I SA/Łd 381/20

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Cezary Koziński (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Bogusław Klimowicz, Sędzia WSA Bożena Kasprzak, , po rozpoznaniu w dniu 12 listopada 2020 r. w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi W. M. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z dnia [...] r. nr [...] [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji wydanej w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2014 r. oddala skargę. UZASADNIENIE Zaskarżonym postanowieniem z [...] r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. odmówił przywrócenia terminu do złożenia odwołania od decyzji Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego Ł.-G. z dnia [...] r. ustalającej W. M. (dalej: skarżąca) wysokość zobowiązania podatkowego w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych za 2014 rok od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wskazał, iż Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego Ł.-G. decyzją z dnia [...] r. nr [...] ustalił skarżącej zobowiązanie podatkowe w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych za 2014 rok w wysokości 227.569,00 zł od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów lub pochodzących ze źródeł nieujawnionych w wysokości 303.425,00 zł. Decyzja została doręczona stronie w dniu 25 listopada 2019 r.; termin do wniesienia odwołania upłynął w dniu 9 grudnia 2019 r. Odwołanie od ww. decyzji z dnia [...] r. wpłynęło do Pierwszego Urzędu Skarbowego Ł.-G. w dniu 10 grudnia 2019 r. Odwołanie zostało doręczone za pośrednictwem firmy świadczącej pocztowe usługi kurierskie A Sp. z o.o. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. postanowieniem z [...]r. stwierdził uchybienie terminowi do wniesienia odwołania. Postanowienie to doręczono stronie w dniu 28 stycznia 2020 r. Wnioskiem z dnia 3 lutego 2020 r. (data wpływu do organu podatkowego 5 lutego 2020 r.) skarżąca zwróciła się o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od decyzji Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego Ł.-G. z dnia [...]r. Wskazała, iż składając odwołanie w dniu 9 grudnia 2019 r., ze względu na chorobę matki, skorzystała z usługi A, która to firma miała gwarantować dostarczenie przesyłki jeszcze tego samego dnia. Do wniosku skarżąca dołączyła kolejny egzemplarz odwołania od ww. decyzji z dnia [...] r., kopię reklamacji wystosowanej do A Sp. z o.o. oraz kopię oświadczenia E. A. (matki) o chorobie w dniu 9 grudnia 2019 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej stwierdził, że wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od decyzji Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego Ł.-G. z dnia [...] r. został złożony w dniu 4 lutego 2020 r. (data nadania w placówce pocztowej Poczty Polskiej S.A.), czyli w siódmym dniu licząc od dnia 28 stycznia 2020 r., w którym doręczono skarżącej postanowienie organu z dnia [...]r. stwierdzające uchybienie terminowi do wniesienia odwołania. Organ odwoławczy podkreślił, iż przywrócenie terminu może nastąpić wyłącznie wtedy, gdy zainteresowany uprawdopodobni, iż do uchybienia terminowi doszło bez jego winy. Instytucja przywrócenia terminu jest stosowana w sytuacjach wyjątkowych i przywrócenie terminu nie jest możliwe, jeśli zainteresowany dopuścił się choćby lekkiego zaniedbania. W ocenie organu odwoławczego stan zdrowia matki skarżącej nie wymagał w dniu 9 grudnia 2019 r. interwencji lekarskiej, ponieważ dokument z takiej interwencji zapewne zostałby przez skarżącą okazany. Uprawdopodobnieniu przedstawionej przez skarżącą sytuacji nie służy również dynamika zaistniałych wydarzeń: matka skarżącej poczuła się bardzo źle w godzinach porannych, a strona spiesząc się do domu nie pojechała na pocztę, lecz skorzystała z usług firmy A, której jedna z siedzib znajduje się obok firmy, w której skarżąca pracuje. Jak wynika z etykiety wystawionej przez A, przesyłka zaadresowana do Naczelnika Urzędu Skarbowego została od skarżącej odebrana w dniu 09.12.2019 r. o godz. 14:15. Powyższy odstęp czasowy pomiędzy pogorszeniem się stanu zdrowia matki, a reakcją skarżącej (min. 3-4 godziny) nie uwiarygadnia wyjaśnień w przedmiocie pospiesznych działań, które musiała przedsięwziąć ("... bardzo szybko musiałam pojechać do domu"). Dyrektor Izby Administracji Skarbowej stwierdził ponadto, że firma kurierska A nie była zobowiązana do doręczenia przesyłki w dniu jej nadania, gdyż skarżąca skorzystała ze standardowej usługi kurierskiej w Serwisie Krajowym PICKUP (bez wykupionych dodatkowych usług, które mogłyby wskazywać na ponadstandardowe warunki doręczenia przesyłki), co potwierdzają dane zawarte w fakturze VAT Nr [...] wystawionej w dniu 9 grudnia 2019 r. przez A Sp. z o.o., której uwierzytelniona kopia została załączona do odpowiedzi udzielonej pismem z dnia 26 lutego 2020 r. Organ odwoławczy wskazał także, iż złożone odwołanie nosi datę 6 grudnia 2019 r., wobec czego - dochowując należytej staranności – skarżąca mogła skorzystać z usług Poczty Polskiej S.A. również w sobotę 7 grudnia, który był dniem pracy dla wielu placówek pocztowych w Ł., czynne były także 2 placówki w P. (przy ul. A 31 oraz B 11). Skarżąca nie wykorzystała tej możliwości, pozostawiając załatwienie ważnej czynności procesowej na ostatni dzień ustawowego terminu. Ale nawet wówczas - przy założeniu wiarygodności przedstawionej sytuacji – skarżąca mogła zwrócić się o pomoc w nadaniu przesyłki do osób trzecich. Z tych względów organ odwoławczy uznał, że skarżąca nie dopełniła obowiązku wynikającego z art. 162 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa, ponieważ nie uprawdopodobniła braku swojej winy w uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania. Podjętych przez skarżąca działań nie sposób zakwalifikować do dokonanych z należytą starannością i troską o własne sprawy, co eliminuje możliwość zastosowania instytucji przywrócenia terminu. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi W. M. wniosła o zmianę powyższego postanowienia poprzez przywrócenie terminu do złożenia odwołania. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzuciła naruszenie art. 162 Ordynacji podatkowej poprzez jego niezastosowanie, to jest uznanie, że strona nie uprawdopodobniła braku winy w naruszeniu terminu. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uznał, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw. Na wstępie rozważań wskazać należy, że instytucja przywrócenia terminu do wniesienia odwołania znajduje zastosowanie wyłącznie w sytuacji, gdy pismo zawierające decyzję organu pierwszej instancji zostało doręczone prawidłowo, skutkiem czego rozpoczął swój bieg termin do wniesienia odwołania. W przeciwnym razie, wniosek o przywrócenie terminu byłby bezprzedmiotowy, gdyż termin do dokonania tej czynności procesowej nie rozpocząłby w ogóle swego biegu. Jak wynika z akt sprawy decyzja Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego Ł.-G. z dnia [...] r., ustalająca skarżącej zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2014 rok od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów, została doręczona stronie za pośrednictwem Poczty Polskiej w dniu 25 listopada 2019 r. W myśl art. 223 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2020 r., poz. 1325 – dalej: "O.p.") termin do wniesienia odwołania wynosi 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie. W omawianym przypadku termin do wniesienia odwołania upłynął wiec skarżącej w dniu 9 grudnia 2019 r. Tymczasem skarżąca wniosła odwołanie w dniu 10 grudnia 2019 r., a wniosek o przywrócenie terminu do jego złożenia wpłynął do organu podatkowego w dniu 5 lutego 2020 r., po tym jak Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. postanowieniem z [...] r. stwierdził uchybienie terminowi do wniesienia odwołania. Zagadnieniem spornym w rozstrzyganej sprawie jest zasadność stanowiska organu odwoławczego o braku podstaw do przywrócenia stronie terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu pierwszej instancji. W tym kontekście wskazać należy, że kwestia przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej została uregulowana w art. 162 O.p. Zgodnie z art. 162 § 1 O.p. w razie uchybienia terminowi należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Stosownie zaś do § 2 tego artykułu podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin. Powołany przepis kreuje zatem następujące przesłanki warunkujące możliwość przywrócenia terminu: uchybienie terminowi, wniesienie przez zainteresowanego wniosku o przywrócenie terminu z zachowaniem siedmiodniowego terminu do jego złożenia (od dnia ustania przyczyny jego uchybienia), uprawdopodobnienie przez stronę braku swojej winy oraz dopełnienie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu czynności, dla której ustanowiony był przywracany termin. Przesłanki te muszą być spełnione łącznie. W rozpoznawanej sprawie organ podatkowy skupił się na przesłance braku winy strony w uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania. Z powołanego przepisu wynika, że wystarczy, iż przesłanka ta zostanie przez stronę uprawdopodobniona. W orzecznictwie sądowym i doktrynie zgodnie przyjmuje się, iż uprawdopodobnienie jest środkiem zastępczym dowodu w znaczeniu ścisłym, niedającym pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie. Jest to środek zwolniony od ścisłych formalności dowodowych (por. np. W. Siedlecki - Zarys postępowania cywilnego, Warszawa 1968, s. 247, a także wyrok WSA w Warszawie z dnia 12 maja 2010 r., III SA/Wa 97/10). Jednocześnie przy ocenie, czy strona dopuściła się uchybienia terminu bez swej winy, bierze się pod uwagę wszystkie okoliczności faktyczne i ocenia winę według obiektywnych mierników staranności. Podkreślić przy tym należy za poglądami doktryny, że kryterium braku winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie nie jest zatem dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa (por. B. Adamiak. J. Borkowski. R. Mastalski, J. Zubrzycki - Ordynacja podatkowa. Komentarz, Wrocław 2003, s. 566). Brak winy można przyjąć tylko wtedy, gdy wnioskodawca nie mógł przezwyciężyć przeszkody w zachowaniu terminu, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez stronę zalicza się, np. przerwę w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar (por. wyrok NSA z dnia 1 marca 1999 r., II SA/Wa 45/99). Z akt niniejszej sprawy wynika, że decyzja organu pierwszej instancji wysłana została prawidłowo na adres zamieszkania skarżącej. Strona nie kwestionuje sposobu, ani prawidłowości doręczenia przesyłki pocztowej z decyzją podatkową. Uważa jedynie, że nie mogła nadać odwołania od tej decyzji w placówce pocztowej, w ostatnim dniu terminu, ze względu na nagłą chorobę matki. Uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminu nie ogranicza się - jak chciałaby skarżąca - jedynie do ustalenia, czy twierdzenie wnioskodawcy o chorobie matki w godzinach porannych ostatniego dnia terminu do złożenia odwołania jest wiarygodne, ale musi również uwzględniać to, czy wskazana przyczyna uchybienia terminowi stanowią przeszkodę niemożliwą do przezwyciężenia i czy zainteresowany wykazał należytą staranność w podjęciu działań mogących zapobiec uchybieniu terminu, np. poprzez wyręczenie się inną osobą. Przedstawione we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania okoliczności krótkotrwałej choroby matki strony, nie pozwalają w ocenie Sądu na przyjęcie braku zawinienia po stronie skarżącej w uchybieniu termu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego Ł.-G. z dnia [...]r. Sąd podziela ocenę przyjętą przez organ podatkowy w niniejszej sprawie, sprowadzającą się do uznania, że brak winy zachodzi jedynie w sytuacji, gdy wnioskodawca nie mógł przezwyciężyć przeszkody w zachowaniu terminu, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Jak wynika z ustaleń organu podatkowego skarżąca nadała odwołanie w mieście, w którym mieszka, w firmie kurierskiej A, w dniu 9 grudnia 2019 r. o godz. 14:15. W ocenie Sądu, za okoliczność stanowiącą uzasadnienie dla przywrócenia terminu mógłby być uznany nagły, niespodziewany wyjazd strony (z miejsca zamieszkania, o ile uniemożliwiałby dokonanie czynności procesowej i strona nie mogłaby podjąć kroków, które zabezpieczyłby ją przed negatywnymi konsekwencjami nieobecności, a także skorzystać z pomocy innych osób w dokonaniu czynności procesowej. Pogorszenie się stanu zdrowia matki skarżące w godzinach porannych, a następnie nadanie przez skarżącą odwołania w firmie kurierskiej o godz. 14:15, nie oznacza, że przesyłka ta nie mogła być nadana za pośrednictwem Poczty Polskiej (operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. – Prawo pocztowe /DZ.U. z 2017 r. poz. 1481 oraz z 2018 r. poz. 106 i 138/). Sąd uznał, że w niniejszej sprawie fakt opieki nad chorą matką w godzinach porannych 9 grudnia 2019 r. nie stanowi wystarczającego wykazania braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania w świetle art. 162 § 1 O.p., skoro skarżąca mogła w godzinach popołudniowych nadać przesyłkę z odwołaniem w firmie kurierskiej. Sąd stwierdził ponadto, że doszło do uchybienia przez skarżącą terminowi na wystąpienie z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Cała argumentacja wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania wiąże się z niemożnością nadania odwołania od decyzji w ostatnim dniu terminu. Zgodnie z art. 162 § 2 O.p. konieczną przesłanką przywrócenia terminu jest dochowanie nieprzywracalnego terminu do złożenia wniosku o jego przywrócenie. Termin do wniesienia tego wniosku wynosi 7 dni i swój bieg rozpoczyna od dnia ustania przeszkody. Przyczyna uchybienia terminowi ustała w dniu 10 grudnia 2019 roku, kiedy skarżąca nie musiała już osobiście opiekować się matką. Wobec powyższego nadanie przez stronę w placówce pocztowej dopiero w dniu 4 lutego 2020 r. wniosku o przywrócenie terminu uznać należy za spóźnione. Dla zachowania terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu istotny jest moment ustania przyczyny jego uchybienia. Z tych względów, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325), należało skargę oddalić. ak