III SA/Gd 158/24

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jacek Hyla (spr.), Sędziowie: Sędzia WSA Janina Guść, Asesor WSA Adam Osik, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 25 lipca 2024 r. sprawy ze skargi M. K. na postanowienie Wojewody Pomorskiego z dnia 14 lutego 2024 r. nr SO-IX.621.1.57.2023.DM w przedmiocie niedopuszczalności odwołania od decyzji w sprawie wymeldowania z pobytu stałego 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Wojewody Pomorskiego na rzecz skarżącej M. K. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. UZASADNIENIE Wojewoda Pomorski postanowieniem z dnia 14 lutego 2024 r. nr SO-IX.621.1.57.2023.DM, w oparciu o art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks podstępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm.) – dalej powoływanej jako "k.p.a.", stwierdził niedopuszczalność odwołania wniesionego przez K. S. W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy wyjaśnił, że T. sp. z o. o. w G. wystąpiło z wnioskiem o wymeldowanie M. K. z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ulicy [...] [...] w G. W uzasadnieniu wniosku podano, że wymieniona otrzymała sądowy nakaz opuszczenia tego lokalu i została przeniesiona do innego tymczasowego pomieszczenia w G. Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego Prezydent Miasta Gdańska wydał decyzję o wymeldowaniu M. K. z pobytu stałego zgodnie z wnioskiem. Pismo zatytułowane odwołaniem wniósł K. S. Opisał on sytuację życiową, finansową oraz nieporadność M. K. podkreślając, że wymieniona nie jest świadoma, że powinna złożyć odwołanie w przedmiotowej sprawie. Organ odwoławczy zauważył następnie, że zgodnie z art. 28 k.p.a. za stronę postępowania uznaje się osobę, która posiada interes prawny w stosunku do sprawy będącej przedmiotem prowadzonego postępowania, natomiast art. 32 i art. 33 k.p.a. przewiduje, że strona może działać przez pełnomocnika, chyba że charakter czynności wymaga jej osobistego działania, a pełnomocnictwo powinno być udzielone na piśmie lub zgłoszone do protokołu. Organ II instancji wskazał także, że do akt sprawy meldunkowej prowadzonej przez organ pierwszej instancji ani do odwołania nie załączono pełnomocnictwa udzielonego K. S. przez M. K. do występowania w postępowaniu o jej wymeldowanie. W treści odwołania skarżący wskazał jedynie, że wymieniona jest chora i nie jest świadoma sytuacji w jakiej się znalazła i z tego powodu to on podjął decyzję o konieczności złożenia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta Gdańska orzekającej o jej wymeldowaniu. Organ odwoławczy uznał zatem, że K. S. nie posiada legitymacji prawnej do złożenia odwołania, co stanowi przeszkodę w merytorycznym rozpatrzeniu sprawy. Organ zaznaczył, że odwołujący się w swoim piśmie poruszył wiele zagadnień dotyczących między innymi działalności T., które nie mają żadnego wpływu na sprawę meldunkową. M. K. zaskarżyła powyższe postanowienie organu odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wskazując na bardzo trudną sytuację mieszkaniową. Wyjaśniła, że mieszkanie, które zajmuje obecnie z K. S. zostało zlicytowane, a T. nie chce sprzedać K. S. mieszkania, które zajmowała skarżąca. Mieszkaniem tym zainteresowana jest osoba będąca członkiem T., która przyczyniła się do utraty mieszkania przez skarżącą. W odpowiedzi na skargę Wojewoda Pomorski wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.) - dalej jako "p.p.s.a.", uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3). Stosownie natomiast do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Z akt administracyjnych wynika, że pismo K. S. zatytułowane "odwołaniem" wpłynęło w ustawowym terminie do wniesienia odwołania od decyzji o wymeldowaniu M. K. Z treści pisma wynika, że K. S., kwestionując decyzję o wymeldowaniu M. K. występuje w obronie jej praw, a zatem i w jej imieniu, z uwagi na jej chorobę i niezdolność do samodzielnego działania w sprawie. Z akt administracyjnych nie wynika zarazem, by zdolność do czynności prawnych M. K. (a zatem także do ustanowienia pełnomocnika) była w jakikolwiek sposób ograniczona. Zgodnie z art. 33 §1 k.p.a. pełnomocnikiem w postepowaniu administracyjnym może być osoba fizyczna posiadająca zdolność do czynności prawnych. Art. 33§2 k.p.a. wymaga, by pełnomocnictwo było udzielone na piśmie lub zgłoszone do protokołu. W myśl art. 33 §3 k.p.a. pełnomocnik dołącza do akt oryginał lub urzędowo poświadczony odpis pełnomocnictwa. Odwołanie jest podaniem w rozumieniu art. 63§1 k.p.a. W myśl art. 64§2 k.p.a. jeżeli podanie nie spełnia innych wymagań ustalonych w przepisach prawa, należy wezwać wnoszącego do usunięcia braków w wyznaczonym terminie, nie krótszym niż siedem dni, z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania. Art. 7 k.p.a. stanowi, że w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Art. 8 § 1 k.p.a. wymaga, by organy administracji publicznej prowadziły postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. Zgodnie zaś z art. 9 k.p.a. organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Zdaniem Sądu, skutkiem stwierdzenia, że pismo podpisane przez K. S. jest odwołaniem od decyzji dotyczącej wprost interesu prawnego M. K. powinno być, zgodnie z przytoczonymi powyżej zasadami ogólnymi postępowania administracyjnego przyjęcie, że autor pisma złożył je jako pełnomocnik strony. Należy podkreślić, że w postępowaniu administracyjnym nie występują charakterystyczne dla postępowania sądowego ograniczenia co do osoby pełnomocnika. Jedynym wymogiem wynikającym z przytoczonych przepisów jest pełna zdolność do czynności prawnych pełnomocnika. K. S., wnoszący odwołanie w sprawie dotyczącej interesu prawnego M. K. powinien zostać zatem, zgodnie z art. 9 k.p.a., pouczony przez organ, że może to uczynić skutecznie wyłącznie jako pełnomocnik strony. W konsekwencji należało na podstawie art.64§2 k.p.a. wezwać go do nadesłania w terminie 7 dni pełnomocnictwa udzielonego mu na piśmie przez M. K. do reprezentowania jej w postępowaniu administracyjnym, dotyczącym wymeldowania z pobytu stałego. Nadesłanie takiego pełnomocnictwa w ustawowym terminie skutkowałoby nadaniem biegu odwołaniu jako wniesionemu przez M. K., reprezentowaną prze pełnomocnika, prowadzącym do merytorycznego rozpatrzenia sprawy przez organ odwoławczy, zaś skutkiem jego nienadesłania w terminie byłoby pozostawienie odwołania bez rozpoznania przez organ odwoławczy na podstawie art.64§2 k.p.a. (por. Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz red. Z. Kmieciak i W. Chruścielewski. Warszawa 2019. Str. 746-747 oraz Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. B. Adamiak, J. Borkowski str. 767). Zaniechanie opisanych powyżej działań uniemożliwiło dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego i załatwienie sprawy przy uwzględnieniu interesu społecznego i słusznego interesu obywateli. Zaniechanie to naruszało także zasadę zaufania obywateli do władzy publicznej oraz sprzeczne było z obowiązkiem czuwania nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa. W konsekwencji należy stwierdzić, że zaskarżone postanowienie zostało wydane nie tylko z naruszeniem przepisu art. 134 k.p.a., który nie powinien być w okolicznościach sprawy zastosowany, ale także przepisów art. 7, 8 §1 i 9 k.p.a. W tym stanie sprawy Sad orzekł na podstawie art. 145§1 pkt lit. c p.p.s.a. jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. wobec uwzględnienia skargi w całości.