III OZ 529/24

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Piotr Korzeniowski po rozpoznaniu w dniu 21 stycznia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A.B. i T.B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 2 października 2024 r., sygn. akt II SA/Bk 357/24 o odmowie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku w sprawie ze skargi A.B. i T.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łomży z dnia 26 kwietnia 2024 r., nr SKO.412/6/2024 w przedmiocie stwierdzenia braku potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko postanawia uchylić zaskarżone postanowienie. UZASADNIENIE Wyrokiem z 22 sierpnia 2024 r., sygn. akt II SA/Bk 357/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku (dalej: "WSA w Białymstoku", "Sąd I. instancji"), po rozpoznaniu skargi A.B. i T.B. (dalej: "skarżący") na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łomży (dalej: "SKO", "Kolegium") z 26 kwietnia 2024 r., nr SKO.412/6/2024 w przedmiocie stwierdzenia braku potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, oddalił skargę. Postanowieniem z 2 października 2024 r., sygn. akt II SA/Bk 357/24 WSA w Białymstoku, po rozpoznaniu wniosku skarżących, odmówił przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku z 22 sierpnia 2024 r., sygn. akt II SA/Bk 357/24. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że okoliczności faktyczne opisane w treści wniosku w żaden sposób nie uprawdopodabniają braku winy skarżących w niedochowaniu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wydanego w sprawie - wyroku. Z treści złożonego w niniejszej sprawie wniosku wynika, że przyczyną niedochowania terminu był brak wiedzy, że w tym samym dniu i na tym samym posiedzeniu, na którym rozpatrywany był też wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, zostanie rozpoznana przedmiotowa sprawa i zostanie wydane rozstrzygnięcie. Wskazali też, że z uwagi na brak wiedzy w zakresie stosowania procedur prawnych i tym samym orientacji, w jakich odstępach czasowych należy spodziewać się ewentualnych terminów wyznaczanych przez sąd, omyłkowo mogło zdarzyć się to, że nie uczestniczyli w terminie rozprawy. Zdaniem Sądu I instancji, w obliczu prawidłowego pouczenia skarżących o terminie rozprawy wraz z rozpoznaniem wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, jak też o prawie i trybie złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku (stosownie do pouczenia zawartego w zawiadomieniu o rozprawie z dnia 2 lipca 2024 r. - k.74), nieświadomość odnośnie faktu wydania wyroku w przedmiotowej sprawie na rozprawie w dniu 22 sierpnia 2024 r., należy potraktować jako niedołożenie przez skarżących należytej staranności w dbaniu o własne interesy. Pismem z 8 października 2024 r. skarżący wywiedli zażalenie na ww. postanowienie WSA w Białymstoku z 2 października 2024 r., sygn. akt II SA/Bk 357/24, zarzucając naruszenie art. 87 § 2 p.p.s.a. i wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że skarżący nie mieli żadnej wiedzy, że w tym samym dniu na tym samym posiedzeniu, co wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, została rozpoznana ostatecznie przedmiotowa sprawa i zostało wydane rozstrzygnięcie. Z uwagi na toczące się 2 postępowania w sprawach dotyczących nieruchomości objętych zaskarżoną decyzją środowiskową, a także fakt, że skarżący nie posiadają wiedzy w zakresie stosowania procedur prawnych i tym samym nie orientują się, w jakich odstępach czasowych należy spodziewać się ewentualnych terminów wyznaczanych przez sąd, omyłkowo mogło zdarzyć się, że nie uczestniczyli w terminie rozprawy. Nakładanie się terminów dwóch postępowań spowodowało, że nie mieli wcześniej wiedzy, jakoby sprawa o sygnaturze dotyczącej niniejszego postępowania została rozpoznana już całkowicie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługiwało na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 i art. 87 § 2 p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. We wniosku należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Przesłanką zasadności wniosku o przywrócenie terminu jest kryterium braku winy. Kryterium to wymaga uprawdopodobnienia, że pomimo dołożenia szczególnej staranności przy prowadzeniu własnej sprawy, wystąpiły okoliczności od strony niezależne, które uniemożliwiły dochowania tej staranności. Zatem strona wnioskująca o przywrócenie terminu powinna przedstawić okoliczności, poparte argumentacją lub dokumentami źródłowymi, na podstawie których możliwe będzie uznanie, że powołane we wniosku okoliczności faktycznie wystąpiły. Przesłanka braku winy strony powinna być ona oceniana z uwzględnieniem wszelkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy i biorąc pod uwagę uchybienia spowodowane nawet lekkim niedbalstwem. O braku winy strony można mówić wówczas, gdy dopełnienie czynności w terminie stało się niemożliwe z powodu trudnej do przezwyciężenia przeszkody, niezależnej od strony. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należało, że skarżący uprawdopodobnili, że niezłożenie w terminie wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku WSA w Białymstoku z 22 sierpnia 2024 r., sygn. akt II SA/Bk 357/24 nastąpiło bez ich winy. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zawiadomienia o rozprawie w dniu 22 sierpnia 2024 r. nie zostały sformułowane w jednoznaczny sposób, a z ich treści wprost nie wynika, co jest celem wyznaczonej rozprawy. Zgodnie z art. 93 pkt 3 i 4 p.p.s.a. w zawiadomieniu o posiedzeniu oznacza się skarżącego oraz przedmiot sprawy, a także cel posiedzenia. W zawiadomieniach otrzymanych przez skarżących prawidłowo określono przedmiot sprawy sądowoadministracyjnej ("(...) zawiadamia (...) o posiedzeniu Sądu (...) w sprawie ze skargi A.B. i T.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łomży z dnia 26 kwietnia 2024 w przedmiocie stwierdzenia braku potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko (nr zaskarżonego aktu: SK0.412/6/2024)"). Cel posiedzenia został jednak określony przez wskazanie jego formy, tj. "rozprawa". Pismo zatytułowano jako "Zawiadomienie o rozprawie wraz z rozpoznaniem wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji". Z treści otrzymanych przez skarżących zawiadomień nie wynika jednoznacznie, co jest celem posiedzenia w formie rozprawy. Skarżący, występujący w niniejszej sprawie osobiście, otrzymując zawiadomienie o takiej treści, mogli powziąć uzasadnione wątpliwości co do przedmiotu rozprawy. Sytuacja, w której skarżący muszą niejako domyślać się na podstawie ogólnych pouczeń, o czym zawiadamia ich Sąd, stanowi nadmierne ograniczenie prawa do sądu. Wyżej przywołane okoliczności wskazują, że uchybienie terminu nastąpiło z przyczyn niezależnych od stron, a wyłącznie z powodu niejednoznacznego sformułowania zawiadomienia o terminie rozprawy. Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku błędnie uznał, że skarżący nie uprawdopodobnili w wystarczającym stopniu braku winy w uchybieniu terminu. W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.