III OSK 2459/24

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Jakimowicz po rozpoznaniu w dniu 22 listopada 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Stowarzyszenia W. z siedzibą w W. o dopuszczenie do udziału w postępowaniu ze skargi kasacyjnej Komitetu Wyborczego Wyborców [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 25 czerwca 2024 r., sygn. akt II SAB/Ol 52/24 w sprawie ze skargi Stowarzyszenia A. z siedzibą w W. na bezczynność Komitetu Wyborczego Wyborców [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej postanawia: dopuścić Stowarzyszenie W. z siedzibą w W. do udziału w postępowaniu. UZASADNIENIE Pismem z dnia 15 października 2024 r. Stowarzyszenie W. z siedzibą w W. (dalej także jako: Stowarzyszenie) zgłosiło swój udział w postępowaniu w sprawie ze skargi kasacyjnej Komitetu Wyborczego Wyborców [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 25 czerwca 2024 r., sygn. akt II SAB/Ol 52/24 w sprawie ze skargi Stowarzyszenia A. z siedzibą w W. na bezczynność Komitetu Wyborczego Wyborców [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej oraz wniosło o oddalenie wniesionej skargi kasacyjnej. Argumentując swoje zgłoszenie do postępowania w charakterze uczestnika, Stowarzyszenie wskazało, że jego misją jest działalność na rzecz upowszechniania i realizacji idei dobrego rządzenia poprzez doprowadzenie do przejrzystości i rozliczalności instytucji publicznych oraz wzmocnienie obywatelskiej świadomości własnych praw, a jednym z podstawowych elementów zapewniających rozliczalność działania władz jest jawność życia publicznego. W związku z tym Stowarzyszenie wyjaśniło, że w ramach jednego z jego głównych celów sprawuje nadzór obywatelski nad realizacją art. 61 Konstytucji RP i ustawy o dostępie do informacji publicznej. Ponadto, Stowarzyszenie poinformowało, że prowadzi poradnictwo w zakresie spraw związanych z prawem do informacji publicznej i wielokrotnie występuje jako strona postępowań administracyjnych oraz sądowoadministracyjnych, jak i jako uczestnik tych postępowań jako organizacja społeczna. Z kolei odnosząc się do zasadności jego udziału w przedmiotowym postępowaniu, Stowarzyszenie wskazało, że przemawia za tym jego wiedza, fachowość i wieloletnie doświadczenie w obszarze prawa dostępu do informacji publicznej. Stowarzyszenie dodało, powołując się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 sierpnia 2019 r., sygn. akt II OSK 2432/17, że dopuszczenie do postępowania administracyjnego organizacji społecznej, której statutowe cele są zbieżne z przedmiotem konkretnego postępowania administracyjnego, można postrzegać jako zwiększenie prawdopodobieństwa lepszego wyjaśnienia kluczowych dla sprawy okoliczności faktycznych. Natomiast, jako że niniejsza sprawa dotyczy kwestii ustalenia czy komitety wyborcze wyborców stanowią podmiot obowiązany do udostępnienia informacji publicznej, a więc bezpośrednio zakresu podmiotowego art. 4 ustawy o dostępie do informacji publicznej, Stowarzyszenie wskazało, że sprawa jest bezpośrednio powiązana ze statutową działalnością Stowarzyszenia. Ponadto, Stowarzyszenie dodało, że jego działalność polega także na przeciwdziałaniu złym praktykom organów władzy publicznych, skutkujących nadmiernym i bezpodstawnym ograniczeniom prawa do informacji. Stowarzyszenie podkreśliło, że ma specjalistyczną wiedzę w identyfikowaniu i analizowaniu takich praktyk i jest w stanie wykazywać zarówno aktualne, jak i potencjalne skutki ich utrwalenia i rozpowszechnienia. W ocenie Stowarzyszenia do takich praktyk należy zaliczyć utrudnianie dostępu do informacji publicznej, w tym poprzez zawężanie stosowania art. 4 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Zdaniem Stowarzyszenia za jego udziałem w postępowaniu przemawia ważny interes społeczny. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 33 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935) - dalej p.p.s.a., udział w postępowaniu może zgłosić (...) organizacja społeczna, o której mowa w art. 25 § 4, w sprawach innych osób, jeżeli sprawa dotyczy zakresu jej statutowej działalności. Przepis art. 25 § 4 p.p.s.a. przyznaje zaś zdolność sądową organizacjom społecznym w zakresie ich statutowej działalności w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób. Warunkiem skutecznego wystąpienia o dopuszczenie do udziału w postępowaniu w sprawie innej osoby jest, jak wynika z treści powołanych wyżej przepisów, zbieżność przedmiotu postępowania ze statutową działalnością organizacji społecznej. Jak wynika ze stanowiska orzecznictwa, warunkami dopuszczenia organizacji społecznej do udziału w postępowaniu są: jej status; fakt, że zakres statutowej działalności organizacji ma związek z przedmiotem postępowania, do którego próbuje wstąpić; to, że jej udział w postępowaniu sprzyja realizacji sądowej kontroli administracji; a także to, że za wstąpieniem organizacji do postępowania przemawia cel publiczny, dla którego została powołana (por. postanowienie NSA z 5 marca 2009 r., sygn. akt II GZ 55/09). Stowarzyszenie zgłaszające swój udział w niniejszym postępowaniu sądowym w charakterze uczestnika posiada status organizacji społecznej, zaś jego cele statutowe obejmują: upowszechnianie i ochronę wolności i praw człowieka oraz swobód obywatelskich, a także działań wspomagających rozwój demokracji oraz wspieranie działań monitorujących i edukacyjnych, w szczególności podejmowanych przez członków i członkinie Stowarzyszenia i osoby z nimi współpracujące, na rzecz zwiększenia przejrzystości i uczciwości życia publicznego, w tym: działanie na rzecz swobodnego dostępu do informacji publicznej, działanie na rzecz efektywnego, praworządnego, przejrzystego i otwartego na kontrolę obywatelską gospodarowania majątkiem publicznym i zarządzania politykami publicznymi, wspieranie merytoryczne i finansowe osób i organizacji w sprawowaniu kontroli obywatelskiej i podejmowanie działań na rzecz propagowania etyki życia publicznego i aktywności służących przeciwdziałaniu korupcji. Przedmiotem niniejszego postępowania jest natomiast bezczynność Komitetu Wyborczego Wyborców [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. Skoro zatem zakres działalności statutowej Stowarzyszenia ma związek z przedmiotem niniejszej sprawy, a nie zachodzą podstawy do uznania, że organizacja działa jedynie w celu zaspokojenia swoich partykularnych celów, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 33 § 2 w zw. z art. 193 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji, uznając, że dopuszczenie Stowarzyszenia do postępowania jest uzasadnione.