II GSK 847/24

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Dorota Dąbek Sędzia NSA Wojciech Kręcisz (spr.) Sędzia del. WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz Protokolant asystent sędziego Paweł Cholewski po rozpoznaniu w dniu 28 listopada 2024 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi o wznowienie postępowania W. L. od wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 stycznia 2018 r. sygn. akt I OSK 688/16 w sprawie ze skargi W. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Toruniu z dnia 17 czerwca 2015 r. nr SKO-522-77/15 w przedmiocie odmowy zwrotu zatrzymanego prawa jazdy postanawia: 1. odrzucić skargę o wznowienie postępowania, 2. zwrócić W. L. uiszczony wpis sądowy od skargi o wznowienie postępowania w wysokości 200 (dwieście) złotych. UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 27 października 2015 r., sygn. akt II SA/Bd 876/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy oddalił skargę W. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Toruniu z dnia 17 czerwca 2015 r., nr SKO-522-77/15, w przedmiocie odmowy zwrotu zatrzymanego prawa jazdy. Wyrokiem z dnia 5 stycznia 2018 r., sygn. akt I OSK 688/16, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną W. L. na powyższy wyrok. Z uzasadnieniu tego wyroku Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że skarga kasacyjna nie podważa zgodności z prawem zaskarżonego wyroku. Wyjaśnił, że w dacie popełnienia przez skarżącego kasacyjnie czynu, którego konsekwencją było zatrzymanie prawa jazdy, tj. w dniu 1 stycznia 2015 r. obowiązywał art. 12 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami, który w ust. 1 pkt 2 stanowi, że prawo jazdy nie może być wydane osobie, w stosunku do której został orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych w okresie i zakresie obowiązywania tego zakazu, a w pkt 3, że nie może ono być wydane osobie, w stosunku do której wydano decyzję o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami lub zatrzymania prawa jazdy - w okresie i zakresie obowiązywania tej decyzji. W sprawie, wyrokiem Sądu Rejonowego orzeczony został w stosunku do skarżącego kasacyjnie zakaz prowadzenia pojazdów z wyłączeniem kat. C, CE i zostały mu decyzją cofnięte uprawnienia do kierowania pojazdami w kat. B, BE, D, DE (posiadał uprawnienia B, BE, C, CE, D, DE). Wobec takiego zakresu zakazu prowadzenia pojazdów, wynikającego tak z wyroku, jak i decyzji, skarżący wystąpił o zwrot prawa jazdy w kat. C, CE. Jednak ust. 2 i ust. 3 art. 12 ustawy nakazuje stosowanie zakazu wymienionego w ust. 1 pkt 2 i 3 w stosunku do osób ubiegających się o zwrot zatrzymanego prawa jazdy, o przywrócenie uprawnienia w zakresie kategorii prawa jazdy, o wydanie prawa jazdy określonej kategorii. Na mocy art. 12 ust. 2 ustawy nie jest możliwy zwrot zatrzymanego prawa jazdy, a także przywrócenie uprawnienia w zakresie prawa jazdy kategorii C w dacie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów obejmujących uprawnienie w zakresie prawa jazdy kat. B, zaś CE w dacie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów kat. B lub odpowiednio C1, C, D1 lub D, zaś z mocy ust. 3 niemożliwe jest wydanie prawa jazdy kategorii C w dacie obowiązywania decyzji o cofnięciu lub zatrzymaniu prawa jazdy kat. B, CE w okresie obowiązywania tej decyzji w zakresie kat. B lub odpowiednio C1, C, D1, D. W. L. wystąpił ze skargą o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 27 października 2015 r. podnosząc, że Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności Konstytucją RP aktu normatywnego, na podstawie którego została wydana decyzja (wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 4 lipca 2023 r., sygn. akt SK 23/21) i wskazując na podstawę z art. 272 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wniósł o uchylenie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 27 października 2015 r. w całości, uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Toruniu z dnia 17 czerwca 2015 r., SKO-522-77/15 w całości oraz o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania w niniejszej sprawie, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego, według norm przepisanych. Pismem z dnia 9 października 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Toruniu wniosło o oddalenie skargi W. L. na decyzję z dnia 17 czerwca 2015 r. znak: SKO-522-77/15. Pismem z dnia 13 maja 2024 r. skarżący z ostrożności procesowej doprecyzował żądanie skargi w ten sposób, że wniósł o: a. wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 stycznia 2018 r. sygn. akt I OSK 688/16 oddalającego skargę kasacyjną W. L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 876/15 z dnia 27 października 2015 r., oddalającego skargę na decyzję SKO w Toruniu z dnia 17 czerwca 2015 r., SKO-522-77/15 z uwagi na to, że Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego na podstawie którego została wydana decyzja z Konstytucją RP (wyrok Trybunału Konstytucyjnego sygn. akt SK 23/21 z dnia 4 lipca 2023 r.), tj. na podstawie art. 272 § 1 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, b. uchylenie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 stycznia 2018 r., sygn. akt I OSK 688/16 w całości, c. uchylenie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 876/15 z dnia 27 października 2015 r. w całości, d. uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Toruniu z dnia 17 czerwca 2015 r., SKO-522-77/15 w całości, e. zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania w niniejszym postępowaniu, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego, według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga o wznowienie postępowania podlega odrzuceniu. Z istoty żądania wznowienia postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 stycznia 2018 r., sygn. akt I OSK 688/15, którym oddalono skargę kasacyjną strony od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 27 października 2015 r., sygn. akt II SA/Bd 876/14 w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Toruniu z dnia 17 marca 2015 r. w przedmiocie odmowy zwrotu zatrzymanego prawa jazdy wynika, że podstaw oraz zasadności tego żądania strona upatruje w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 4 lipca 2023 r., w sprawie SK 23/21, którym orzeczono, że art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 w związku z art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2023 r. poz. 622) w zakresie, w jakim pozbawia osoby posiadające uprawnienia do kierowania pojazdami mechanicznymi określonych kategorii prawa jazdy prawa do odzyskania dokumentu potwierdzającego posiadanie tego rodzaju uprawnień odnośnie do pojazdów mechanicznych, co do których nie orzeczono wobec nich środka karnego w postaci zakazu ich prowadzenia, jest niezgodny z art. 2 oraz art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, a więc w podstawie wynikającej z art. 272 § 1 p.p.s.a. Ocena skuteczności skargi o wznowienie postępowania zakończonego przywołanym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego wymaga, aby w punkcie wyjścia podkreślić, że zgodnie z art. 278 p.p.s.a. po upływie pięciu lat od uprawomocnienia się orzeczenia nie można żądać wznowienia, z wyjątkiem przypadku, gdy strona była pozbawiona możliwości działania lub nie była należycie reprezentowana, a w tym kontekście, że termin, o którym jest mowa w przywołanym przepisie prawa jest terminem materialnym i nie podlega przywróceniu, zaś jego bieg jest niezależny od terminów wniesienia skargi o wznowienie postępowania przewidzianych w art. 272 § 2, § 2a i § 3 oraz art. 277 p.p.s.a. Skarga o wznowienie postępowania jest więc dopuszczalna w określonych przez prawo procesowe terminach i wobec tego, że służy wyłącznie od prawomocnego orzeczenia, przywołanych przepisów prawa nie można interpretować rozszerzająco. Termin określony w art. 278 p.p.s.a. ma charakter bezwzględny i rozpoczyna bieg w chwili uprawomocnienia się orzeczenia, przeciwko któremu została skierowana skarga o wznowienie postępowania. Skarga o wznowienie postępowania wniesiona z zachowaniem terminów określonych w art. 272 § 2, § 2a i § 3 lub art. 277 p.p.s.a., ale po upływie terminu przewidzianego w art. 278 p.p.s.a., będzie więc podlegała odrzuceniu, bez konieczności badania merytorycznej zasadności wskazanych w niej podstaw. W rozpoznawanej sprawie, pięcioletni okres – o którym jest mowa w art. 278 p.p.s.a. – od uprawomocnienia się wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawie I OSK 688/16 upłynął z końcem dnia 5 stycznia 2018 r., co prowadzi do wniosku, że strona wniosła skargę o wznowienie po upływie wymienionego terminu – albowiem nastąpiło to w dniu 23 sierpnia 2023 r., co nie stanowi przedmiotu sporu w niniejszej sprawie – jak również do wniosku, że wobec wskazanej podstawy wznowienia oraz okoliczności sprawy zakończonej przywołanym prawomocnym wyrokiem nie zaktualizowały się przesłanki odstąpienia od zasady wyrażonej w art. 278 p.p.s.a., albowiem nie ma podstaw, aby twierdzić, że strona była pozbawiona możności działania lub należytej reprezentacji. Ponieważ żadna z tych przesłanek nie zachodzi należy stwierdzić, że wznowienie postępowania nie jest możliwe. Wyjaśnienia wymaga również, że jakkolwiek zgodnie z art. 190 ust. 4 ustawy zasadniczej orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą aktu normatywnego, na podstawie którego zostało wydane prawomocne orzeczenie sądowe, ostateczna decyzja administracyjna lub rozstrzygnięcie w innych sprawach, stanowi podstawę do wznowienia postępowania, uchylenia decyzji lub innego rozstrzygnięcia, to jednak – jak wynika z tego przepisu prawa – na zasadach i w trybie określonych w przepisach właściwych dla danego postępowania, a więc – co trzeba uznać za oczywiste – również przy uwzględnieniu znaczenia konsekwencji wynikających z przepisu art. 278 p.p.s.a., którego funkcją jest ustanowienie bezwzględnej granicy czasowej, po upływie której skarga o wznowienie nie może być skutecznie wniesiona, a której brak ustanowienia – z uwagi na sposób określenia rozpoczęcia biegu terminu, o którym mowa w tym przepisie prawa – skutkowałby tym, że stan niepewności odnośnie do możliwości podważenia prawomocnego orzeczenia mógłby trwać ad infinitum (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 czerwca 2014 r., sygn. akt II FSK 1093/14), co z całą pewnością sprzeciwiałoby się potrzebie zagwarantowania podmiotom stosunków prawnych niezbędnej stabilizacji. Zasada ograniczonej w czasie kontroli w trybie wznowienia postępowania orzeczenia sądu administracyjnego korzystającego z waloru prawomocności, wobec znaczenia konsekwencji wynikających z art. 170 p.p.s.a., służy bowiem – jak należałoby przyjąć – ochronie ogólnego porządku prawnego i chroni przed wielokrotnym rozstrzyganiem tych samych spraw (zob. również np. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 20 lutego 2014 r.; sygn. akt II FSK 3786/13; 28 lipca 2014 r., sygn. akt II FSK 1864/14). W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 278 p.p.s.a. i art. 281 p.p.s.a. oraz w związku z art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a orzekł, jak w sentencji postanowienia. ----------------------- 4