IV SA/Wr 620/22

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ireneusz Dukiel, Sędziowie Asesor WSA Marta Pająkiewicz-Kremis (sprawozdawca), Sędzia WSA Alojzy Wyszkowski, Protokolant sekretarz sądowy Katarzyna Kiermacka, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 17 maja 2023 r. sprawy ze skargi: Y.Y. na niewykonanie przez Wojewodę Dolnośląskiego prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 28 grudnia 2021 r. sygn. akt IV SAB/Wr 473/21 I. wymierza Wojewodzie Dolnośląskiemu grzywnę w wysokości 200 (słownie: dwieście) złotych; II. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; III. oddala dalej idącą skargę; IV. zasądza od Wojewody Dolnośląskiego na rzecz strony skarżącej kwotę 697 (słownie: sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. UZASADNIENIE Y. Y. pismem z dnia 19 września 2022 r. (z odnotowanym wpływem do Sądu w dniu 25 października 2022 r.) wniósł skargę na niewykonanie przez Wojewodę Dolnośląskiego (dalej: Wojewoda, organ) wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 28 grudnia 2021 r. sygn. akt IV SAB/Wr 473/21, którym to Sąd orzekł, że: organ dopuścił się bezczynności w załatwieniu sprawy skarżącego o wydanie zezwolenia na pobyt czasowy, a bezczynność ta miała charakter rażącego naruszenia prawa, zobowiązał organ do załatwienia sprawy w terminie 30 dni od dnia otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, przyznał stronie od organu sumę pieniężną oraz obciążył organ kosztami postępowania. Jak wynika z akt sprawy o sygn. akt IV SAB/Wr 473/21, odpis prawomocnego wyroku z dnia 28 grudnia 2021 r. wraz z aktami administracyjnymi zostały doręczone organowi w dniu 13 lipca 2022 r. Trzydziestodniowy termin załatwienia sprawy wyznaczony przez Sąd w wyroku z dnia 28 grudnia 2021 r. upływał w dniu 12 sierpnia 2022 r. W skardze na niewykonanie wyroku wydanego w sprawie o sygn. akt IV SAB/Wr 473/21 skarżący podniósł, że wyrok ten uprawomocnił się w dniu 10 maja 2022 r. Zwrócił uwagę, że odpis prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi Wojewoda otrzymał w dniu 12 lipca 2022 r. Oznacza to, że przez ponad miesiąc od dnia otrzymania odpisu prawomocnego wyroku oraz akt postępowania organ nie załatwił sprawy, pomimo zobowiązania Sądu oraz pomimo tego, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy pozwalał na wydanie decyzji zgodnie z wnioskiem skarżącego. Z tych względów, skarżący, reprezentowany przez radcę prawnego, wniósł o: - nałożenie na organ grzywny w wysokości dziesięciokrotności przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów; - przyznanie od Wojewody na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w wysokości pięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów; - zasądzenie od Wojewody na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Nadto, skarżący wniósł również: - na zasadzie art. 154 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej: p.p.s.a.) o orzeczenie przez Sad w przedmiocie udzielenia stronie zezwolenia na pobyt czasowy zgodnie ze złożonym przez niego wnioskiem oraz o stwierdzenie, że bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa; - na zasadzie art. 155 § 1 p.p.s.a. – o wydanie postanowienia, w którym Sąd poinformuje właściwe organy, w tym organy zwierzchnie w stosunku do Wojewody, o istotnych naruszeniach prawa i uchybieniach tego organu w postepowaniu. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie informując, że decyzją z dnia 18 października 2022 r. organ udzielił stronie zezwolenia na pobyt czasowy. Postepowanie w sprawie zostało zatem zakończone zgodnie z żądaniem strony. W ramach dalszej argumentacji, Wojewoda powołał się m.in. na ilość wniosków kierowanych do Wydziału Spraw Obywatelskich i Cudzoziemców oraz na braki kadrowe tego Wydziału, uniemożliwiające terminowe załatwienie spraw. Na rozprawie w dniu 17 maja 2023 r. pełnomocnik strony skarżącej nie podtrzymał żądania skargi w części dotyczącej zastosowania przez Sąd przepisu art. 154 § 2 p.p.s.a. z uwagi na wydanie decyzji pobytowej po wniesieniu skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Podstawą prawną jej rozpoznania jest art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (Dz. U. z 2023 r. poz. 259; dalej: p.p.s.a.), który stanowi, że w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Zgodnie z art. 154 § 2 p.p.s.a., sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Przez niewykonanie wyroku należy rozumieć pozostawanie organu w bezczynności w podjęciu lub kontynuacji postępowania, mającego na celu zakończenie sprawy decyzją lub w innej formie przewidzianej prawem. O niewykonaniu wyroku można, zatem mówić wówczas, gdy takie rozstrzygnięcie - bez względu na jego treść i zakres poprzedzającego go postępowania - nie zostało wydane, bądź nie podjęto innych czynności zmierzających do załatwienia sprawy. Niewykonanie wyroku, o jakim mowa w art. 154 § 1 p.p.s.a. ma miejsce także wtedy, gdy organ wprawdzie wykonał wyrok, lecz z przekroczeniem wyznaczonego terminu. Stwierdzenie powyższej okoliczności następuje zaś zawsze według stanu na dzień wniesienia skargi. Z powołanego na wstępie przepisu art. 154 § 1 p.p.s.a. wynika, że w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Ustawodawca formułuje zatem dwie przesłanki, które muszą być spełnione łącznie, aby sąd administracyjny mógł organowi administracji publicznej wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ musi pozostawać w bezczynności po wyroku uwzględniającym skargę na podstawie art. 149 p.p.s.a. i zobowiązującym organ do wydania w określonym terminie stosownego aktu lub dokonania czynności. Po drugie, strona przed wniesieniem skargi musi wystąpić do właściwego organu z pisemnym wezwaniem do wykonania wyroku. W niniejszej sprawie skarżący spełnił wskazany w art. 154 § 1 p.p.s.a. warunek dopuszczalności wniesienia przedmiotowej skargi na niewykonanie wyroku, co zresztą nie było kwestionowane przez organ. Przystępując natomiast do oceny, czy Wojewoda pozostawał w bezczynności w wykonaniu prawomocnego wyroku z dnia 28 grudnia 2021 r., sygn. akt IV SAB/Wr 473/21 wyjść trzeba od zwrócenia uwagi, że w wyroku tym, uwzględniając skargę na bezczynność Wojewody w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy, Sąd zobowiązał ten organ do załatwienia sprawy w terminie 30 dni od dnia doręczenia mu odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi sprawy. Sąd podziela przy tym prezentowane w orzecznictwie sądowym stanowisko (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 23 listopada 2022 r., sygn. akt III SA/Wr 322/22), że termin do załatwienia sprawy wyznaczony przez sąd w wyroku uwzględniającym skargę na bezczynność lub przewlekłość postępowania jest terminem odrębnym, dodatkowym w stosunku do terminów przewidzianych w przepisach art. 35 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm., dalej: k.p.a.), tym samym też nie podlega przedłużeniu w trybie art. 36 k.p.a. Analizując stan faktyczny sprawy trzeba dostrzec, że Wojewoda, odpis prawomocnego wyroku z dnia 28 grudnia 2021 r wraz z aktami administracyjnymi sprawy otrzymał w dniu 13 lipca 2022 r. Wyznaczony w tym wyroku, 30dniowy termin na załatwienie sprawy zaczął zatem biec od dnia 14 lipca 2022 r. i upływał z dniem 12 sierpnia 2022 r. Bezspornie, do dnia wniesienia skargi (26 września 2022 r.), organ nie wykonał punktu II wyroku z dnia 28 grudnia 2021 r., a decyzję pobytową wydał dopiero w dniu 18 października 2022 r. Przedstawione dotąd fakty prowadzą do wniosku, że organ załatwił sprawę z wniosku strony z przekroczeniem terminu wyznaczonego mu przez Sąd w wyroku z dnia 28 grudnia 2021 r. Takiego zaniechania organu nie sposób interpretować inaczej jak ignorowanie prawomocnego wyroku. Wskazanie przez sąd administracyjny w trybie art. 149 p.p.s.a. terminu załatwienia sprawy jest bowiem elementem wyroku. Żaden przepis k.p.a. czy p.p.s.a. nie nadaje organowi kompetencji do ingerowania i zmiany prawomocnego orzeczenia sądu administracyjnego przez przedłużenie terminu procedowania w sprawie. Ze względu na doniosłość skutków prawomocnego wyroku, usprawiedliwieniem dla niewykonania takiego wyroku w wyznaczonym terminie, nie może być wskazywany w odpowiedzi na skargę brak kadr do obsługi spraw i liczba podobnych wniosków wnoszonych przez cudzoziemców. Kierując się przedstawioną argumentacją, Sąd w punkcie I wyroku uwzględniającego skargę strony wniesioną w trybie art. 154 § 1 p.p.s.a. wymierzył Wojewodzie na podstawie tego przepisu grzywnę w wysokości 200 zł. Zdaniem Sądu, wymierzona kwota grzywny jest adekwatna do okoliczności sprawy, z których wynika, że organ przekroczył wyznaczony mu przez Sąd termin na załatwienia sprawy, zaś przekroczenie tego terminu wyniosło około dwóch miesięcy. Zdaniem Sądu, bezczynność organu w wykonaniu wyroku z dnia 28 grudnia 2021 r. jakkolwiek niewątpliwa, to nie ma cech rażącego naruszenia prawa. Rażące naruszenie prawa oznacza wadliwość o dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego, długotrwałego braku podejmowania przez organ jakichkolwiek czynności. Rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym bez wątpliwości i wahań można powiedzieć, że prawo naruszono w sposób oczywisty i znaczący (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 20 kwietnia 2023 r. sygn. akt III SAB/Gd 59/23).W ocenie Sądu, dwumiesięczna bierność organu nie daje podstaw do przyjęcia, że organ naruszył prawo w sposób rażący. Z tych względów, Sąd na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. orzekł jak w punkcie II wyroku. Zawarte w punkcie III wyroku orzeczenie o oddaleniu dalej idącej skargi odnosi się do żądania sumy pieniężnej, a także do żądania skargi sformułowanego w powołaniu na treść art. 155 § 1 p.p.s.a. Odnośnie do żądania sumy pieniężnej to wskazać należy, że przepis art. 154 § 7 p.p.s.a. przydaje sądowi kompetencję do przyznania od organu na rzecz strony skarżącej sumy pieniężnej do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Brzmienie tego przepisu wskazuje na fakultatywność działania sądu uzależnioną od każdorazowej oceny danego przypadku. Sąd nie zdecydował się na przyznanie stronie sumy pieniężnej mając na uwadze okoliczności sprawy, tj. czas trwającej bezczynności organu w wykonaniu wyroku oraz okoliczność, że w dniu 18 października 2022 r. organ wydal decyzję kończącą postępowanie w sprawie. Na marginesie należy dodać, że wniesiona przez stronę skarga nie zawiera uzasadnienia co do żądania sumy pieniężnej, zaś sumę pieniężną w związku z bezczynnością Wojewody Sąd przyznał stronie w punkcie III wyroku z dnia 28 grudnia 2021 r. Odnosząc się do zgłoszonego w skardze żądania wydania postanowienia sygnalizacyjnego na podstawie art. 155 § 1 p.p.s.a. trzeba wyjaśnić, że w myśl tego przepisu, w razie stwierdzenia w toku rozpoznawania sprawy istotnych naruszeń prawa lub okoliczności mających wpływ na ich powstanie, skład orzekający sądu może, w formie postanowienia, poinformować właściwe organy lub ich organy zwierzchnie o tych uchybieniach. Przedmiotem sygnalizacji może być także niewykonanie wyroku sądu, który to fakt sąd stwierdza w toku rozpoznania sprawy ze skargi na podstawie art. 154 § 1 p.p.s.a Z treści art. 155 § 1 p.p.s.a wynika, że orzeczenie sygnalizacyjne ma charakter fakultatywny. W okolicznościach faktycznych sprawy Sąd nie zdecydował się na zastosowanie tego przepisu. Sąd ważył tu okres bezczynności organu, a także fakt, że w terminie około dwóch miesięcy organ wykonał wyrok Sądu. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a.