I FZ 9/25

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Bartosz Wojciechowski, , , po rozpoznaniu w dniu 29 stycznia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia S. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 18 listopada 2024 r. sygn. akt I SA/Gd 839/24 odmawiające wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi S. K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 27 sierpnia 2024 r. nr 2201-IOA.4105.29.2024.7 w przedmiocie podatku akcyzowego z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia samochodu osobowego postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Zaskarżonym postanowieniem z 18 listopada 2024 r., sygn. akt I SA/Gd 839/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi S. K. (dalej: skarżący, strona) na decyzję Dyrektora Izby Administracyjnej w Gdańsku z dnia 27 sierpnia 2023 r., w przedmiocie podatku akcyzowego z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia samochodu osobowego. Zdaniem Sądu w złożonym wniosku nie zostało wykazane, że zaistniały okoliczności świadczące o możliwości wstrzymania wykonania decyzji organu. Wnoszący skargę nie podał danych dotyczących swojej sytuacji finansowej, a w szczególności tego, jak kształtują się jego bieżące wydatki oraz uzyskiwane przychody. Do wniosku nie zostały przy tym dołączone żadne dokumenty, które umożliwiłyby Sądowi ocenę, czy dobrowolne bądź przymusowe wykonanie decyzji, z uwagi na sytuację finansową skarżącego (np. spowodowaną brakiem środków zgromadzonych na rachunkach bankowych), spowoduje zaistnienie zdarzeń uzasadniających uwzględnienie wniosku o zastosowanie ochrony tymczasowej. Wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji pozbawiony jest danych dotyczących stanu majątkowego strony, stąd niemożliwe jest w istocie przeprowadzenie analizy wpływu, jaki na ten majątek wywarłoby wykonanie decyzji. Na powyższe postanowienie strona wniosła zażalenie, wnioskując o jego uchylenie i skierowanie sprawy do ponownego rozpoznania. Wnoszący zażalenie zarzucił naruszenie przepisów procesowych, co mogło mieć istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia poprzez to, że: organ administracyjny ma obowiązek zastosować środki zapobiegawcze, w tym wstrzymanie wykonania decyzji, gdy wykonanie decyzji może narazić stronę na trudności, które będą nieodwracalne, czego nie zrobił, ponadto organy administracyjne są zobowiązane do rzetelnego, obiektywnego i wszechstronnego wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy, a w przedmiotowym przypadku organ nie wziął pod uwagę wszystkich okoliczności. Zarzucono także naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez przyjęcie, że nie istnieją przesłanki w postaci poważnych trudności skarżącego. W uzasadnieniu wskazano, że skarżący nie jest osobą zamożną, nie posiada zgromadzonych oszczędności, a jego sytuacja finansowa aktualnie jest trudna. Skarżący obciążony jest licznymi zobowiązaniami kredytowymi i innymi wydatkami, które w znacznym stopniu ograniczają jego zdolność do pokrycia różnicy w kwocie akcyzy, tj. obliczonej od wartości pojazdu prawidłowo wskazanej przez rzeczoznawcę oraz tej błędnie przyjętej przez organ administracji. Nadmienić należy, iż skarżący spłaca dwa kredyty oraz raty kart kredytowej, ponosi też opłaty miesięczne związane z utrzymaniem miejsca zamieszkania, koszty wyżywienia i utrzymania rodziny. Łączne zobowiązania skarżącego przekraczają kwotę 7.500 zł, co stanowi istotny ciężar dla jego budżetu. Pomimo tego, iż skarżący podejmuje pracę za granicą, to koszty utrzymania jego i jego rodziny w Polsce są bardzo wysokie. Wstrzymanie wykonania decyzji jest więc konieczne, aby skarżący nie znalazł się w sytuacji, w której niemożność opłacenia rat kredytowych doprowadziłaby do powstania znacznego zadłużenia wobec banków oraz dalszych konsekwencji finansowych, takich jak egzekucja komornicza czy obniżenie zdolności kredytowej. Ponadto, pobranie kwoty 10.489 zł w sytuacji, gdy skarżący jest obciążony powyższymi wydatkami, może spowodować trwałe trudności finansowe, które będą miały wpływ na codzienne życie jego i jego rodziny. Do zażalenia dołączono "wyciąg z rachunku bankowego z informacją o ponoszonych kosztach, wysokości spłacanych rat, rachunki za utrzymanie nieruchomości". Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw i dlatego podlega oddaleniu. Z ugruntowanej już w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wykładni art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) wynika, że obowiązek uprawdopodobnienia zajścia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, spoczywa na wnoszącym o zastosowanie tymczasowej ochrony, uregulowanej w tym przepisie (zob. postanowienie NSA z 3 października 2011 r., sygn. akt I FSK 1427/11). Zgodnie z art. 61 § 1 p.p.s.a. wniesienie skargi do sądu nie wstrzymuje wykonania zaskarżonej decyzji. Zasadą jest zatem wykonalność decyzji ostatecznej. Sąd jednak może, choć nie musi, stosownie do art. 61 § 3 p.p.s.a. na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności. Innymi słowy, przyznanie stronie ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi odstępstwo od ogólnej reguły wyrażonej w art. 61 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którą wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu lub czynności. Zauważyć należy, iż rozstrzygając w oparciu o art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd jest związany zamkniętym katalogiem przesłanek pozytywnych zawartym w wymienionym przepisie. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności ma bowiem charakter wyjątkowy, warunkiem jej zastosowania jest uprawdopodobnienie istnienia wskazanych przesłanek pozytywnych, tj. niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W analizowanym przepisie chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot wyegzekwowanego świadczenia, albo przez przywrócenie pierwotnego stanu rzeczy. Natomiast trudne do odwrócenia skutki mogą być zarówno prawne, jak i faktyczne. Rodzaj i zakres wystąpienia tych skutków musi być oceniony na podstawie obowiązującego prawa oraz sytuacji faktycznej, w jakiej znalazła się strona obciążona obowiązkami określonymi w decyzji (por. postanowienie NSA z 17 lipca 2008 r., sygn. akt II GZ 139/08). Uzasadnienie wniosku o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności winno przy tym odnosić się do konkretnych zdarzeń (okoliczności) świadczących o tym, że w stosunku do wnioskodawcy wstrzymywanie wykonania zaskarżonego aktu jest uzasadnione. Ponadto wniosek poparty powinien zostać stosownymi dokumentami potwierdzającymi okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji. Przy czym sąd administracyjny w razie braku takich dokumentów, czy to w aktach sprawy, czy też z powodu niedołączenia ich do wniosku nie jest uprawniony przed rozpoznaniem wniosku o wstrzymanie do wzywania strony o ich przedstawienie. W przypadku bowiem wniosku o wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności p.p.s.a. nie przewiduje - jak choćby w ramach instytucji prawa pomocy - możliwości skorzystania z uzupełniającego postępowania dowodowego. W orzecznictwie sądów administracyjnych wielokrotnie wskazywano, że podstawą badania zasadności wstrzymania wykonania decyzji lub aktu jest prawidłowo uzasadniony wniosek oraz zwracano uwagę na obowiązki ciążące w tym zakresie na wnioskodawcy. Obowiązek szczególnie wnikliwego uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu spoczywa na stronie skarżącej, tak aby przekonać sąd o zasadności zastosowania ochrony tymczasowej. Nie wystarcza przy tym jedynie złożenie wniosku, a nawet przytoczenie w jego uzasadnieniu okoliczności, które teoretycznie mogą pojawić się na etapie wykonywania orzeczenia. W rozpoznawanej sprawie, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zgodzić należało się z Sądem I instancji z uwagi na to, że skarżący nie wykazał, iż zastosowanie, w stosunku do niego, ochrony tymczasowej w postaci wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, jest uzasadnione. Złożony wniosek nie zawierał argumentów, które mogłyby przemawiać za koniecznością przyznania skarżącemu tego rodzaju ochrony. Strona nie sprostała wskazanym wymogom. Naczelny Sąd Administracyjny, oceniając zażalenie skarżącego z uwzględnieniem przytoczonych na wstępie przepisów i poglądów, uznał, że postanowienie Sądu I instancji jest prawidłowe. Przypomnieć należy, że to w gestii skarżącego było dokładne podanie okoliczności z zakresu jego sytuacji finansowej, jak również poprzez poparcie tychże twierdzeń stosownymi dokumentami. Tymczasem do wniosku nie zostały dołączone żadne dokumenty. Powyższej oceny nie mogły zmienić argumenty podnoszone dopiero na etapie zażalenia oraz załączona (bardzo wyrywkowo, np. zaświadczenie o dochodzie z pracy za 1 miesiąc) dokumentacja w postaci "wyciągu z rachunku bankowego z informacją o ponoszonych kosztach, wysokości spłacanych rat, rachunków za utrzymanie nieruchomości". Naczelny Sąd Administracyjny nie rozpatruje ponownie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, a bada legalność postanowienia Sądu I instancji. Innymi słowy, w postępowaniu zażaleniowym zadaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego nie jest ponowna ocena wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, lecz kontrola postanowienia wydanego przez Sąd I instancji. W tej sprawie WSA, opierając się na braku przedłożonej przez skarżącego dokumentacji, przedstawił w sposób precyzyjny argumentację i okoliczności stanowiące podstawę do odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Dodać też trzeba, że jakiekolwiek prywatnoprawne zobowiązania (raty kredytów) nie mają pierwszeństwa przed zobowiązaniami publicznoprawnymi. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. Bartosz Wojciechowski (spr.) sędzia NSA