2023 w przedmiocie odmowy przyznania dodatku węglowego skargę oddala UZASADNIENIE Decyzją z 8 lutego 2023 r., Wójt Gminy G. odmówił M. B. (dalej: skarżący) przyznania dodatku węglowego. Organ przywołując treść art. 2 ust.1, ust.3c oraz ust. 3d ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (tj. Dz.U. z 2023, poz. 1630) podał, że na podstawie przeprowadzonego wywiadu środowiskowego ustalono, że w rozpoznawanej sprawie występuje zamieszkiwanie pod jedynym adresem, w odrębnych lokalach dwóch gospodarstw domowych. Skarżący do dnia 30 listopada 2022 r. nie podjął żadnych kroków w celu wyodrębnienia lokalu i nadania mu innego numeru. Tym samym, nie spełniał on kryterium osoby uprawnionej otrzymania dodatku węglowego. W odwołaniu skarżący podniósł, że organ błędnie ustalił, że nie zostały spełnione kryteria do przyznania dodatku węglowego. Skarżący wyjaśnił, że przed złożeniem wniosku o dodatek węglowy uzyskał od Naczelnika Wydziału Budownictwa i Architektury Starostwa Powiatowego informację, że wyodrębnienie lokalu w budynku mieszczącym się pod adresem [...] w G. wymaga przeprowadzenia stosownych procedur, sporządzenia dokumentacji technicznej, co wiążę się również z wysokimi kosztami. W takiej sytuacji nie było możliwe wyodrębnienie lokalu w terminie do dnia 30 listopada 2022 r. W dniu 12 grudnia 2022 r. złożył pisemne oświadczane, że do dnia 30 listopada 2022 podjął kroki w celu wydzielenia odrębnego numeru lokalu. W kolejnym oświadczeniu – z dnia 13 grudnia 2022 złożył wskazał, że do 30 listopada 2022 r. nie było możliwe nadanie i ustalenie odrębnego adresu zamieszkanego przez niego lokalu w ww. budynku. Ponadto nie mógłby złożyć dokumentów do Starostwa Powiatowego w celu wydzielenia odrębnego numeru lokalu, gdyż nie jest właścicielem nieruchomości mieszczącej się pod adresem [...] w G., w związku z tym organ wydał decyzję odmowną. W związku z powyższym błędne były ustalenia organu, że do dnia 30 listopada 2022 r. nie podjął on żadnych kroków w celu wyodrębnienia lokalu i nadania innego numeru. Skarżący podał, że ww. budynku zamieszkuje w odrębnym lokalu i prowadzi odrębne gospodarstwo domowe. Zostało to potwierdzone w decyzji o odmowie przyznania dodatku węglowego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie, decyzją z 31 maja l2023 r., utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Kolegium wskazało, że zgodnie ze złożoną w CEEB deklaracją, zainstalowanymi źródłami ciepła dla budynku zlokalizowanego pod adresem [...] w G. jest kocioł na paliwo stałe. Jako rodzaj stosowanych paliw w kotłach na paliwo stałe wskazano: węgiel i paliwa węglopochodne. W toku sprawy organ ustalił ponadto, że pod wyszczególnionym przez skarżącego we wniosku adresem zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe, a na wskazany adres został już wypłacony dodatek węglowy. Kolegium wskazało, że z wywiadu środowiskowego wynikało, że pod wskazanym adresem znajdują się dwa odrębne lokale ze wspólną klatką schodową. Skarżący zamieszkuje sam na parterze. Zajmuje kuchnię, trzy pokoje, łazienkę. Jego matka A. B. zajmuje piętro: trzy pokoje, kuchnia, łazienka. W budynku jest wspólny kocioł na paliwo stałe. Rachunki są wspólne i dzielą się opłatami. Skarżący jest osobą bezrobotną, utrzymuje się z prac dorywczych. Z materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy, w tym uzupełnionego przez GOPS w G. i przesłanego do Kolegium wraz z pismem z 17 maja 2023 r. wynikało, że skarżący zamieszkuje w budynku, którego jedynym właścicielem jest jego matka A. B. Skarżący użytkuje odrębną kondygnację budynku, mającą cechy odrębnego lokalu (parter), to jednak nie ma z prawnego punktu widzenia możliwości, aby otrzymała ona odrębny numer porządkowy w rozumieniu ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne. Według zaświadczenia Urzędu Gminy G. z 15 maja 2023 r. skarżący nie złożył deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Ujęty jest natomiast jako członek rodziny A. B., która jako właściciel nieruchomości złożyła w dniu 17 czerwca 2019 r. deklarację o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, deklarując trzy osoby zamieszkujące pod adresem: [...] G. Skarżący jest ujęty w deklaracji matki. Skarżący nie posiada stałych dochodów, a jedynie utrzymuje się z prac dorywczych, co oznacza, że koszty utrzymania budynku i związane z tym opłaty w większości ponoszą pozostali mieszkańcy budynku, w tym jego matka. Skarżący jako odbiorcę dodatku węglowego wskazał matkę, na której rachunek bankowy miał zostać przekazany przyznany mu dodatek węglowy. Zdaniem Kolegium analiza stanu faktycznego sprawy przy uwzględnieniu zasad doświadczenia życiowego prowadziła do wniosku, że skarżący - choć użytkuje samodzielnie odrębną kondygnację budynku, to jednak nie prowadzi odrębnego gospodarstwa domowego, wyrażającego się w całkowicie samodzielnym finansowaniu wszystkich swoich potrzeb materialno-bytowych. A zatem przyjąć należało, że pod wskazanym przez niego adresem znajduje się jedno gospodarstwo domowe trzyosobowe, w skład którego wchodzi obok niego również m.in. jego matka. Osoby te wspólnie gospodarują, ponosząc razem - w ramach posiadanych środków - koszty utrzymania budynku i związane z nim opłaty. Gospodarstwo domowe zamieszkujące pod ww. adres otrzymało już dodatek węglowy. Świadczenie to przyznane zostało na wniosek matki skarżącego 12 października 2022 r. Organ I instancji zasadnie więc, zdaniem organu odwoławczego, odmówił przyznania skarżącemu dodatku węglowego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżący wniósł o uchylenie decyzji Kolegium, podnosząc zarzut naruszenia art. 2 ustawy o dodatku węglowym. W uzasadnieniu podniósł, że organ potwierdził, że niniejszym przypadku występuje zamieszkiwanie pod jednym adresem w odrębnych lokalach dwóch gospodarstw domowych. Pismem z 17 maja 2023 r. również GOPS wskazał, że skarżący nie jest osobą wchodzącą w skład gospodarstwa domowego jego matki. Podczas wywiadu środowiskowego pracownik GOPS dokonał oględzin budynku i ustalił brak możliwości technicznych rozdzielenia mediów: źródła ciepła, wody, energii elektrycznej i ich odrębnego rozliczenia. Dlatego rachunek jest jeden dla całego budynku, a koszty dzielone na dwa gospodarstwa. Również, w punkcie 2, strona 4 uzasadnienia decyzji Kolegium ustaliło, że skarżący użytkuje odrębną kondygnację budynku. Skarżący podał, że nie złożył deklaracji śmieciowej, gdyż nie jest właścicielem nieruchomości. W jego ocenie, Kolegium nie podało faktycznych podstaw swego twierdzenia, że koszty utrzymania budynku i związane z tym opłaty w większości ponosili pozostali mieszkańcy budynku. Były to, zdaniem skarżącego, jedynie domniemania. Z wywiadu środowiskowego wprost wynikało natomiast, że mieszkańcy budynku dzielą się opłatami. Skarżący wskazał też, że nie posiada rachunku bankowego, a brak podania numeru rachunku do przelewu znacznie wydłużyłoby przekazanie pieniędzy. Ustalenia Kolegium są zatem sprzeczne z tym co ustalił organ I instancji. Skarżący wniósł o przeprowadzenie dowodu z zeznań wskazanych przez niego świadków. W odpowiedzi Kolegium wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując argumentacja zawartą w uzasadnieniu zaskrzonej decyzji. Na rozprawie w dniu 20- grudnia 2023 r. skarżący wyjaśnił, że trzecią osobą wymieniona w deklaracji śmieciowej był jego brat, który się ożenił i wyprowadził z domu. Co do ewentualnych korekt deklaracji śmieciowych to tym zajmować się miała jego matka A. B. Skarżący wyjaśnił, że wskazał rachunek bankowy matki, ponieważ w tamtym czasie, aby zakupić tańszy węgiel należało dysponować dokumentami poświadczającymi dofinansowanie. Sam nie składał korekt, bo nie miał takiej możliwości przy jednym adresie – jako domownik płacił przy tym 13 zł, a nie 30 zł jak właściciel domu składający deklarację. Skarżący podkreślił, że Kolegium użyło zupełnie innej argumentacji odmawiając przyznania świadczenia niż organ I instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Skarga nie była zasadna ponieważ organ odwoławczy prawidłowo ocenił zebrany w sprawie materiał dowodowy, a odmienna ocena materiału dowodowego była dopuszczalna w świetle art. 139 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 775 z późn. zm.) – dalej "k.p.a.". Powołany przepis stanowi, że organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, chyba że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny. Skoro jednak organ I instancji odmówił przyznania świadczenia, a organ II instancji utrzymali tę decyzję w mocy – tyle że z innych przyczyn – to nie został naruszony zakaz reformationis in peius. Decyzja organu odwoławczego nie pogarszała sytuacji skarżącego, skoro organ I instancji odmówił przyznania świadczenia. W ocenie Sądu, organ odwoławczy prawidłowo zebrał i ocenił pozostały materiał dowodowy. Należy bowiem podkreślić, że już sama ustawa o dodatku węglowym przy weryfikacji wniosków o przyznanie świadczenia odwołuje się do wywiadu środowiskowego i deklaracji śmieciowych. Zgodnie bowiem art. 2 ust. 15 a pkt 1 ustawy o dodatku węglowym dokonując weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego, wójt, burmistrz albo prezydent miasta bierze pod uwagę w szczególności informacje wynikające z deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, o której mowa w art. 6m ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2022 r. poz. 2519 oraz z 2023 r. poz. 877). Z kolei zgodnie z art. 2 ust. 15 b powołanej ustawy jeżeli podczas weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego wystąpią wątpliwości dotyczące gospodarstwa domowego wnioskodawcy, wójt, burmistrz albo prezydent miasta może przeprowadzić wywiad środowiskowy, który ma na celu ustalenie faktycznego stanu danego gospodarstwa domowego zgodnie z art. 2 ust. 2 odpowiednio pkt 1 i 2, odnośnie samotnego zamieszkiwania w przypadku jednoosobowych gospodarstw domowych oraz wspólnie stale zamieszkujących i gospodarujących z wnioskodawcą w przypadku gospodarstw domowych wieloosobowych. Przepis art. 3 ust. 2 stosuje się. Z znajdującego się w aktach protokołu – wywiadu środowiskowego, wbrew twierdzeniom skarżącego, nie wynika, że w budynku, którego dotyczył wniosek funkcjonują dwa, odrębne gospodarstwa domowe. W protokole stwierdzono jedynie, że skarżący mieszka sam na parterze, a jego mama na piętrze. Stwierdzono również, że: "Rachunki są wspólne" i mieszkańcy "wspólnie się dzielą opłatami" przy czym skarżący jest osoba bezrobotną, a utrzymuje się z prac dorywczych. Dopiero w uzasadnieniu decyzji wskazano, że wywiad potwierdził, że pod jednym adresem występuje zamieszkiwanie w dwóch odrębnych lokalach dwóch odrębnych gospodarstwa domowych. W ocenie Sądu, skoro skarżący był osobą bezrobotną, nie posiadającą swojej rodziny (żony; partnerki, dzieci) to nie narusza swobody oceny zebranego materiału dowodowego konstatacja Kolegium, że w istocie sprawy, jest to jedno gospodarstwo domowe (matki i syna). Gospodarstwo domowe oznacza zgodnie z art. 2 ust. 2 pkt 2 ustawy o dodatku węglowym osobę fizyczną oraz osoby z nią spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie z nią zamieszkujące i gospodarujące (gospodarstwo domowe wieloosobowe). Zdaniem Sądu, skarżący w istocie nie przedstawił jakiegokolwiek dowodu na samodzielne (z pominięciem swojej matki) gospodarowanie – nawet konto bankowe własnej matki wskazał do obsługi zakupu węgla. Wprawdzie ustawa o dodatku węglowym nie zawiera odrębnej definicji "gospodarowania", ale w tym zakresie należałoby się odnieść zdaniem Sądu, do dorobku orzeczniczego dotyczącego analogicznych instytucji w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 901 z późn. zm.). Już w wyroku z 21 grudnia 2010 r. ,II SA/Lu 664/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wskazywał, że aby wyjaśnić pojęcie "wspólne gospodarowanie", a tym samym ustalić, czy skarżący jest osobą samotnie gospodarującą, czy też członkiem rodziny, należy uwzględnić potoczne rozumienie tego wyrażenia. Zgodnie z Wielkim Słownikiem Poprawnej Polszczyzny PWN "wspólny to taki, w którym biorą udział dwie osoby lub więcej osób; wykonywany razem z kimś", natomiast gospodarować to "dysponować czymś; zarządzać czymś" (red. A. Markowski, Warszawa, 2005, s. 1330 i 298). Stąd, jeśli osoby gospodarują wspólnie, oznacza to, że razem czymś zarządzają, dysponują. W rozpatrywanym kontekście chodzi więc o przyczynianie się do funkcjonowania wspólnoty poprzez wykonywanie na jej rzecz jakichkolwiek czynności. Możliwość zarządzania oznacza w istocie uprawnienie do współdecydowania o przeznaczeniu dochodu rodziny, a także wykonywanie części czynności związanych z codziennymi zajęciami, jak sprzątanie, gotowanie, pranie itp. Zatem przez wspólne prowadzenie gospodarstwa domowego rozumie się nie tylko wspólne zamieszkiwanie określonych osób, ale związane z tym wspólne zaspokajanie potrzeb życiowych, w tym wzajemną ścisłą współpracę w załatwianiu codziennych spraw związanych z prowadzeniem domu, niezarobkowanie i pozostawanie w związku z tym na całkowitym lub częściowym utrzymaniu osoby, z którą się gospodarstwo domowe prowadzi, a wszystko to dodatkowo uzupełnione powinno być cechami stałości, które tego typu sytuację charakteryzują. Przy ocenie samodzielności gospodarowania sądy podkreślają również, że podstawowym elementem wskazującym, iż osoba prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe jest fakt, że posiada ona własne dochody, które pozwalają jej na utrzymanie się (por. wyrok WSA w Rzeszowie z 6 kwietnia 2018 r., II SA/Rz1218/17). W rozpatrywanej sprawie skarżący – rocznik 1973 praktycznie korzystał z pomocy swojej matki w zarządzaniu nieruchomością – nawet wskazał jej konto bankowe do obsługi płatności. Powyższe oznacza, że organ odwoławczy dokonał prawidłowej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego. Z tych to powodów, w ocenie Sądu, przyjęta przez Kolegium faktyczna podstawa rozstrzygnięć ustalona została z uwzględnieniem wymogów wynikających z art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. Odnosząc się natomiast do wniosku o przesłuchanie świadków wskazanych w skardze, to tego typu postępowanie dowodowe było niedopuszczalne przed sądem administracyjnym. Zgodnie bowiem z art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm.) – dalej "p.p.s.a." - sąd może przeprowadzić dowody uzupełniające jedynie z dokumentów i to jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Nie było więc w ogóle możliwe przesłuchiwanie świadków. Z tych to powodów Sąd skargę oddalił na zasadzie art. 151 p.p.s.a.