II SA/Gl 1399/23

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Gapiński (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Tomasz Dziuk, Sędzia WSA Krzysztof Nowak, Protokolant Monika Rał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 grudnia 2023 r. sprawy ze skargi J. Z. (Z.) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 30 czerwca 2023 r. nr SKO.PSW/41.5/2806/2023/13634 w przedmiocie dodatku węglowego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta R. z dnia 29 maja 2023 r. nr [...]. UZASADNIENIE Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej – SKO, Kolegium) decyzją z dnia 30 czerwca 2023 r. nr SKO.PSW/41.5./2806/2023/13634, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 775 z późn. zm. – dalej k.p.a.), po rozpoznaniu odwołania J. Z. (dalej – Wnioskodawca, Skarżący), utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta R. (dalej – organ I instancji, Prezydent Miasta) z dnia 29 maja 2023 r. nr [...] odmawiającą przyznania dodatku węglowego. Przedmiotowa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym. Po rozpoznaniu wniosku Skarżącego, organ I instancji wspomnianą decyzją z dnia 13 stycznia 2023 r. odmówił przyznania dodatku węglowego. Negatywne rozstrzygnięcie umotywowano tym, że głównym źródłem ogrzewania budynku jest piec gazowy. Natomiast wskazywany przez Wnioskodawcę kominek może służyć jedynie do dogrzewania pomieszczeń. Wskutek odwołania Skarżącego, Kolegium decyzją z dnia 6 marca 2023 r. uchyliło rozstrzygnięcie organu I instancji i przekazało mu sprawę do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu wskazano na potrzebę uzupełnienia postępowania dowodowego w zakresie ustalenia głównego źródła ogrzewania budynku Wnioskodawcy. Analiza zgromadzonego materiału dowodowego doprowadziła do wydania przez organ I instancji decyzji z dnia 29 maja 2023 r., którą po raz kolejny odmówiono Skarżącemu przyznania prawa do dodatku węglowego. Podtrzymano w niej stanowisko, że głównym źródłem ogrzewania jest piec gazowy. Uzasadniono to wiedzą uzyskaną od operatora sieci gazowej co do wielkości zużycia gazu. Dodatkowo podniesiono, że ustalenie to zaprzecza twierdzeniu Skarżącego, że piec gazowy jest nieużytkowany. W tej sytuacji uznał, że koza/kominek jest jedynie dodatkowym źródłem ogrzewania. W odwołaniu z dnia 31 maja 2023 r. Skarżący zanegował prawidłowość decyzji organu I instancji i wniósł o jej uchylenie. W uzasadnieniu odwołania Wnioskodawca wyraził stanowisko, że odmowa przyznania dodatku węglowego oparta jest jedyne na przypuszczeniach urzędnika, które nie zostały poparte żadnymi konkretnymi faktami. Tymczasem – jak podkreślił Wnioskodawca - piec gazowy służy do ogrzewania części usługowej budynku, a także dostarcza ciepłą wodę. Poddasze natomiast ogrzewane jest kominkiem na paliwo stałe. Zwrócił uwagę, że nie jest zabronione posiadanie alternatywnego źródła ogrzewania, którym w jego przypadku jest piec gazowy. Poddał ponadto pod wątpliwość uprawnienie organu I instancji do uzyskania informacji o wielkości zużycia gazu w jego budynku. Decyzją z dnia 30 czerwca 2023 r. Kolegium utrzymało w mocy rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne. W motywach rozstrzygnięcia organ odwoławczy przedstawił stan faktyczny sprawy oraz obowiązujący stan prawny w zakresie przyznawania dodatku węglowego. Następnie organ odwoławczy przyjął stanowisko, że Prezydent Miasta prawidłowo odmówił Skarżącemu przyznania dodatku węglowego, gdyż przeprowadzone postępowanie wykazało, że głównym źródłem ogrzewania budynku Wnioskodawcy jest piec gazowy wykorzystujący paliwo gazowe. Świadczy o tym – zdaniem organu odwoławczego - informacja dostawcy paliwa gazowego określająca ilość wykorzystanego paliwa gazowego. W skardze z dnia 24 lipca 2023 r., wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnej w Gliwicach, Wnioskodawca wyraził swoją dezaprobatę dla decyzji Kolegium. W jej motywach powtórzył argumentację zaprezentowaną w odwołaniu. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie i podtrzymało argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Na rozprawie Skarżący podtrzymał swoje stanowisko. Dodatkowo na pytanie Sądu wyjaśnił, że koza/kominek nie jest wyposażona w płaszcz wodny. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem sprawy jest kontrola rozstrzygnięcia organu administracji, którym odmówiono Skarżącemu prawa do dodatku węglowego. Rozstrzygnięcie uzasadniono tym, że Wnioskodawca, jako główne źródło ogrzewania budynku, wykorzystuje piec gazowy. Argumentem mającym tego dowodzić jest informacja pochodząca od operatora sieci gazowej o wielkości zużycia gazu. Nie dano natomiast wiary twierdzeniom Skarżącego, który wskazuje, że część mieszkalna jest ogrzewana kozą/kominkiem na paliwo stałe. Podstawę materialnoprawną wydanego w sprawie rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym. Stosownie do art. 2 ust. 1 u.d.w. dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym w przypadku, gdy głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego jest kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia, kuchnia węglowa lub piec kaflowy na paliwo stałe, zasilane paliwami stałymi, wpisane lub zgłoszone do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (Dz.U. z 2022 r. poz. 438 z późn. zm.), do dnia 11 sierpnia 2022 r., albo po tym dniu - w przypadku głównych źródeł ogrzewania wpisanych lub zgłoszonych po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 tej ustawy. Przez gospodarstwo domowe rozumie się: 1) osobę fizyczną samotnie zamieszkującą i gospodarującą (gospodarstwo domowe jednoosobowe) albo 2) osobę fizyczną oraz osoby z nią spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie z nią zamieszkujące i gospodarujące (gospodarstwo domowe wieloosobowe) - art. 2 ust. 2 u.d.w. Natomiast przez paliwa stałe rozumie się węgiel kamienny, brykiet lub pelet zawierające co najmniej 85% węgla kamiennego (art. 2 ust. 3 u.d.w.). Wniosek o wypłatę dodatku węglowego podlega weryfikacji, w szczególności w zakresie zgłoszenia lub wpisania głównego źródła ogrzewania w centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 u.w.t.r. (art. 2 ust. 15 u.d.w.). Z art. 2 ust. 15a u.d.w. wynik, że weryfikacja wniosku o przyznanie dodatku węglowego ma charakter wszechstronny i nie ogranicza się do wskazanych w tym przepisie ewidencji, czy oświadczeń wnioskodawcy. Stan faktyczny sprawy istotny z punktu widzenia art. 2 ust. 1 u.d.w. może być zatem ustalony w oparciu o inne dostępne organowi dane. Oznacza to, że katalog źródeł i informacji, w oparciu o które organ może dokonać weryfikacji wniosku o dodatek węglowy ma w tym zakresie charakter otwarty. W ramach czynności sprawdzających do akt administracyjnych załączono trzy deklaracje Skarżącego składane do Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków. Ich analiza wskazuje, iż Skarżący w pierwszej deklaracji CEEB złożonej w dniu 14 kwietnia 2022 r. wymienił piec gazowy jako źródło centralnego ogrzewania (c.o.) i ciepłej wody użytkowej (c.w.u.) dla zamieszkiwanego przez niego budynku. W kolejnej deklaracji CEEB z dnia 29 lipca 2022 r. obok pieca gazowego Wnioskodawca wskazał kominek/kozę bez zaznaczenia jego funkcję (c.o. lub c.w.u.). Dopiero w deklaracji CEEB z dnia 21 października 2022 r. (a więc pochodzącej z daty po złożeniu wniosku z dnia 23 września 2022 r. o przyznanie dodatku węglowego) wskazano dla kominka/kozy funkcję c.o. Nadmienić należy, że nadal w deklaracji widnieje piec gazowy. Zaznaczyć należy, że wskazane źródła, jak odnotował to Skarżący w deklaracji, dotyczą budynku mieszkalnego i wszystkich lokali mieszkalnych. W trakcie wywiadu środowiskowego ustalono natomiast, że Skarżący zamieszkuje budynek wraz z żoną i dwójką dzieci. Ponadto jako główne źródło ogrzewania wskazano kominek/kozę opalany paliwem stałym. Jednak nie zostało to poparte żadnymi ustaleniami. Wątpliwości co do prawidłowości tego stwierdzenia wzbudzają informacje uzyskane od PGNiG. Wynika z nich, że w okresie 7 miesięcy (od 2 października 2022 r. do 2 maja 2023 r.) w budynku Skarżącego zużyto 1.747 m3 gazu, co daje średnio ok. 249,5 m3 na miesiąc. W tym miejscu należy wyjaśnić, że dane te organ I instancji uzyskał na podstawie art. 3 ust. 1 u.d.w. w związku z art. 25 ust. 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 390 z późn. zm.). Przepis ten stanowi, że osoby otrzymujące świadczenia rodzinne, instytucje publiczne i organizacje pozarządowe są obowiązane do udzielania, na żądanie organu właściwego lub wojewody, wyjaśnień oraz informacji co do okoliczności mających wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych (w tym przypadku na prawo do dodatku węglowego). Okoliczność dotycząca zużycia gazu sama w sobie nie może uzasadniać stanowiska, że głównym źródłem ogrzewania budynku jest piec gazowy. Niemniej jednak pozostały materiał dowodowy również nie pozwala na jednoznaczne określenie innego głównego źródła ogrzewania budynku. Dlatego też wydanie rozstrzygnięcia było przedwczesne. Przeprowadzone w sprawie postępowanie obarczone jest bowiem wadami wynikającymi z naruszenia zasad i przepisów postępowania, w szczególności postępowania dowodowego (art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.), którego zakres wynika z przywołanego art. 2 ust. 1 u.d.w. Wobec powyższego nie można przyjąć, iż na gruncie zgromadzonego w niniejszej sprawie materiału dowodowego organy bezsprzecznie wykazały, że głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego Skarżącego jest piec gazowy, a nie – jak twierdzi Skarżący - koza na paliwo stałe. W związku z tym organy w toku dalszego postępowania winny przeprowadzić postępowanie wyjaśniające mające na celu ustalenie, który z deklarowanych przez Skarżącego i posiadanych dla budynku pieców jest głównym źródłem ogrzewania, tj. ustalić czy dom jest ogrzewany przy pomocy kotła gazowego, czy też kominka/kozy. Zważywszy na upływ czasu od momentu złożenia przez Skarżącego wniosku o przyznanie dodatku węglowego (listopad 2022 r.) organy w ramach prowadzonego postępowania winny przeanalizować, w szczególności poziom zużycia przez gospodarstwo domowe Skarżącego "w okresie grzewczym" określonego rodzaju paliwa. Ponadto winny one uzyskać informacje dotyczące rozwiązań technicznych samego pieca gazowego. W szczególności należy wyjaśnić, czy istnieje możliwość rozdzielenia przepływu ciepła do poszczególnych obszarów budynku, a zwłaszcza całkowitego wyłączenie dostaw ciepła do części mieszkaniowej. Ponadto ustalenia wymaga, czy pomieszczenia mieszkalne wyposażone są w kaloryfery (ogrzewanie podłogowe) i z którym źródłem ciepła są połączone. Pod uwagę należy wziąć także to, czy kominek/koza posiada system rozprowadzania ciepła po poszczególnych pomieszczeniach mieszkalnych (na rozprawie Skarżący oznajmił, że kominek nie posiada płaszcza wodnego) . Trudno zakładać, aby urządzenie bez takiego systemu mogło stanowić główne źródło ogrzewania w nowoczesnym budynku mieszkalnym. W celu pozyskania dowodów i informacji w powyższym zakresie organ zwróci się przede wszystkim do Skarżącego o ich udostępnienie. Otóż przede wszystkim to Wnioskodawca jest w posiadaniu danych dotyczących powyższych kwestii. Warto w tym miejscu wskazać na powinność współdziałania Skarżącego z organami. Otóż spoczywa na nim powinność przedstawienia wszystkich informacji niezbędnych do ustalenia stanu faktycznego sprawy, wskazania dowodów mających, jego zdaniem, znaczenie w sprawie i udostępnienia dowodów znajdujących się w jego posiadaniu (zob. wyrok NSA z dnia 30 czerwca 2022 r. sygn. akt III OSK 5191/21, Lex nr 368378). Ponadto to na stronie ciąży obowiązek udowodnienia okoliczności, na podstawie których wywodzi korzystne dla siebie skutki prawne (zob. wyrok NSA z dnia 29 września 2020 r. sygn. akt II OSK 1452/20, Lex nr 3075574). Mając na uwadze powyższe należy stwierdzić, że organy orzekające w niniejszej sprawie naruszyły przepisy art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co skutkować musiało uchyleniem zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm.).